Mehmet Bingöl [email protected]

Gayrimenkul Yatırım Fonlarında (GYF) ve Ortaklıklarında (GYO) vergi istisnasına açıklık getiriliyor

GYFve GYO 'ların beklediği kurumlar vergisi tebliği taslak olarak yayımlandı. (Gelir İdaresi Başkanlığı,Taslak Mevzuat - Gelir İdaresi Başkanlığı)

Bilindiği üzere GYF ve GYO'ların kazançları mevcut mevzuata göre Kurumlar Vergisi'nden istisna idi. Bugüne kadar bu fon ve ortaklıkların kazançları sebebiyle kurumlar vergisi ödenmemekteydi. 7524 sayılı “Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile bu kuruluşlara %10 asgari kurumlar vergisi getirilmiş ve istisna uygulaması için de %50 kar dağıtım şartı öngörülmüştür. Bu yeni düzenleme 01.01.2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. [1]

Yeni düzenleme kapsamındaki “asgari kurumlar vergisi” esası ile bu kuruluşlar; %50 kar dağıtımı şartını yerine getirseler dahi istisna kazançları üzerinden her hâlükârda %10 oranında asgari kurumlar vergisine tabi olacaklardır.

Öte yandan vergi istisnası için en az %50 kar dağıtımı şartı getirilmiştir [2]. Böylece kar dağıtımında stopaj vergisi ve şahıslardan gelir vergisi alınması [3] hedeflenmektedir.

Bu çerçevede;

- Kurumlar vergisi istisnasından faydalanılabilmesi için GYF ve GYO’ların sahip oldukları taşınmazlardan elde ettikleri kazançların en az %50’sinin, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken ayı izleyen ikinci ayın sonuna kadar kâr payı olarak dağıtılması gerekmektedir.

- Bu süre içerisinde belirtilen orana kadar kârın ortaklara dağıtılmaması durumunda, istisnadan faydalanılması nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler için vergi ziyaı şartları söz konusu olacak ve vergi tutarı cezalı olarak ödenecektir.

- Eğer %50 oranında kar dağıtımı yapılmamış ise bu durumda; GYF’ler veGYO'lar %30 oranında kurumlar vergisine tabi olacaktır. [4]

2025 yılı kazançlarına ilişkin Kurumlar vergisi beyannamesini Nisan ayı sonuna kadar vermek ve vergi istisnasından yararlanmak için de gayrimenkul kaynaklı kazancın %50'sini haziran ayı sonuna kadar ortaklarına dağıtmak zorunda olduklarından bugüne kadar ilk kez kurumlar vergisi ile karşılaşan sektör uygulamadaki sorunların giderilmesini ve netleştirilmesini bekliyordu.

Taslak tebliğde neler var?

İşte kurumlar vergisi taslak tebliğindeki o konular:

Hangi kar dağıtılacak?

Öncelikle belirtecek olursak; burada vergi mevzuatına esas kazanç üzerinden vergi ödenmesi söz konusu olup realize olmamış “gayrimenkul değerleme tutarları” vergi matrahına girmeyecektir. Bu husus şüphesiz kar dağıtımı şartında da geçerli olacaktır. Zira sermaye piyasası mevzuatına göre tespit edilen kar ile vergi mevzuatına göre ortaya çıkan kardan düşük olanı kar dağıtımına konu olmaktadır. Gayrimenkul değerleme kazançları ise gerçekleşmemiş gelir reeskontu olduklarından kurumlar vergisi beyannamesinde matrahtan indirim konusu yapılmaktadır.

Taslak tebliğin bu kısmı aşağıdaki gibidir:

"Sermaye piyasası mevzuatına göre belirlenen net dağıtılabilir kar esas alınarak kar dağıtımı yapılması mümkündür. Ancak net dağıtılabilir karın, Vergi Usul Kanunu'na göre tutulan kayıtlar kapsamında tespit edilen kar tutarını aşmaması gerekir. Sermaye piyasası mevzuatına göre belirlenen net dağıtılabilir karın, Vergi Usul Kanunu'na göre tutulan kayıtlar kapsamında tespit edilen kardan daha düşük olması halinde, sermaye piyasası mevzuatına göre belirlenen net dağıtılabilir karın dikkate alınacağı tabiidir."

Görüldüğü üzere SPK mevzuatına göre belirlenen dağıtılabilecek karla VUK hükümlerine göre belirlenmiş kar tutarından hangisi düşük ise bu tutarının esas alınacağı açıkça belirtmiştir.

