ISO 37001 yolsuzlukla mücadele standartlarına hükmedecek

Etik ve İtibar Derneği TEİD Genel Sekreteri Tayfun Zaman, günümüzün iş dünyasında şirketlerin faaliyet alanlarına bağlı olarak risk yönetimlerini etkin bir şekilde gerçekleştirmelerinin kaçınılmaz olduğunu, bunun için ihtiyaçlarına uygun bir ‘uyum programı’ geliştirmelerinin zorunlu olduğunu kaydediyor. Global arenada iş yaparken şirketlerin karşısına çıkacak en büyük riskin ‘Yolsuzluk ve Rüşvetle Mücadele’ olduğunun altını çizen Zaman, aksi takdirde ulusal ve uluslararası yasalar nezdinde şirketleri itibar kaybının yanı sıra ciddi cezaların beklediğini belirtiyor.

Yolsuzlukla mücadele birikimi ISO 37001’i yarattı

Şirketlerin kendilerine özel bir uyum programı geliştirmeleri için birden fazla standart ve iyi uygulama örneğinden söz etmenin mümkün olduğunu kaydeden Zaman, ISO 37001 ile tüm bu bilgi birikimi ve tecrübenin bir araya toplandığını ve 14 Ekim 2016 tarihi ile iş dünyasındaki yerini aldığını belirtti.

ISO 37001 standardına gelene kadar yolsuzlukla mücadele ortamına şekil veren kilometre taşlarına bakmanın şirketler açısından büyük önem taşıdığını belirten Zaman, halihazırda mevcut ulusal ve uluslararası yasal düzenleme ve sözleşmelerin ortak paydasının, o ülkenin vatandaşının yurtdışında doğrudan veya aracılar üzerinden rüşvet vermesini engellemeye yönelik olduğunu söylüyor. Zaman, buna bağlı olarak kurumsal bir yapının yabancı iş ortaklarıyla ilişkisini sağlıklı sürdürebilmesi için yabancı ortaklarının tabi oldukları yerel hukuki riskleri nasıl yönettiklerini bilmeleri ve bu kimliğe sahip olmaları gerektiğini kaydediyor.

Günümüzün iş dünyasında yolsuzluk risklerinin yönetilmesinin, global şirketlerin kurulu veya halka açık oldukları ülkelerin rekabet öncelikleri ve hukuki sorumlulukları haline geldiğini vurgulayan Zaman, uluslararası yasal mimarinin olgunlaşması ve kanun yapıcıların yaptırım gücünün artmış olmasının, ISO 37001 standardını ortaya çıkaran en önemli itici güç olduğunun altını çiziyor.

ISO 37001 standardının 28 ülkeden 50’yi aşkın uzmanın iki yıllık çalışmasıyla oluşturulduğunu ifade eden Zaman, ISO 37001’in global ve yerinde denetlenen bir standart olması nedeniyle yakın gelecekte tedarik zinciri yolsuzluk risk değerlendirme anketlerinin yerini almasının da kaçınılmaz olacağını belirtiyor.

Şirketler hazırlıklı olmalı

Zaman, ISO 37001 ile tanımlanan sorumluluklar hakkında ise şirketlere şu uyarıyı yapıyor: “Bir şirket sizden ISO 37001 sertifikası istiyorsa, emin olun ya kendisinde de vardır veya etik ve uyum programları zaten dünya standardındadır. Zira üçüncü taraflarla ilgili risk değerlendirmesi ISO 37001 ile gelen sorumlulukların başında geliyor. Şirketinizin bu denklemin iki tarafında da olduğunu unutmamalısınız. Yani global şirkete karşı, bir tedarikçi olarak ne kadar sorumluysanız, kendi tedarik zinciri risk yönetiminizi de aynı titizlikle yapmak durumundasınız. Bu temel ilke zaten etkin bir etik ve uyum programının ruhunu oluşturuyor.”

Diğer yandan, ISO 37001’in şirketlerin almaları gereken önlemleri ve uygulamaları gereken yöntemleri sıralamadığına dikkat çeken Zaman, şunları söylüyor: “ISO 37001 risklerinizi ‘makul ve orantılı’ yöntemlerle ölçüp yöneten bir mekanizmanın varlığını sorguluyor. Elbette neyin makul olduğu tanımı hep bir tartışma konusu olarak kalacak. Ancak ticari ilişki içindeki her şirket aslında hukuki bir riski de paylaşıyor ve birlikte yönetiyor demektir. Bu ilişki ve zamanla gelişecek karşılıklı talepler endüstri normlarını oluşturacak ve makul olanın tarifini kolaylaştıracaktır.”

Standardın temelinde sürekli gelişim yatıyor

Etik ve uyum programı ile yönetilen en önemli riskin yolsuzlukla mücadele olduğunu belirten Zaman, herkese uyan bir program şablonunun mevcut olmadığını, etik ve uyum programlarının şirketin ne ürettiği ile değil, nasıl ürettiği ve kim olduğuyla ilgilendiğini vurguluyor.

ISO 37001 ile yolsuzluk risklerinin yönetimi alanındaki tüm gri alanların bir anda ortadan kalkmayacağını ifade eden TEİD Genel Sekreteri Tayfun Zaman, bu standart içinde bile öğrenme ve gelişme sürecinin hep devam edeceğini belirtiyor. Etik ve uyum yöneticisinin bildiği en önemli unsurun, tasarladığı ve/veya yönettiği programın en temel özelliğinin sürekli öğrenmek, gelişmek ve adapte olmak olduğunu söyleyen Zaman, dolayısıyla ISO 37001 standardının da öğrenip geliştirilecek bir dinamizmde olmasının şaşırtıcı olmadığını belirtiyor.