Volkan Karsan [email protected]

Hayat pahalılığına farklı bakış

Sümbülzade Vehbi Efendi böyle bir durumda ne mani yazardı diye başlasak…

Yok yok merak etmeyin ilk mısrada idamı ikincisinde armağanı hak eden mani filan yazmayacağım… Burada zatın adının geçmesinin nedeni sümbülün Anadolu’da kadim bir varlığının olduğunu hatırlamak için…

Son günlerde personeli direnişe geçen ve marka için boykot çağrısı yapan süpermarket zincirinde bir soğanlı sümbül gördüm. Her bahar yaklaşırken olduğu gibi hemen almak istedim ama fiyatı elimi yaktı: 139 TL. Eskiden çok kolay satın alınabilen bu çiçeğin 3 Avro’ya yakın fiyatının olması beni araştırmaya sevk etti…

Almanya’nın haftalık ilanlarını dolaştım… Orada aynı sümbül, 0,99 Avro cent…

Hadi ithal mal biraz pahalı olabilir düşüncesiyle, eskiden milyoncu denilen ne ararsan bulunur mağazalarından birine gittim… Size sümbül geldi mi diye sordum. Vardı abi bitti dediler… Ne kadardı fiyatı dedim: 49 TL olduğunu öğrendim…

Sonra bir bilgi daha verdiler ben fiyat konusunu deşince: Bu ürünün tek ithalatçısı var herkes ondan alıyor, yani herkes bizim fiyattan satabilir…

Şimdi zincir markette sümbüller çürümeyi ya da kurumayı beklerken, uygun fiyatlı ya da gerçek fiyatlı yerde tükeniyor, tüketiciyi de mutlu ediyor…

Sümbülün kaderi de biraz lale gibi… Hollanda soğanlardan yüksek gelirli çiçek tarımını keşfediyor ve aslında bizim coğrafyamızın ürününü bize satıyor… Şimdi satın alınan soğanlar ise sadece bir mevsimlik, ikinci mevsim çok iyi korunsalar da açmaları çok küçük ihtimal…

Çocukluğum Bakırköy’de bahçeli bir evde geçti. Duvarın önünde sıralanmış mor ve pembe sümbüller her yıl bahar yaklaşırken açardı. Soğanlar sökülmedikçe hep yaşadılar. Bugünlerin geleceğini bilsem hepsini pamuklara sarar saklardım…

Çiçek tarımında böyle bir bağımlılık söz konusuysa siz varın düşünün gelecekte aç veya tok kalmamızı kimler belirleyecek…

***

Hepimizin alış veriş için kullandığımız mekanlar, ya pazarlar ya da genellikle ülke çapında binlerce şubesi olan zincir marketler…

Bunların başında da depo personeli direnişe geçen sümbülü üç kat fiyata satan geliyor. Bütün bu marketlerin ortak bir sorunu var, çokça israf ve bozulan yaş sebzelerin çöp olması… Aynı bu sümbüllerin pahalılıktan satılamayıp çürüyecekleri gibi…

Bunun iki nedeni var, akşam pazarı diye bir mantık vardır semt pazarlarında… Tezgahı boşaltmak ister esnaf… Bu marketlerde de benzer uygulamalara gidilmeli… Kural olarak akşam saatlerinde bazı mallar özellikle dayanmayacak olanlara indirim uygulanmalı…

Ama bu sistem için duyarlı, sorumluluk sahibi bir iş gücü lazım… Bu marketlerde ise en büyük sorun çalışan memnuniyeti… Herkes neredeyse buralarda çalıştığına pişman… Tonlarca palet mi yerleştirsinler, fiyat etiketi değiştirmeye mi yetişsinler, müşteri memnuniyetine uygun kasa işlemi mi yapsınlar…

Ama suyun başındakilerin tek kaygısı karlılığın düşmemesi… Ne müşteri memnuniyeti, ne israf, ne çalışan aidiyeti umurlarında değil…

Buyurun size bir örnek… Fotoğraf Fransa’dan Paris’in göbeğinden… Marketin adı “İsrafa karşı”…

Burada, atılmadan önce son günü hatta saatlerini yaşayan sebze meyveler ve son tüketim tarihine az bir süre kalan mallar satılıyor… Hem de üç kuruş beş paraya… Bu arada Fransa’nın altın stoku rekor düzeyde… Yazı bu kadar…

Sümbülzade Vehbi Efendi’ye nazire yaparak bitirelim:

İsrafa neden olanların taa gırtlağına

Bal damlatayım eğer patronlarsa

UNUTMAYIN… Bu dünyayı torunlarımızdan ödünç aldık. BUGÜN DÜNYA BARIŞI, ÇEVRE, HAK VE ADALET İÇİN BİR ŞEYLER YAPMIŞ OLMANIZI DİLİYORUM.