Nakit kar dağıtımı şartı

Vergi İdaresi kar dağıtımının nakit bazlı yapılması istiyor. Başka deyişle dönem karının sermayeye eklenmesi suretiyle bedelsiz hisse verilmesi bu açıdan geçerli sayılmıyor.

Konu taslakta "Karın sermayeye eklenmesi kar dağıtımı sayılmadığından, kar paylarının sermayeye eklenmesi suretiyle kar dağıtım şartının sağlanması söz konusu değildir." şeklinde açıklanmaktadır.

Taşınmaz kaynaklı kazancın tespiti ve ortak giderlerin dağıtımı

7254 sayılı kanundaki bir başka ayrıntı da GYF ve GYO’lardaki gayrimenkul gelirleri (kira, gayrimenkul satış kazancı gibi) dışındaki kazançların yukarıdaki kurallara tabi olmamasıdır. Dolayısıyla uygulamada GYF ve GYO'ların kazançlarının gayrimenkul kökenli kazançlar ile diğer kazanç ve iratlar olarak ikiye ayrılması gerekmektedir. Bu da yeni düzenleme sonrasındaki diğer bir detaydır. Başka deyişle bu kurumlardaki taşınmaz gelir ve kazançları dışındaki diğer gelirler asgari vergi dışında kalmaktadır.

Taslak tebliğe göre; kar dağıtımına esas taşınmaz kazancı hesaplanırken, taşınmazlardan elde edilen hasılattan, bu faaliyet nedeniyle yüklenilen gider ve maliyet unsurlarının düşülmesi sonucu bulunacak kazanç dikkate alınacaktır. Taşınmazlara ilişkin faaliyetin veya toplamda tüm faaliyetlerin zararla sonuçlanması halinde, istisna uygulamasında kar dağıtımı şartının söz konusu olmayacağı tabiidir." şeklinde oldukça net bir açıklama yapılmaktadır. Yanı sıra "taşınmazlara ilişkin faaliyetlerin karla, diğer faaliyetlerin ise zararla sonuçlanması ve toplam kazancın taşınmazlardan elde edilen kazançtan düşük olması halinde, kazancın yarısının dağıtılması istisna açısından yeterli sayılacaktır." denilerek konu netleştirilmektedir.

Tebliğ taslağında; doğrudan taşınmaz hasılatı ile ilgili olmayan giderlerin dağıtım anahtarı olarak"Taşınmazlara ilişkin faaliyetler ile bu kapsama girmeyen işlerin birlikte yürütülmesi halinde müşterek genel giderlerin, bu faaliyetler ile ilgili olarak cari yılda oluşan maliyetlerin birbirine oranı esas alınarak dağıtılması gerekmektedir." açıklaması yapılmaktadır.

Sonuç olarak; taslak tebliğ ile uygulamada karşılaşılan konulara çözüm getirilmektedir. Tabii tebliğin ResmiGazete’de yayımlanmasını takip etmek ve nihai metne göre hareket etmek gerekecektir.

DİPNOTLAR:

[1] 7524 sayılı kanun “Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” 02/08/2024 tarihli ResmîGazete ’de yayımlanmıştır.

[2] 7254 sayılı kanun:

MADDE 32-13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin son cümlesinde yer alan “elde edilen” ibaresi, “elde edilen, (d) bendindeki istisnadan yararlanamayan fon ve ortaklıklardan elde edilenler hariç,” şeklinde değiştirilmiş ve (d) bendine aşağıdaki paragraf eklenmiştir.

“Bu istisnadan faydalanılabilmesi için fon ve ortaklıkların (emeklilik yatırım fonları hariç) sahip oldukları taşınmazlardan elde ettikleri kazançların en az %50’sinin, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken ayı izleyen ikinci ayın sonuna kadar kâr payı olarak dağıtılması şarttır. Bu süre içerisinde belirtilen orana kadar kârın ortaklara dağıtılmaması durumunda, istisnadan faydalanılması nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılır.”

[3] Mevzuata göre gayrimenkul yatırım fonlarının(GYF) nakit kar dağıtımların G.V.K. geçici 67 madde uygulanmaktadır. Bu sebeple 15.12.2020 tarih ve 62030549-120(Geç.67-2018/394)-E.934609 sayılı GİB İVDB muktezasına göre yıllık beyan zorunluluğu bulunmamaktadır.

GYO temettüleri ise gerçek kişilerde yıllık gelir vergisi beyanına tabidir.

[4] GYO ve GYF’ler sermaye piyasası kuruluşları olduğu için KV nispeti %30’dur.