Finans kuruluşlarının raporlama kurallarında sıkılaştırma!

Türkiye’de şirketlerin çevresel riskleri ve sürdürülebilirlik odaklı finansal verileri açıklamalarını düzenleyen kurallarda iki ayrı değişikliğe gidildi. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK), bazı banka ve banka dışı mali kuruluşlara raporlama konusunda tercih hakkı tanıyan hükmü kaldırırken işletmelerin 2026 yılı sürdürülebilirlik raporları için yararlanabileceği geçiş kolaylıklarını da genişletti.

22 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan kararlar, Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) kapsamındaki kuruluşları ilgilendiriyor. İlk düzenlemeyle belirli finans kuruluşlarının raporlama yükümlülükleri konusunda daha sıkı bir çerçeve oluşturulurken ikinci kararla şirketlerin yeni standartlara uyum sürecinde bazı kolaylıklardan yararlanmaya devam etmesi sağlandı. Böylece aynı tarihte hem raporlama konusundaki tercih hakkını ortadan kaldıran hem de geçiş sürecindeki esneklikleri sürdüren iki ayrı karar yürürlüğe girdi.

Bazı finans kuruluşlarına tanınan raporlama seçeneği kaldırıldı

KGK’nın 19 Ekim tarihli ve 01/46754 sayılı kararı, banka ve banka dışı mali kuruluşların sürdürülebilirlik raporlamasına yönelik mevcut istisnalardan birini yürürlükten kaldırdı. Değişiklik, 1 Ocak 2026 ve sonrasında başlayan raporlama dönemlerinden itibaren uygulanacak. Bu nedenle düzenleme, yalnızca ilerleyen yıllarda hazırlanacak raporları değil, 2026 yılına ilişkin raporlamaları da kapsıyor.

Kaldırılan hüküm, payları Borsa İstanbul’da işlem görmeyen ve belirli büyüklük ölçütlerini karşılayan banka ve banka dışı mali kuruluşlara yönelikti. Önceki uygulamada, bir önceki yıl sonu itibarıyla şube sayısı biri veya çalışan sayısı 250 kişiyi aşmayan kuruluşlar, Kapsam 3 sera gazı emisyonlarını açıklama zorunluluğundan muaf oldukları dönemlerde sürdürülebilirlik raporu hazırlayıp hazırlamama konusunda seçim yapabiliyordu.

Yeni kararla bu tercihe imkân veren hüküm kaldırıldı. Böylece söz konusu istisnadan yararlanan finans kuruluşları açısından sürdürülebilirlik raporu hazırlama yükümlülüğünü isteğe bağlı değerlendirme olanağı sona erdi. Ancak düzenleme, bütün bankaların aynı koşullarda kapsama alındığı ya da Kapsam 3 emisyonlarına ilişkin tüm muafiyetlerin kaldırıldığı şeklinde yorumlanmamalı.

Burada sürdürülebilirlik raporunun hazırlanması ile Kapsam 3 emisyonlarının açıklanmasının birbirinden farklı yükümlülükler olduğuna dikkat çekiliyor. KGK’nın son kararı, belirli finans kuruluşlarına raporlama yapıp yapmama konusunda tercih hakkı veren hükmü ortadan kaldırıyor. Kapsam 3 emisyon bilgilerinin açıklanmasına yönelik diğer geçiş hükümleri ise kendi şartları doğrultusunda uygulanmaya devam edecek.

Kapsam 3 emisyonları, işletmelerin doğrudan faaliyetlerinden ve satın aldıkları enerjiden kaynaklanan emisyonların dışında, değer zinciri boyunca ortaya çıkan dolaylı sera gazı salımlarını kapsıyor. Finans kuruluşları bakımından bu kategori, kredi ve yatırım faaliyetleriyle ilişkili finanse edilen emisyonları da içerebiliyor. Bu verilerin hesaplanması, kurumların kendi faaliyetlerinin ötesine geçen kapsamlı bir veri toplama ve analiz sürecini gerekli kılıyor.

Şirketlerin 2026 raporları için geçiş kolaylıkları genişletildi

KGK’nın aynı gün yayımladığı 01/46753 sayılı diğer karar, işletmelerin sürdürülebilirlik raporlarını hazırlarken yararlanabileceği geçiş hükümlerini ele alıyor. Buna göre TSRS’yi ilk kez uygulayan işletmelere tanınan ve sürdürülebilirlik raporlarını finansal raporlarından daha sonraki bir tarihte yayımlamalarına olanak veren muafiyet, tüm işletmelerin 2026 raporlama dönemi için de uygulanabilecek.

