Volkan Karsan [email protected]

Unuttuğumuz ders: Kamu yararı

Bizim çocukluğumuzda Yurttaşlık Bilgisi diye bir ders vardı.

Devleti, anayasayı, haklarımızı ve sorumluluklarımızı öğrenirdik.

Aradan uzun yıllar geçti. Dönüp hafızamı yokladığımda, o derslerde "kamu yararı" kavramının ne kadar anlatıldığını hatırlamıyorum.

Ben kamu yararı bilincinin ne anlama geldiğini yıllar sonra, Almanya'da yaşarken fark ettim.

Orada insanların birbirini sevmesi ya da daha iyi insanlar olması değildi dikkatimi çeken. Ortak yaşamın kalitesini korumanın, bireysel çıkar kadar önemli görülmesiydi. Kaldırımı işgal etmemek, çöpü yere atmamak, suyu israf etmemek, ormanı yalnızca bugünün değil gelecek nesillerin emaneti olarak görmek... Bunların hiçbiri zorunluluktan yapılmıyordu; toplumsal bir bilinçten kaynaklanıyordu.

Bugün bana göre eğitim sistemimizde ahlak eğitimi kadar önemli bir konu daha var: Kamu yararı bilinci.

***

Neden mi?

Çünkü bugün yaşadığımız birçok sorunun temelinde aslında aynı eksiklik yatıyor.

Kentsel dönüşümü konuşuyoruz.

Ama önce depreme dayanıklı şehirleri değil, daire sayısını, kat artışını, arsanın değerini ve müteahhidin payını tartışıyoruz. Oysa gerçek kentsel dönüşüm, daha geniş kaldırımlar, acil durum yolları, yeşil alanlar ve insanların güvenle yaşayabileceği mahalleler kurabilmektir

Bazen bunun için kamulaştırma gerekir.

Bazen birkaç metrelik istimlak gerekir.

Fakat bunlar çoğu zaman siyasetçinin oy kaygısına, vatandaşın ise bireysel çıkar hesabına takılıyor.

Sonuçta bina yenileniyor ama şehir yenilenmiyor.

***

Aynı anlayışı günlük hayatın içinde de görüyoruz.

Yolları otopark gibi kullanıyoruz.

Kaldırımları araçlara teslim ediyoruz.

Çöpü yere atmayı büyük bir sorun olarak görmüyoruz.

Musluğu gereksiz yere açık bırakabiliyoruz.

Ormanları sadece hafta sonu gidilecek piknik alanları gibi düşünüyoruz.

Oysa bütün bunlar aynı eksikliğin farklı yansımalarıdır.

Kamu yararı bilinci...

Çünkü kamu yararı, kimsenin tek başına sahip olmadığı ama herkesin birlikte kullandığı ortak değerdir.

Temiz bir sokak...

Rahat yürünebilen bir kaldırım...

Korunmuş bir orman...

Tasarruf edilmiş bir damla su...

Bunların her biri aslında ortak geleceğimize yapılmış yatırımdır.

***

Gecekondu meselesi de bu açıdan düşündürücüdür.

Yıllarca kamu arazilerinin işgali normal karşılandı. Sonra elektrik bağlandı, su bağlandı, imar afları geldi, tapular verildi. Bugün milyonlarca liralık mülklerin önemli bir bölümü, bir zamanlar hepimizin ortak malı olan araziler üzerinde yükseliyor.

Toplum ise bunu çoğu zaman sorgulamadı.

***

Tarımda da benzer bir bakış açısı hâkim.

Elbette çiftçi emeğinin karşılığını almalıdır.

Kimse zarar ederek üretim yapamaz.

Ancak tarım sadece yıllık kâr-zarar hesabıyla değerlendirilemez.

Tarım aynı zamanda gıda güvenliğidir.

Stratejik bağımsızlıktır.

Vatan meselesidir.

Bu yüzden devletin destek politikaları da yalnızca ekonomik değil, kamu yararını gözeten uzun vadeli bir anlayışla şekillenmelidir.

***

Belki de Türkiye'nin bugün en çok ihtiyaç duyduğu şey yeni bir ders değildir.

Yeni bir bilinçtir.

Çünkü kamu yararı güçlü olduğunda şehirler daha yaşanabilir olur.

Doğa daha iyi korunur.

Kaynaklar daha verimli kullanılır.

Tarım daha sürdürülebilir hâle gelir.

Ve siyaset, yalnızca bugünün değil, yarının hesabını yapmaya başlar.

Belki de yıllar önce Yurttaşlık Bilgisi derslerinde en çok anlatılması gereken konu buydu.

Çünkü kamu yararı yalnızca hukuk kitaplarında yazan bir kavram değildir.

Bir milletin birlikte yaşama iradesidir.

Onu kaybettiğinizde sadece kaldırımlarınızı, yollarınızı ya da ormanlarınızı değil, ortak geleceğinizi de kaybetmeye başlarsınız.

UNUTMAYIN… Bu dünyayı torunlarımızdan ödünç aldık. BUGÜN DÜNYA BARIŞI, ÇEVRE, HAK VE ADALET İÇİN BİR ŞEYLER YAPMIŞ OLMANIZI DİLİYORUM.