Volkan Karsan [email protected]

B kalite kapitalizm

Bon pour l'orient (bon pur loryan diye okunur) deyimi günümüz gençleri tarafından pek bilinmez. Zamanında batının bizde iş yapmaz ama doğuda kullanılabilir anlamında kullandıkları bir kavramdır. Hatta bizim için kalitesiz ama doğuya fazla bile anlamı çıkabilir biraz zorlanırsa...

Günümüzdeki örnekleri bazı uygulama ve ürünlerde hala önümüze çıkabilir... En belirgin örneği ünlü bir İngiliz konfeksiyon zincirinde görülebilir. O zincirin iç çamaşırı ve çorap gibi ürünlerinden bazılarını Türkiye'de hiç bulamazsınız, ki bunlar hem uygun fiyatlı, hem kalitelidir. Ülkemizde satılan bazı ürünleri de Londra'nın altını üstüne getirseniz hiç bir mağazasında satışta göremezsiniz...

Bazı ünlü markalar ise üzerlerine “B kalite” yazarak ürünlerini piyasaya sürerler. Bunlar defolu ya da kalitesiz değildir. Ancak bu markayı illa istiyorum diyenlerin paralarının yetmediği yerde bununla yetinsinler diye piyasadadır bu ürünler...

Bizim ekonomimize egemen olan serbest piyasa ve de kapitalist bakış da işte böyle B kalite denilebilecek nitelikte... Hiçbir kural evrensel normlara göre çalışmıyor. Çünkü gelişmiş ülkelerde sermaye, üretiminin önemli bir parçası olan çalışanlarını ve pazarının egemeni tüketiciyi belli bir düzeyin altına inmeden yaşatmak üzerine hesaplar yapar, fiyat belirler... Hiçbir çalışanına kendi servetini tehdit edecek açık kapı bırakmaz ama pazarda tüketici olarak onu daha zenginleştirsin diye bir refah sağlar...

Biz de durum farklı. Sermaye, kimilerinin kapitalizmin başına yakıştırdıkları vahşi sıfatını haklı çıkarır gibi hareket etme eğiliminde... İster pandemi olsun ister doğal afet, çeşmenin başındakiler asgari gider azami karlılık önkoşulundan sapmak istemiyor. Bir yıl önceden belirlenen cirolar ve hedefleri artı çıkarmak için olağan üstü şartlar gözetilmeden piyasaya hükmetme gayretleri sürüyor...

Nereden geldin hiç de donanımlı olmadığın bu konuya derseniz... El cevap...

Kasım 2020 ortalarında bir ABD doları 8.50'leri aştı... Ardından neredeyse aldığımız nefes bile zamlandı... Hiç dövizden etkilenmeyen ürünler bile pahalandı... Sorarsanız her üretimin bir ucunda ithal girdi var ve tarımda bile mazot, ilaç gübre diye adlandırılıyor...

Peki Ocak 2021 bitti... ABD doları 7.20'lerde siz ucuzlayan tek ürün ya da hizmet gördünüz mü piyasalarda... Karlılık piyasa koşullarının üzerine çıktı diye kimsenin derdi yok... Varsa yoksa benim dumanım doğru tütsün gerisi ne olursa olsun düşüncesi... Yani altta kalanın canı çıksın... Bu noktada benim aklımın erdiği, serbest piyasa ekonomisini de biz biraz şarklı gibi uyguluyoruz sanki... Yani daha doğrusu batıdan bakan ne diyecek? Bon pour l'Orient mı?

Bu yazının sonunda da hatırlatalım...

UNUTMAYIN… Bu dünyayı torunlarımızdan ödünç aldık.BUGÜN ÇEVRE İÇİN BİR ŞEYLER YAPMIŞ OLMANIZI DİLİYORUM.