Bu düzenleme, sürdürülebilirlik raporlarının hazırlanması aşamasında şirketlere ek zaman esnekliği sunuyor. Böylece işletmeler, finansal tablolarını hazırladıkları tarihte sürdürülebilirlikle ilgili tüm bilgileri de tamamlamak zorunda kalmadan ilgili geçiş hükmünden yararlanabilecek. Bununla birlikte karar, bütün şirketler için ortak ve koşulsuz bir son yayımlama tarihi belirlemiyor. Raporlama yükümlülükleri ve yayımlama takvimi, ilgili standartların hükümlerine göre şekillenmeye devam edecek.

Diğer bir kolaylık ise belirli koşullar altında TSRS 1’in yalnızca iklimle ilgili açıklamaları kapsayan TSRS 2 ile sınırlı uygulanmasına ilişkin. Önceki raporlama dönemlerinde bu muafiyeti kullanan işletmeler, 2026 yılı sürdürülebilirlik raporlarında da aynı imkândan faydalanabilecek. Böylece ilgili şirketlerin iklim dışındaki bütün sürdürülebilirlik risklerini ve fırsatlarını aynı anda raporlama kapsamına alması gerekmeyecek.

Söz konusu uygulama, raporlama altyapısını yeni standartlara uygun hâle getirmeye çalışan işletmeler açısından önem taşıyor. İklim riskleri, bunların finansal etkileri ve sürdürülebilirlik göstergelerine ilişkin sistemlerin diğer alanları da kapsayacak şekilde geliştirilmesi zaman ve kaynak gerektiriyor. KGK’nın kararı, gerekli koşulları karşılayan kuruluşlara bu dönüşümü aşamalı olarak gerçekleştirme imkânı tanıyor.

Karşılaştırmalı bilgiler için 2027 yılına yönelik kolaylık sağlandı

Düzenlemenin bir diğer başlığı, önceki dönemlere ait sürdürülebilirlik verilerinin karşılaştırmalı olarak sunulması yükümlülüğü oldu. KGK, 2026 yılında TSRS 1’i TSRS 2 ile sınırlı uygulama muafiyetinden yararlanmayı sürdüren işletmelere, iklim dışındaki sürdürülebilirlik risk ve fırsatlarına ilişkin karşılaştırmalı bilgileri 2027 yılı raporlarında açıklamama kolaylığı getirdi.

Bu karar doğrultusunda, ilgili işletmelerin 2027 raporlarında söz konusu alanlardaki geçmiş dönem verilerini aynı kapsamda sunma zorunluluğu belirli ölçüde ertelenmiş olacak. Ancak bu kolaylık, bütün sürdürülebilirlik bilgilerinin 2027 yılına kadar açıklanmayabileceği anlamına gelmiyor. Muafiyet, yalnızca kararda belirtilen karşılaştırmalı veriler ve gerekli koşulları sağlayan işletmeler için geçerli olacak.

Karşılaştırmalı bilgi sunulması, şirketlerin açıkladığı sürdürülebilirlik göstergelerinin önceki dönemlerle birlikte analiz edilmesine imkân veriyor. Bu sayede yatırımcılar ve diğer finansal tablo kullanıcıları, işletmelerin çevresel ve diğer sürdürülebilirlik risklerinde zaman içinde meydana gelen değişimleri izleyebiliyor. Bununla birlikte yeni raporlama sistemine geçen şirketlerin geçmiş yıllara ilişkin verileri aynı yöntem ve kapsamla oluşturması her zaman mümkün olmayabiliyor.

KGK’nın geçiş düzenlemesi, bu tür zorlukları dikkate alarak işletmelerin raporlama sistemlerini kademeli biçimde geliştirmesine olanak tanıyor. Ancak karar, sürdürülebilirlik raporlamasının bütünüyle ertelendiği veya şirketlerin tüm açıklama yükümlülüklerinden muaf tutulduğu şeklinde değerlendirilmemeli. Hangi kolaylıkların kullanılabileceği, işletmelerin önceki dönemlerde yararlandığı muafiyetlere ve ilgili standartlarda belirtilen şartlara bağlı olacak.

2026 yılı raporlamalarında yükümlülükler netleşiyor

KGK’nın yayımladığı iki karar birlikte değerlendirildiğinde, sürdürülebilirlik raporlamasında kuruluşların özelliklerine göre farklı uygulamaların benimsendiği görülüyor. Belirli banka ve banka dışı mali kuruluşların raporlama yapıp yapmama konusundaki tercih hakkı kaldırılırken işletmelere raporların yayımlanması ve karşılaştırmalı verilerin sunulması alanlarında bazı geçiş kolaylıkları sağlanıyor.

Düzenlemelerin öne çıkan etkisi, işletmelerin 2026 yılı sürdürülebilirlik raporlarını hazırlarken hangi yükümlülükleri yerine getireceklerinin ve hangi geçiş hükümlerinden yararlanabileceklerinin daha net hâle gelmesi olacak. Böylece finans kuruluşlarının raporlama sorumlulukları belirli yönlerden sıkılaştırılırken diğer işletmelerin yeni standartlara aşamalı uyum sağlamasına yönelik esneklikler de korunmuş olacak.