Volkan Karsan [email protected]

Kendi dilini doğru konuşmanın önemi

Hayatın her alanında, siyasetten ekonomiye, ticaretten iletişime dil çok önemli… Hele anadili en önemlisi…

Geçtiğimiz günlerde Yükseköğretim Kurumları Sınavı'nın (2024-YKS) sonuçları açıklandı. Türkçe testinde 40 soruya verilen doğru cevap ortalaması 21,4 oldu. Bu oran Türk dili ve edebiyatı alt testinde ise 24 soru için 5,9 yani yüzde 25… Bir başka şekilde dile getirmek istersek, üniversite adayları anadillerinin yüzde 50’sinden habersiz, dilin inceliklerinin ise yüzde 75’ine yabancı…

Böyle bakınca mesele kadına bayan, tuvalete lavabo denmesinin çok ötesinde… Belki de tam bu yüzden televizyonlarda kelime yarışmaları artmaya başladı…

Rahmetli Hakkı Devrim üstat kadar olmasa da bizim de oldukça çok sinir bozucu bulduğumuz yeni kalıplar, galat sayılamayacak hatalı kullanılan kelimeler var.

Son zamanlarda en iğne gibi batanlardan başlayıp sıralayalım…

Mesela bir dizi de kocaman bir kadın küçücük bir çocuğa sesleniyor: Anneciğim yemeğini yedin mi? Burada anne kim, çocuk kim çöz bakalım bulmacayı…

Aynen ve hanisi bol sohbetlerin mide krampına neden olan işleyişi de bambaşka bir travma…

Hızlıca bir sıralayalım…

Fotoğraf çekinilmez, fotoğraf çekilir ya da çektirilir…

Ayakkabı giyinilmez ayakkabı giyilir…

Azar yenmez, işitilir.

Kibarlık olsun diye koymak fiilinden kaçanlar “tabağınıza bırakabilir miyim” ya da “çay dökebilir miyim” gibi üretimlerde bulunuyorlar. İlla koymayacaksan ikram edebilir miyim, servis edebilir miyim gibi doğru seçenekler var.

Bir de tarihini dizilerden öğrenen nesil gibi Türkçeyi de yabancı dizi tercümelerinden öğrenenler olsa herkes halasına yengesine teyze diyecek, dayısına eniştesine amca… Çünkü İngilizcede bu her üç ismin karşılığı da tek ve genelde teyze olarak çevriliyor.

Bu örnekleri uzatmak mümkün ama ekonomiye bağlamak gerekirse orada da bazı yabancı terimleri aynen kullanmak gerekiyor. Eğer örneğin likiditeyi tercüme etmeye kalkarsak o zaman sıvılaştırma denebilir ki o zaman da ekonominin suyu çıkar.

Özetin özeti ülkedeki en büyük sorun sadece ekonominin şartları değil eğitimdeki kötü gidiş bu da sınav sonuçları ile tescillenmiş durumda…