Patronlar yapay zekâ ile kendi kuyusunu kazıyor

Finansingundemi.com – Dış Haberler Servisi

Geçmişte beyaz yakalı genç çalışanların üstlendiği sorumluluklar hızla yapay zekâ uygulamalarına devrediliyor. Fortune’un haberine göre, bu durum sadece yeni mezunları değil, uzun vadede şirketlerin kendi geleceklerini de tehdit ediyor. Zira şirketler maaş maliyetlerini düşürmek için otomasyona yönelirken, aslında bindikleri dalı kesiyor olabilirler.

İş işte öğrenilir

Altmış yıl önce Nobel ödüllü ekonomist Kenneth Arrow, oldukça basit ama etkili bir teori ortaya attı. Arrow'a göre çalışanlar, kendi işlerini bizzat o işi yaparak öğreniyor ve alanlarında uzmanlaşıyordu. Öğrenmenin ancak bir sorunu çözme girişimiyle ve faaliyet sırasında gerçekleşebileceğini savunan Arrow, tecrübenin tüm ekonomi için verimlilik motoru olduğunu vurgulamıştı.

Bugün ise 2026 yılının zorlu iş piyasasında, üniversite mezunu gençlerin işsizlik oranı genel işsizlik oranını aşmış durumda. Yapay zekânın giriş seviyesindeki görevleri üstlenmesiyle, beyaz yaka pozisyonların cazibesi giderek azalıyor. Bu durum da pek çok Z kuşağı gencini zanaat gerektiren farklı mesleklere yönelmeye itiyor.

Geleceğin kıdemli çalışanları yetişemiyor

ABD Merkez Bankası (Fed) Atlanta şubesi araştırmacıları, Arrow'un bu teorisini günümüze uyarlayarak tehlikenin boyutlarına dikkat çekiyor. Araştırmacılara göre, giriş seviyesi işlerdeki tekrara dayalı görevler, üst düzey pozisyonlar için gereken uzmanlığın temelini oluşturuyor. Araştırmacılara göre, genç bir çalışanın kariyerinin başlarında elde ettiği bu beceri geliştirme sürecini üniversitede veya lisansüstü eğitimde edinebilmesi ise imkânsız.

Fed araştırmacıları yayımladıkları raporda, "Giriş seviyesi pozisyonları dolduran görevler yalnızca düşük değerdeki işler değildir; bunlar çalışanların kariyerlerinin ilerleyen dönemlerinde kendilerini üretken kılan beşerî sermayeyi biriktirdikleri müfredattır" uyarısında bulunuyor. Şirketler bu görevleri yapay zekâya devrederek bugünün maliyetlerini düşürse de gelecekte ihtiyaç duyacakları yetkin yönetici adaylarını yok etme riskiyle karşı karşıya kalıyor.

Vergi ve teşvik dengesi şart

Habere göre, yapay zekânın neden olduğu bu istihdam krizini çözmek için Fed araştırmacıları iki temel politika öneriyor. İlk olarak, otomasyondan elde edilen kârlara özel bir vergi getirilmesi tavsiye ediliyor. İkinci olarak ise genç çalışanların sorumluluk aldığı görevleri artıran şirketlerin sübvansiyonlarla ödüllendirilmesi gerektiği belirtiliyor. Bu politikalarla, tam otomasyonun frenlemesi, gençler için mesleklerini öğrenmelerine olanak tanıyan yeni iş alanları yaratılması hedefleniyor.

Bu denge sağlanamazsa, piyasaları inovasyon yeteneği düşük "kalitesiz yöneticilerin" yönettiği bir gelecek bekliyor. Kısa vadede yapay zekâ kullanımıyla maliyetler düştüğü için şirket kârları etkilenmese de araştırmacılar şu çarpıcı uyarıyı yapıyor: İşverenler giriş seviyesindeki işleri otomatikleştirmeye devam ederse, bu durumun faturasını neredeyse tamamen çalışanlar ödeyecek.

Erdoğan'dan 'finansal okuryazarlık' vurgusu

Matematik dünyasını şaşırtan keşif: 80 yıllık soruyu yapay zekâ çözdü

Bankacıların yerini yapay zekâ mı alacak?