Putin, Esad'ı uyarmış: Tek çaren Erdoğan ile anlaşman

Baas rejiminin simgesi haline gelen Esed ailesi, Suriye’deki iktidar yılları boyunca işlenen katliamlar ve baskı politikalarıyla anıldı. Rejimin sona ermesinin ardından Beşar Esad’ın son dönemine ve Rusya’daki hayatına odaklanan Atlantic dergisi, iktidarın çöküş sürecini perde arkasından ayrıntılı şekilde ele aldı.

Derginin analizine göre Esad, rejimin çözülmeye başladığı dönemde giderek gerçeklikten koptu. Sarayda içine kapanan Esad’ın, kritik kararlar yerine zamanını video oyunları oynayarak ve kişisel takıntılarıyla geçirdiği aktarıldı.

Diplomasiyi kapatan lider

Saray çevresine dayandırılan bilgilere göre Esad, son yıllarda hem bölge ülkelerinden hem de Batılı aktörlerden gelen tüm siyasi geçiş ve destek tekliflerini reddetti. Yetkisini sınırlayacak hiçbir formülü kabul etmedi. Hatta rejimin son günlerinde bile gelen telefonlara yanıt vermediği, masaya konan anlaşmaları görmezden geldiği ifade edildi.

Analizde, Esad’ın bu katı tutumunun rejimin sonunu hızlandırdığı vurgulandı. Bölgedeki pek çok ülkenin Esad’ın düşmesini istemediği, aksine ona çıkış yolları sunduğu ancak Esad’ın bunları “taviz” olarak gördüğü kaydedildi.

İstihbarat servisleri bile yanıldı

CIA ve Mossad’ın dahi Esad rejiminin bu kadar hızlı çökeceğini öngöremediği belirtilirken, Rusya ve İran’ın Ukrayna ve İsrail cephelerinde yoğunlaşmasının Esad’ı savunmasız bıraktığı aktarıldı. Bu geri çekilme, yıllardır ayakta tutulmaya çalışılan Suriye ordusunun ne kadar zayıf, yorgun ve dağınık olduğunu ortaya çıkardı.

Körfez kapısı kapandı

Atlantic’in aktardığına göre Körfez ülkeleri Esad’a ekonomik ve diplomatik bir can simidi sundu. Ancak bunun karşılığında İran’la mesafe koyması istendi. Esad bu şartı kabul etmedi. İran’la kurulan bağlar, rejimin sonuna kadar korunmaya çalışıldı.

Birleşik Arap Emirlikleri ile sınırlı bir yakınlaşma sağlansa da Tahran’la ilişkiler koparılmadı. Bu süreçte devreye giren arabulucular, Esad’ın yönünü değiştirmesinin mümkün olmadığı sonucuna vardı.

İsrail’in “yönetilebilir düşman” algısı

İsrail’in uzun süre Esad’ı “kontrol edilebilir bir tehdit” olarak gördüğü, ancak 2019 sonrası rejimin tamamen işlevsiz bir yapıya dönüştüğü ifade edildi. İsrail ve ABD’de zaman zaman konuşulan iç darbe senaryolarının ise hiçbir zaman hayata geçirilmediği aktarıldı.

Türkiye faktörü ve son perde

Atlantic, Esad’ın sonunu hazırlayan sürecin Kasım 2024’te başladığını yazdı. Türkiye’nin dolaylı desteğiyle ilerleyen muhalif güçlerin sahadaki dengeleri değiştirdiği, Esad’ın Ankara’dan gelen siyasi çözüm çağrılarını ise reddettiği belirtildi.

Halep düşerken Esad’ın Rusya’da olduğu, oğlunun doktora savunmasını takip ettiği aktarıldı. Putin’le yapılan kısa görüşmede ise Esad’a Türkiye ile anlaşmanın tek çıkış yolu olduğu mesajının verildiği ifade edildi.

Kaçış gecesi

7 Aralık 2024 gecesi muhalifler Şam’a yaklaşırken Esad’ın çevresine “her şey kontrol altında” mesajı verdiği, ancak aynı gece Rusya’ya ait bir uçakla ülkeden ayrıldığı yazıldı. Rejim yanlıları bu sırada hâlâ Esad’ın görevde olduğuna inanıyordu.

Esad’ın kaçışıyla birlikte ordu içindeki sadakat hızla çözüldü. Düşük maaşlar, yolsuzluk ve tükenmişlik nedeniyle askerler mevzilerini terk etti. İran destekli güçlerin de sahadan çekilmesiyle rejim fiilen çöktü.

Sarayda kopukluk ve çöküş

Analize göre Esad, son yıllarında dar bir çevreye hapsoldu, deneyimli kadroları dışladı ve sarayda gerçeklerden kopuk bir atmosfer oluştu. Ekonomik çöküşe rağmen lüks yaşamını sürdürdü. Zamanının büyük bölümünü telefon oyunlarıyla geçirdiği, karar mekanizmasının ise tamamen felç olduğu ifade edildi.

Atlantic, Esad’ın düşüşünü “kendine yalan söylemede ustalaşmış bir diktatörün kaçınılmaz sonu” olarak tanımladı. (Türkiye Gazetesi)

Suriye, Esad dönemi 70 subayı serbest bıraktı

Esad Moskova'da, adamları nerede? İşte kaçak elebaşılar

Beşar Esad Moskova’da ders çalışıyor, Rusça öğreniyor