TL kredi kıymete bindi, faizler tırmandı!

ABD-İsrail ile İran arasında 28 Şubat’ta başlayan çatışmaların yarattığı gerilim devam ederken, savaşın etkileri yurt içi piyasalarda hissedilmeyi sürdürüyor. Küresel enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte petrol kaynaklı hammadde sıkıntısı, özellikle plastik başta olmak üzere birçok sektörde maliyetleri artırırken belirsizliği de derinleştirdi. Bu gelişmeler, reel sektör üzerinde ilave baskı oluşturdu. Savaşın ilk günlerinden itibaren Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) attığı sıkılaştırıcı adımlar ve döviz kredilerine erişimin büyük ölçüde kısıtlanması, finansman koşullarını daha da zorlaştırdı. Bankaların kredi faizlerini yüzde 45 seviyelerinden yüzde 55’e kadar yükselttiği görülürken, yüksek maliyetleri kabul eden firmaların bile krediye ulaşmakta güçlük çektiği ifade ediliyor. Öte yandan, petrol krizinin enflasyon üzerindeki yukarı yönlü etkilerinden kaygı duyan reel sektör temsilcileri, artan finansman ve üretim maliyetlerinin 2026 yılında da ekonomik faaliyetleri baskılayabileceği uyarısında bulunuyor. İş dünyasında, mevcut koşulların sürmesi halinde 2026’nın da 2025’e benzer şekilde zorlu bir yıl olabileceği değerlendiriliyor.

"TL kredi kıymete bindi"

Ekonomim'den Merve Yiğitcan'ın haberine göre, piyasadaki finansal sıkışıklığa ilişkin değerlendirmelerde bulunan TOBB Hazır Giyim ve Konfeksiyon Sanayi Meclisi Başkanı Şeref Fayat, Merkez Bankası’nın politika faizine dokunmadan attığı adımların piyasa faizlerini yukarı çektiğini söyledi. Fayat, “Merkez Bankası, birkaç regülasyonla politika faizini artırmadan gecelik borçlanma maliyetini yaklaşık 300 baz puan yukarı çekmiş oldu. Bu hamle, bankaları döviz kredisi kullandırmama noktasına itti. Şu an hangi bankaya gitseniz ‘döviz yok’ yanıtını alıyorsunuz” dedi. Döviz kanallarının kapanmasıyla TL kredilere yönelik bir talep yığılması olduğunu dile getiren Fayat, “Adeta TL kredi kıymete bindi. Son iki haftada faizlerin yüzde 10 gibi çok yüksek bir oranda yukarı çekildiğini görüyoruz, yüzde 55 oranları konuşulmaya başlandı. Hem bayram öncesi ödemeler hem de çalışan maliyetleri bu talebi artırmış olabilir ancak asıl tetikleyici, döviz verilmemesi sebebiyle TL faizinin tırmanmasıdır” diye konuştu. Sektörün gelecek projeksiyonuna dair endişelerini de dile getiren Fayat, “Avrupa’nın satın alma endeksinin yükselmesiyle yılın ikinci yarısında bir toparlanma bekliyorduk ancak savaş kaynaklı ortaya çıkan bu finansal sıkıntılar ile bir çeyrek daha kaybetmiş olduk. Son çeyreğe kadar önümüzü göremeyeceğimiz bir hasar aldık. Eğer bu durum biraz daha uzarsa, 2025 yılını komple ‘kayıp yıl’ olarak geçirebiliriz. Risk gerçekten çok büyük” uyarısında bulundu.

"En ufak sıkıntıda dahi kredi bulmak zorlaşıyor"

TOBB Plastik, Kauçuk ve Kompozit Sanayi Meclisi Başkanı Yavuz Eroğlu, savaşın başlamasıyla kredi maliyetlerinin bir anda yükselmesinin sanayiciyi şaşırtmadığını, ancak zor durumda bıraktığını anlattı. Eroğlu, “Biz sanayiciler olarak şunu hep yaşıyoruz, en ufak bir sıkıntı olduğunda kredi bulmak zorlaşıyor. Bankalar biraz nazlı davranıyor böyle zamanlarda, ilk adım olarak kredileri zorlaştırıyorlar. Zaten bu kadar zorken kredi bulmak, kaynağı elinde bulunduranların bu kadar sıkı davranması ister istemez durumu sanayiciler için daha da güçleştiriyor” şeklinde konuştu.

"Kredi bulamayan faktoringe yöneldi"

İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel de, finansman maliyetlerindeki artışın reel sektörü faktoring kıskacına ittiğini belirtirken, bankaların ‘isteksiz’ tavrına dikkat çekti. Önel, piyasadaki son durumu şu sözlerle aktardı: “Bankalar arası para piyasasında maliyetler hızla artarken, reel tarafta borçlanma imkanları neredeyse durdu. Bankalar artık kredi kullandırma taraftarı değil. Hatta maliyetine katlanıp yüksek faizle kredi almak isteyene dahi kaynak yaratılmıyor. Kredi bulamayan işletmeler zorunlu olarak faktoring firmalarına yöneliyor ancak orada da maliyetlerin yüzde 100 sınırını aşması kaçınılmaz hale geldi. Bir taraftan hammadde tedarikinde lojistik sıkıntılar var, diğer taraftan paraya ulaşamıyorsun. Bu tabloda üretimin ve ticaretin sürdürülebilirliği ortadan kalkıyor.”

Nisanda faiz artışı artık masada

3 büyük bankadan Türkiye için yeni faiz ve enflasyon tahmini