Hikmet Baydar [email protected]

Hangi sinyal faiz indirimi geleceğini ifade edecek?

Son zamanlarda en çok merak edilen konulardan birisi “TCMB ne zaman faiz indirecek?” sorusudur. Bununla beraber kredi faizleri ne zaman iner, krediye ulaşım ne zaman kolaylaşır gibi sorular da hemen ardı sıra gelmektedir.

TCMB faizleri neden yüksek tutmak zorunda kalıyor?

Genellikle portföy yatırımıyla gelen sıcak para, “carry-trade” denilen dövizden Türk Lirası'na dönüp gelir elde edip, bu gelir ve ana parayı dövize dönerek döviz bazında yüksek getiri elde etme düşüncesiyle gelmektedir. Bu para ratingi hala yatırım yapılabilir seviyeden oldukça uzakta tutulan ülkemize ilgi duyan yabancı sermayedir.

Şimdi bir miktar geçmişe gidelim; 19 Ocak 2023 günü para politikası kurulu politika faizini %9 seviyesinde tutma kararı aldığında aynı ayda enflasyon 57 civarındaydı. Çok açık bir şekilde negatif reel faiz söz konusuydu ve kurlar patlayarak 18 TL sından 29 TL'sına yaklaşık %61 yükseldi..Bu yükseliş Haziran 2023 yılında kabine açıklandığı anda geldi. Zaten o tarihe kadar rezervler ucuza boşaltılarak döviz baskılanıyor idi.

Ciddi şekilde para çıkışıyla beraber, yanlış faiz seviyesinin bedelini hep birlikte enflasyon olarak ödemiş olduk.

Şimdi ise enflasyon %32'li seviyelerde, %37 olan politika faizinin olduğu piyasa kapalı ve bizler %40 seviyelerinden işlem gören günlük repo piyasasıyla günü kurtarıyoruz. Tabi ki tüm para günlük işlemlere birikmiş durumda. En ufak bir hata daha büyük bir bombayı kucağımıza bırakabilir.

Bir yandan alınan sıkı para politikası tedbirleri nedeniyle konulan kredi büyüme limitleri bankaları kredi veremez hale getirirken, parayı değerlendirmek için ya TCMB’na ya da Hazine'ye borç vermek zorunda bırakılmaktadır. Aksi halde çeşitli yaptırımlara maruz kalacaklardır. Oysa sıcak paranın bunlarla hiç alakası yok. Geliri yeterli bulmadı mı, ya da talepleri karşılanmadı mı ortalığı cehenneme çevirme konusunda uzmandırlar.  Onlar mutlu olduğu sürece parasal istikrar sorunu olmaz. Tabi ki onların talepleri bizleri mutlu eder mi? bu konu ayrı bir konudur.

TCMB bölgedeki savaş nedeniyle temkinli davranmakta ve faizlerle risk alarak oynamamaktadır. İçeride de piyasada serseri para olmasını istemiyor. Ancak sanayicinin istediği kaynak üretim içindir. Ürün arzı bol olmadığı takdirde, ihracat artışının da enflasyon yaratacağı unutulmamalıdır. TCMB’nın bu sefer kontrollü bir şekilde parayı yönetmesi lazım. Ancak gelen feryatlar kontrolün derecesini de açıkça gösteriyor.

TCMB faizleri düşürmek için neyi bekliyor olabilir?

Enflasyonun kalıcı düşüşte olduğundan emin olmak istiyor diyebilirsiniz. Ancak TCMB global piyasalara göre yabancı yatırımcının daha düşük faize razı olduğunu görmek isteyecektir. CDS'ler bunun için iyi bir göstergedir. Yılbaşında 212 olan 5 yıllık Türk CDS'leri şu an hala bu seviyenin üzerindedir. Şimdilik 220 civarındadır. Oysa enflasyon yıl başına göre 2 puana yakın aşağıdadır. Yabancı hala temkinli duruyor. Eğer CDS'ler 211 ve altını denerse veTCMB’na rezerv girişleri artarsa işte o zaman TCMB kendisini daha rahat hissedebilir. NATO toplantıları belki de gündemde olmak ve ilgi çekmek anlamında bu fırsatı verebilir. Belki de akabinde not artırımı bile sürpriz olarak gelebilir.

TCMB haftalık repo piyasasında uyguladığı ve politika faizi olarak açıkladığı 37 rakamını değiştirmedi ve piyasayı kapalı tutuyor. Hale hazırda ise oran %40'lı seviyelerde ve günlük piyasada işlemler oluyor.

TCMB’nın %37 ile parayı toplaması faizleri 300 baz puan indireceği anlamına gelecektir. Böylece yüksek faizli O/N piyasadan haftalık repo piyasasına %37 ile dönüş yapmış olacaktır. İşte bu hareket yabancı yatırımcıyı ürkütür mü korkusunu doğurmazsa, hemen söz konusu piyasayı %37 faizle yani politika faizini değiştirmeden açmış olacaktır. Böylece piyasada TL getiriler, hem mevduatlarda hem de fonlarda yaklaşık 300 baz puan civarında azalacaktır.

Böylece TCMB faizlerinin yakında düşüp düşmeyeceğini, döviz rezervlerinde artış olup olmadığına ve 5 yıllık CDS lerde 211 seviyesi ve altının görünmesine bakarak anlayabiliriz.

Son açıklanan veriler TCMB döviz rezervinin 30 Ocak haftasında açıklanan 218.2 milyar dolarlık tarihi zirvesinden hala uzakta olduğunu gösteriyor. 3 Temmuz haftasında açıklanan rezerv 160 milyar dolardır. Yabancı yatırımcı da enflasyon konusunda yeterince tatmin olmuş değil. O yüzden TCMB rezerv artışı yeterli gelene kadar yoğurdu üfleyerek yemeğe devam edebilir.

Saygılarımla.