EBRD'den Türkiye ve gelişen ekonomiler için büyüme uyarısı

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Orta Doğu’da devam eden çatışmaların enerji fiyatlarını yükseltmesi ve küresel tedarik zincirlerinde aksamalara yol açması nedeniyle Türkiye’nin de içinde bulunduğu birçok gelişmekte olan ekonomide büyümenin bu yıl ivme kaybedeceğini duyurdu.

Bankanın yayımladığı son değerlendirmeye göre, Türkiye, Ukrayna ve Mısır gibi önemli ekonomilerde büyüme performansının önceki beklentilerin gerisinde kalması bekleniyor. EBRD’nin faaliyet gösterdiği 41 ülkenin ekonomilerinin 2026 yılında yüzde 3,1 büyüyeceği tahmin edilirken, bu oran şubat ayında açıklanan öngörülerin 0,5 puan altında kaldı. Kuruluş, 2027 yılı büyüme beklentisini de yüzde 3,7’den yüzde 3,6’ya çekti.

Türkiye için büyüme beklentileri aşağı yönlü güncellendi

EBRD, küresel ekonomik koşullardaki bozulma ve dış kaynaklı risklerin artması nedeniyle Türkiye’ye yönelik büyüme tahminlerinde aşağı yönlü revizyona gitti.

Banka, Türkiye ekonomisinin 2026 yılında yüzde 3,5 büyümesini öngörüyor. Şubat ayında açıklanan tahminde bu oran yüzde 4 seviyesindeydi. Türkiye için 2027 büyüme beklentisi ise yüzde 4,5’ten yüzde 4’e indirildi.

Söz konusu tahminler, EBRD’nin Bölgesel Ekonomik Görünüm Raporu’nda yer aldı. Raporda, küresel belirsizliklerin etkisiyle EBRD bölgesindeki ekonomik büyümenin 2025’teki yüzde 3,4 seviyesinden 2026’da yüzde 3,1’e gerileyeceği, 2027’de ise yüzde 3,6’ya toparlanacağı öngörüldü.

Kuruluş, Türkiye’ye ilişkin aşağı yönlü revizyonun başlıca nedenleri arasında yükselen enerji ithalatı faturası, devam eden enflasyon baskıları ve Orta Doğu’daki çatışmaların turizm ile imalat sanayisi tedarik zincirleri üzerindeki muhtemel etkilerini gösterdi.

Enerji ve turizm kaynaklı riskler öne çıkıyor

Raporda, enerji ithalat maliyetlerindeki yükselişin yanı sıra sermaye çıkışları, turizm gelirlerinde yaşanabilecek gerileme ve bölgesel çatışmalar nedeniyle sanayi üretim zincirlerinde ortaya çıkabilecek aksaklıkların enflasyonu yukarı çekebileceği ifade edildi. Bu gelişmelerin cari denge üzerinde de baskı oluşturabileceği vurgulandı.

Buna karşın EBRD, Türkiye’nin son dönemde güçlenen mali yapısı ve dış finansman tamponları sayesinde olası ekonomik şoklara karşı dayanıklılığını artırdığını belirtti. Banka, mevcut koşullarda Türkiye ekonomisinin dış kaynaklı dalgalanmaları absorbe edebilecek kapasiteye sahip olduğuna dikkat çekti.

EBRD Baş Ekonomisti Beata Javorcik, Reuters’a yaptığı değerlendirmede mevcut görünümü “süren enerji şokunun hikâyesi” olarak tanımladı. Javorcik, enerji kaynaklı baskının Avrupa ekonomisinin zaten kırılgan olduğu ve imalat sektöründeki güvenin zayıfladığı bir dönemde ortaya çıktığını söyledi.

En büyük revizyonlar Lübnan ve Irak'ta yaşandı

EBRD’nin şubat ayındaki tahminlerine kıyasla en sert aşağı yönlü revizyonlar Lübnan ve Irak için yapıldı. Lübnan’ın büyüme beklentisi 6 puan, Irak’ın ise 5,1 puan düşürüldü. Her iki ülke ekonomisinin de bu yıl küçülmesi bekleniyor. Tahminlere göre Lübnan ekonomisi yüzde 2, Irak ekonomisi ise yüzde 1,5 daralacak.

Geçtiğimiz yıl EBRD bölgesindeki ekonomiler, küresel ticaretteki dalgalanmalar ve gümrük tarifelerindeki değişimlere rağmen hızlı uyum sağlayarak yüzde 3,4 büyüme kaydetmişti.

Öte yandan bölgede enflasyon baskıları da güçlenmeye devam ediyor. Şubat ile nisan ayları arasında ortalama enflasyon 1,2 puan artarak yüzde 6,4 seviyesine yükseldi. Banka, gübre maliyetlerindeki yükselişin tarımsal verimi azaltması halinde gıda fiyatlarında yeni artışların yaşanabileceği ve bunun özellikle düşük gelirli ülkeleri daha fazla etkileyebileceği uyarısında bulundu.

Raporda ayrıca yükselen borçlanma maliyetlerinin, geçmişte olduğu gibi enflasyonun kamu borcunun milli gelire oranını azaltıcı etkisinin artık zayıfladığını gösterdiği belirtildi.

Enerji fiyatlarında bu yıl görülen yükselişlerin, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya yönelik saldırısının ardından yaşanan seviyelerin altında kaldığı ifade edilirken, Avrupa’daki doğal gaz fiyatlarının halen ABD’deki seviyelerin yaklaşık beş katı olduğu kaydedildi.

Bununla birlikte rapor, yapay zekâ bağlantılı sektörlerin bölge ekonomileri için yeni fırsatlar sunduğuna işaret etti. Yapay zekâ ile ilişkili ihracatın 2025 yılında Macaristan’da yüzde 42, Polonya’da ise yüzde 21 arttığı belirtilirken, Javorcik bölgenin bazı alanlarda önemli rekabet avantajlarına sahip olduğunu ve yapay zekâ kaynaklı büyümenin enerji şoklarının etkisini hafifletebileceğini ifade etti.

EBRD verilerine göre, kuruluşun faaliyet gösterdiği ülkelerin yaklaşık üçte ikisi ve dünya ekonomilerinin dörtte biri, yüksek enerji maliyetlerinin etkilerini azaltmak amacıyla enerji tasarrufu ya da tüketici destek programları gibi en az bir politika uygulamaya koydu.

Javorcik, akaryakıt üzerindeki vergilerin kaldırılması veya azaltılmasının tüketicilerin tasarruf eğilimini zayıflatabileceğini belirterek, bu tür uygulamaların ilerleyen dönemde arz sıkıntılarını daha da derinleştirebileceği uyarısında bulundu.

ABD'den kritik hamle: Türkiye için ek vergi önerdi

Türk lirası endeksli stablecoinler küresel piyasada dikkat çekti

Dünya kemer sıktı, Türkiye harcamaya devam etti