Mehmet Bingöl [email protected]

Meclis'e sunulan vergi kanun teklifinde neler var?

Ülkeye döviz girişi ile üretimi, ihracatı, transit ticareti, İstanbul Finans Merkezi uygulamasını, teknoloji girişimciliğini desteklemek amacıyla hazırlanan kanun teklifi 05.05.2026 tarihindeTBMM’ye sunulmuştur.

Kanun teklifindeki başlıca konular aşağıdaki gibidir. Kanun teklifinin yasalaşma sürecinde yeni ilavelerin de olabileceğini belirtmek isteriz.

a) Yurt dışı varlık barışı:

Daha önceki yıllarda olduğu gibi yine önemli bir fırsat olarak değerIendirebilecek “yurt dışı varlık barışı” getirilmektedir.

Buna göre;

- Gerçek veya tüzelkişilerce, yurt dışında bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları 31/7/2027 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara bildirilir.

- Bahse konu varlıkların bildirimin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda adlarına açılan hesaplara transfer edilmesi veya yurt dışından fiziki olarak getirilenlerin bu hesaplara yatırılması gerekir.

- Banka ve aracı kurumlar, kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin olarak bildirimsahibinden, varlıkların değeri üzerinden %5 oranında peşin olarak tahsil ettikleri vergiyi,bildirimi izleyen ayın on beşinci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla bir beyannameile bağlı bulundukları vergi dairesine beyan eder ve aynı sürede öderler.

- Vergi oranı getirilen varlıkların Türkiye’de tutulma süresine paralel olarak azalmaktadır. Bildirilen varlığın vadeli hesaplarda veya 4749 sayılı Kanun kapsamında ihraç edilen devlet içborçlanma senetleri ile kira sertifikalarında; en az 5 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesihalinde %0, en az 4 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde %1, en az 3 yılbulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde %2, en az 2 yıl bulundurulacağının taahhütedilmesi halinde %3, en az 1 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde %4 olarak uygulanır.

- Şirketlerce yurda getirilecek varlıklar için bilançonun pasifte özel fon hesabı açılır ve fon hesabı bildirim tarihinden itibaren iki yıl geçmedikçe işletmeden çekilemez. Tabii bu tutarın sermayeye ilavesi mümkündür.

- Bu uygulamadan yararlananlar, bildirilen varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi vevergi tarhiyatına muhatap olmayacaktır. Farklı nedenlerle başlayan incelemelerde ise; bulunan matrah farkı bildirilen tutarla uyumluysa mahsup imkânı tanınmakta, aşan kısımlar için ek vergi salınması söz konusu olmaktadır.

b) Yurt içi varlık barışı:

Kanun teklifi ile yukarıda belirtilen madde hükümleri çerçevesinde; Türkiye’de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan “para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının” 31/7/2027 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara beyan edilmesi imkânı da getirilmiştir.

Böylece işletmelerin kayıt dışı hasılatlarını, işletmeye ait olmakla beraber ortaklarda görünen varlıklarını şirket bilançolarına dahil etmeleri söz konusu olabilecektir. Bu şekilde kanuni defterlere kaydedilen kıymetler için pasifte özel fon hesabı açılacak ve fon hesabı bildirim tarihinden itibaren iki yıl geçmedikçe işletmeden çekilemeyecektir. Sermayeye ilave ise mümkün olacaktır.

Uygulamanın şirketlerin öz kaynaklarını arttırmasıyla bilançolara olumlu yansıması beklenmektedir.

c) İmalatçı ve ihracatçılar için kurumlar vergisi indirimi:

Kurumlar vergisi oranı; imal ettikleri malları doğrudan ihraç eden imalatçıkurumların, münhasıran imal ettikleri malların ihracatından elde ettikleri kazançlarına %9,ihracat yapan kurumların münhasıran ihracattan elde ettikleri kazançlarına %14olarakuygulanacaktır.

Bilindiği üzere yasadaki standart kurumlar vergisi oranı %25, banka ve finans sektörü içinse %30’dur. Dolayısıyla imalatçı ve ihracatçılar için önemli bir vergi indirimi yapılmaktadır.

d) Türkiye’de yerleşik olmayanlar için yurt dışı kazanç istisnası:

Son 3 yılda Türkiye’de yerleşik olmayan ve Türkiye’de mükellefiyeti bulunmayanların yurt dışında elde edecekleri kazançlar 20 yıl boyunca Türkiye’de gelir vergisine tabi tutulmayacaktır.

