Süheyl Aygül [email protected]

Kariyer otopsilerinde; güç ve sıcaklık

Geçenlerde bir CEO ile sohbet ediyorduk.

"Bazı yöneticiler var, odaya girerken veya çıkarken herkes ayağa kalkıyor ama kimse onu sevmiyor. Bazıları var, herkes çok seviyor ama kimse ciddiye almıyor."

Sonra dönüp şu soruyu sordu:

"Peki gerçek lider hangisi?"

Kariyer Otopsileri'nde yıllardır yüzlerce üst düzey yöneticinin yükselişini ve düşüşünü incelerken gördüğümüz gerçek şu:

İnsanlar sizi iki şey üzerinden değerlendirir.

İlki gücünüzdür.

İkincisi sıcaklığınız.

Aslında bütün kariyerler bu iki eksen üzerinde şekillenir.

Bir genel müdürü, bir patronu, bir siyasetçiyi, hatta bir markayı bile değerlendirirken farkında olmadan şu iki soruyu sorarız:

"Bu kişi ne kadar güçlü?"

"Bu kişi benim için ne kadar iyi niyetli?"

Harvard Üniversitesi'nden sosyal psikolog Amy Cuddy'nin yıllar önce ortaya koyduğu model de tam olarak bunu söyler:

İnsan zihni önce sıcaklığı, sonra gücü ölçer.

Çünkü tarih boyunca hayatta kalmak için önce niyeti anlamamız gerekiyordu.

Karşımızdaki dost mu?

Düşman mı?

Ardından şu soru geliyordu:

Tehlikeli mi?

Güçlü mü?

Bugün şirketlerde de durum farklı değil.

Bir yönetici toplantı odasına girdiğinde insanlar önce onun niyetini okur.

Sonra kapasitesini.

Ve kariyerlerin kaderi tam burada belirlenir.

Güçlü Ama Soğuk Liderler

Kariyer Otopsileri'nin en sık rastladığı profil budur.

Son derece zekidirler.

Sonuç üretirler.

Rakamları bilirler.

Operasyonu yönetirler.

Ama ekipleri onları sevmez.

Çünkü sürekli baskı üretirler.

Onlarla çalışılır ama onlar için savaşılmaz.

İnsanlar talimatlarını yerine getirir ama kalplerini vermez.

Bu liderler genellikle terfilerinin ilk dönemlerinde çok başarılı görünürler.

Ancak zamanla görünmez bir duvara çarparlar.

Çünkü organizasyonlarda belirli bir seviyeden sonra insanlar sizi bilginiz için değil, peşinizden gelmek istedikleri için takip eder.

Koltuk gücü insanları hareket ettirir.

Karizma ise insanları peşinizden sürükler.

İkisi aynı şey değildir.

Sıcak Ama Güçsüz Liderler

Bu grubun sorunu ise tam tersidir.

Herkes onları sever.

Kapıları açıktır.

İletişimleri iyidir.

Kimseyi kırmazlar.

Fakat zor karar alamazlar.

Performans problemi yaşayan çalışanı yönetemezler.

Hayır diyemezler.

Çatışmadan kaçınırlar.

Bir süre sonra ekip şu sonuca ulaşır:

"İyi insan ama lider değil."

Kariyerlerde çok sık gördüğümüz bir durumdur.

Sevilmek ile saygı duyulmak aynı şey değildir.

Saygının olmadığı yerde liderlik kurulamaz.

CEO Seviyesinde Oyun Değişir

Profesyonel hayatın ilk yıllarında teknik bilgi sizi taşır.

Müdür olursunuz.

Direktör olursunuz.

Belki bazı teknik alanlarda (IT , Operasyon gibi) genel müdür yardımcısı olursunuz.

Ama sonrasında oyun değişir.

Artık sizden beklenen şey problemi çözmeniz değildir.

Problemi çözecek insanları aynı hedef etrafında toplayabilmenizdir.

İşte burada güç ve sıcaklık dengesi devreye girer.

Bir yatırımcı CEO'ya baktığında güç görmek ister.

Bir çalışan ise sıcaklık görmek ister.

Bir lider her iki tarafı da aynı anda yönetmek zorundadır.

Kariyer Mezarlığında Yatan Ortak Hata

Başarısız olmuş üst düzey yöneticilerin büyük kısmında ortak bir problem görürüz.

Yanlarında sadece tek bir alet taşırlar.

Herkesi çivi gibi görüp, sürekli çekiç sallayan ustaya dönüşürler.

Bazısı her sorunu otoriteyle çözmeye çalışır.

Bazısı her sorunu empatiyle.

Oysa liderlik bir alet çantasıdır.

Bazen çekiç gerekir.

Bazen tornavida.

Bazen pense.

Bazen de hiçbir şey yapmayıp sadece dinlemek gerekir.

Durumsal liderlik tam olarak budur.

Güç Tek Başına Yetmez

Machiavelli'nin ünlü sorusu bugün de geçerlidir:

"Sevilmek mi daha iyidir, korkulmak mı?"

Kurumsal hayatta bunun cevabı şudur:

Sadece korkulan liderler kısa vadede sonuç alır.

Sadece sevilen liderler kısa vadede huzur sağlar.

Büyük liderler ise insanların hem saygısını hem sevgisini kazanırlar.

Çünkü insanlar güçlü liderlere itaat eder.

Ama sıcak liderlere inanırlar.

İtaat organizasyonu çalıştırır.

İnanç ise organizasyonu dönüştürür.

Kariyer Otopsileri'nin yıllardır gördüğü gerçek budur:

Güç size makam kazandırır.

Sıcaklık size takipçi kazandırır.

Gerçek liderlik ise bu ikisini aynı anda taşıyabilme sanatıdır.

Çünkü insanlar koltuğunuzu değil, kişiliğinizi takip ederler.

Bu yazının özeti tek cümleyle şudur:

"Yöneticiler gücüyle yükselir, sıcaklığıyla kalıcı olur; liderler ise ikisini dengeledikleri ölçüde iz bırakırlar."