Hikmet Baydar [email protected]

Kurların reel faizle dansı

Piyasalarda dengeler çok fazla değişkenlerle sağlanmaktadır. Bu değişkenlerden bazıları, kurlar, enflasyon, büyüme, reel faizlerdir. Ülkemiz %90’lara varan aramalı ithalat yapısıyla ithal girdilerin kurlardan etkilenmesi nedeniyle kur kaynaklı enflasyona sık sık yenik düşmektedir. Bundan kurtulmanın tek yolu dolarizasyonu bitirip tamamen TL ticareti sağlamakken, maalesef döviz kredi kullanımının tamamen serbest bırakılması (bu hata yakın zamanda düzeltilerek eskiye dönüldü,ancak ciddi kredi portföyü duruyor) ve kur oynaklıklarının dönem dönem kısa dönem kar hevesini artırması nedeniyle ekonomide önümüzü görmemizi engellemesi ekonomiye ciddi zararlar vermiştir.

Öyle ki ticaret durma noktasına gelirken enflasyon ve faizlerde ciddi yükselişler yaşanmıştır. 2018 Ağustos kur faciasından sonra TÜFE 25’lere kadar yükselirken, yurt içi ÜFE %46’lar seviyesinin üzerine kadar çıkmıştı.

Kurlarda dengelenme sağlanırken enflasyon ve ona paralel olarak faizlerde gevşemeler yaşanmıştır. 2019 Ekim ayında TÜFE yıllık bazda %8,55’lere kadar düşerken TCMB peş peşe ciddi faiz indirimleri yapmıştır.

Yatırımcının parasını faizde değerlendirmesi için birkaç olayın gerçekleşmiş olması lazım. Bunlardan en önemlisi parasal istikrarın sağlanmasıdır. Kurlarda dalgalanma yaşanması istenecek risk primini artıracağından, yatırımcı daha fazla faiz talep eder. Diğeri de reel faiz getirisidir. Yatırımcı eğer makul bir reel getiriyi bulamıyorsa, bu getiriyi bulacağı ülkelere parasını götürür.

Şunu unutmamamız lazım, devlet tahvil ve birçok enstrümanla bu yatırımcılardan borç alırken, şirketler bankalara yatırılan mevduatlardan sağlanan kaynakları kredi olarak kullanmaktadır. Genel olarak durum budur.

Ülkemizde Ekim 2019 ayı yıllık enflasyonu %8.55 iken Kasım ayında yükselerek %10.56 seviyesine gelmiştir. 2018 Aralık ayı enflasyonu düşerek kapandığı için ve bu sene Aralık ayında pozitif bir enflasyon beklediğimiz için enflasyon mevcut seviyelerin de üzerinde olabilir.

TCMB en son yaptığı indirimlerle faizleri %14 seviyelerine kadar düşürmüştür. Bu faiz reel olmayıp içerisinde enflasyon payını da içermektedir. Eğer beklentiler dahilinde enflasyon yıl sonunda %12 civarında olursa, reel faiz neredeyse kalmayacak kadar düşük olacaktır. Kaldı ki önümüzdeki 1-2 yıl içerisinde enflasyonda daha aşağı beklentisi yok. Bu durumda reel faizler olası bir faiz indirimiyle eksiye geçerse, elinde devlet tahvili tutanlar reel getiri bulamayacaklarından portföy boşaltabilirler. Bu durumda faiz yükselişleri tahvil piyasasından gelebilir. Akabinde piyasada dengeyi sağlamak için TCMB tekrar faizleri yukarı çekmek zorunda kalabilir.

En başta da belirttiğimiz gibi ana hedefi parasal istikrar olan TCMB’nin bu çerçeveden bakarak faizlerle oynamayabileceğini bir kenara yazmamız lazım. Ekonomide canlılığın sağlanması için öncelikle gelir dağılımında daha adaletli bir yapıya, daha sonra da iç talebi artırıcı politikalara ihtiyaç vardır. Bu yapılmadığı sürece verilen krediler şirketlere bir nakit akışı sağlayamayacaktır. Şimdi tüketim bacağı düzenlenmelidir.

Eğer reel faizler yatırımcıyı memnun edecek seviyede olmazsa mevduat çıkışı riski rotatif kredilerin geri çağırılmasına neden olabilir. O zaman ekonomik daralma kaçınılmaz olur.

Son zamanlarda son derece başarılı bir performans gösteren Merkez Bankamızın bu süreci son derece başarılı yöneteceğine inanıyoruz. Ancak ekonomide canlılığın sağlanması TCMB’nin ana hedefi değildir. O yüzden diğer aktörlerin devreye girmesi şart. Burada bakılan yer üretimin desteklenmesi değil aksine tüketicinin güvenini artırıcı politikalar olmalıdır.

Saygılarımla,