Madde ile bu kapsamdaki yurt dışında yerleşik kişilerin Türkiye’de faaliyet yapmaları teşvik edilmektedir. Buna göre; Türkiye’deki faaliyetleri sebebiyle vergi mükellefi sayılmalarıhalinde yurt dışı kaynaklı kazanç ve iratları vergidenmüstesna tutulacaktır.

Söz konusu kişilerin sadece Türkiye’deki faaliyetlerinde sağladıkları gelirler ise vergi kapsamında olacaktır.

Öte yandan kanun teklifinde; 20 yıllık süre boyunca gerçekleşen veraset yoluyla mal intikalinde Veraset ve İntikal Vergisi oranının da %1 olarak uygulanacağı öngörülmektedir.

e) Transit ticaret ve hizmet merkezi kazanç indirimi:

Yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık edilmesinden sağlanan kazançların %95'i kurumlar vergisinden istisna edilmektedir.

7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu hükümlerine göre katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyette bulunan kurumlar bakımından bu oran %100 olarak uygulanacaktır.

f) İstanbul finans merkezi bünyesinde finansal hizmet ihracı:

İFM bünyesinde istihdam edilen ve yurt dışı tecrübesi bulunan personele sağlanan gelir vergisi istisnasının kapsamı genişletilmektedir. Mevcut durumda sadece finansal kuruluş çalışanlarına tanınan bu hak, tüm katılımcı kurum personeline yaygınlaştırılarak merkezin uluslararası yetenekler için cazibesinin artırılması hedeflenmektedir.

İFM’deki finansal hizmet ihracatı kazançlarına uygulanan %100 oranındaki kurumlar vergisi indiriminin süresi 2031’den 2047 yılına kadar uzatılmaktadır.

g) Nitelikli hizmet merkezi ve hizmet ihracı:

4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamında nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyette bulunan kurumların, münhasıran bu faaliyetleri kapsamında yurt dışından elde ettikleri kazançların %95'i kurumlar vergisine tabi olmayacaktır. (İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyette bulunan kurumlar bakımından bu oran %100 olarak uygulanacaktır.)

Maddeyle, ülkemizin nitelikli hizmet ihracatını artırmaya ve uluslararası firmalar için Türkiye'yi bölgesel bir merkez haline getirmeye yönelik olarak nitelikli hizmet merkezlerinin kurulmasına imkân sağlanmaktadır.

Bu kapsamda, en az üç farklı ülkede aktif olarak faaliyet gösteren uluslararası firmalara hizmet vermek üzere kurulacak olan bu merkezlerin yıllık brüt gelirlerinin en az %80'inin hizmet ihracı olarak yurtdışından elde edilmesi gerekmektedir.

Nitelikli hizmet merkezlerinde çalışan personelin ücretlerinin brüt asgari ücretin üç katını aşmayan kısmının gelir vergisinden istisna edilmesi; İstanbul Finans Merkezinde ise bu sınırın brüt asgari ücretin beş katı olarak uygulanması öngörülmektedir. Bu ücretlere ilişkin damga vergisi istisnası da teklif kapsamındadır.

Bu merkezler aşağıdaki hizmetleri sunuyor olacaktır:

- Finansal danışmanlık, stratejik yönetim danışmanlığı, risk yönetimi, nakit ve likidite yönetimi, fonlama ve borçlanma işlemleri, yatırım ve sermaye yapısı planlaması, bütçeleme, finansal raporlama ve analiz, uluslararası muhasebe ve uyum, denetim, dijital dönüşüm ve teknoloji danışmanlığı, yatırım ve veri analizi, hukuk danışmanlığı, tanıtım, marka yönetimi, insan kaynakları ve eğitim hizmetleri ile bu hizmetlere ilişkin koordinasyon ve yönetim hizmeti,

- Satış, satış sonrası destek, teknik destek, araştırma ve geliştirme, dış tedarik, yeni geliştirilen ürünlerin test edilmesi, laboratuvar hizmetleri gibi faaliyetlere ilişkin koordinasyon ve yönetim hizmeti.