Dünya ekonomisi için toplandılar, çözüm bulamadılar

IMF ve Dünya Bankası'nın Tayland'da düzenlediği yıllık toplantılar, küresel ekonomideki risklere ilişkin somut bir yol haritası ortaya konulamadan sona erdi. Orta Doğu'daki savaş, Ukrayna'daki çatışmalar, artan borç maliyetleri ve yapay zeka yatırımlarına yönelik balon endişesi gündemde öne çıkarken, gelişmekte olan ülkelerin sorunlarına kapsamlı bir çözüm bulunamadı.

Küresel riskler arttı, belirsizlikler giderilemedi

Toplantıların son gününe girilirken küresel ekonominin geleceği ve özellikle gelişmekte olan ülkelerin karşı karşıya olduğu zorluklar tartışılmaya devam etti. Ancak artan jeopolitik gerilimler, finansman ihtiyacı ve teknolojik dönüşümün ekonomik sonuçlarına ilişkin belirsizlikler konusunda ortak bir politika çerçevesi oluşturulamadı.

Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, cumartesi günü katıldığı panelde yapay zekanın yaratacağı etkilerin henüz tam olarak anlaşılamadığına dikkati çekti. Georgieva, mevcut aşamada yanıtlanması gereken soruların cevaplardan daha fazla olduğunu belirterek, ekonomik sonuçlara ilişkin öngörülerin sınırlılığına işaret etti.

Yapay zekanın büyüme, istihdam ve finans piyasalarında yaratabileceği değişimler ele alınırken, gelişmekte olan ülkelerin bu sürece nasıl uyum sağlayacağı da yanıt bekleyen konular arasında yer aldı.

Borç ödemeleri kamu gelirlerinin yüzde 14'üne ulaştı

Gelişmekte olan ekonomilerin artan borç yükü, toplantıların öne çıkan başlıklarından biri oldu. Bu ülkelerde borç servisi maliyetlerinin son 10 yılda iki kattan fazla artarak kamu gelirlerinin yüzde 14'üne ulaştığı belirtildi.

Yükselen borç ödemeleri, hükümetlerin eğitim, sağlık ve diğer temel kamu hizmetlerine ayırabileceği kaynakları azaltırken kalkınma hedeflerini de zorlaştırıyor. Buna karşın toplantılarda borç baskısını hafifletecek yeni ve kapsamlı bir girişim açıklanmadı.

Atlantic Council Uluslararası Ekonomi Başkan Yardımcısı Josh Lipsky, gelişmiş ülkelerin kendi mali sorunlarına odaklanmasının ve bazı ülkelerde kalkınma yardımlarının geri planda kalmasının uluslararası işbirliğini güçleştirdiğini ifade etti. Lipsky, toplantıların gelişmekte olan ülkelere destek sağlayacak mekanizmalar oluşturma fırsatının yeterince değerlendirilemediğini savundu.

Kolombiya'nın eski Maliye Bakanı Mauricio Cardenas da küresel ekonomide ciddi bir bozulma yaşanabileceğine ilişkin endişelerin arttığını, ancak bu risklere karşı uygulanabilir bir yol haritasının bulunmadığını dile getirdi.

Küresel büyüme hız kesiyor

Dünya Bankası Baş Ekonomist Yardımcısı Ayhan Köse, küresel ekonominin Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı enerji şokunu beklenenden daha iyi atlattığını belirtti. Ancak bu durumun ekonomik görünümün güçlendiği anlamına gelmediğini vurguladı.

Köse'nin değerlendirmesine göre gelişmiş ekonomilerin yaklaşık yarısında büyüme yavaşlarken, gelişmekte olan ülkelerde büyüme oranı yüzde 4,4'ten yaklaşık yüzde 3,6'ya geriledi. Köse, mevcut ekonomik direncin gelecekte yaşanabilecek yeni şoklara karşı güvence oluşturmadığını ifade etti.

Yapay zeka yatırımları artıyor, finansman sorunu sürüyor

Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerin yapay zeka alanındaki dönüşüme hazırlanmasına yönelik çalışmalara odaklanıyor. Bu süreçte özel sermayenin harekete geçirilmesi önemli bir araç olarak görülüyor. Yapay zekaya yönelen özel sermayenin 2022'deki seviyesinin üç katına çıktığı kaydedildi.

Bununla birlikte kalkınma yardımlarındaki keskin düşüş ve yabancı yatırım çekmekte yaşanan güçlükler, gelişmekte olan ülkelerin yeni teknolojilere uyumunu zorlaştırıyor. Yapay zekanın oluşturabileceği risklere ilişkin farkındalık artarken, bu riskleri yönetmek için uygulanabilecek somut politikalar konusunda belirsizlik devam ediyor.

Jeopolitik gerilimler işbirliğini de etkiledi

Küresel ekonomide ortak çözüm arayışlarını zorlaştıran siyasi ayrışmalar da toplantılara yansıdı. Rusya Maliye Bakanı'nın IMF yönetim kurulu toplantısında konuştuğu sırada delegelerin neredeyse yarısının salonu terk ettiği bildirildi.

Orta Doğu'daki güvenlik sorunları da toplantı programını etkiledi. Suudi Arabistan Maliye Bakanı Muhammed el-Cedan'ın, Riyad Havalimanı'na yönelik saldırılar nedeniyle seyahat güzergâhını değiştirmek zorunda kaldığı aktarıldı.

Bu gelişmeler, ekonomik sorunların yanı sıra jeopolitik gerilimlerin de uluslararası işbirliği üzerinde baskı oluşturduğunu gösterdi.

Uzmanlardan daha kapsayıcı büyüme önerisi

York Üniversitesi Profesörü Kate Pickett, gelişmekte olan ülkelere yönelik politikalarda zorlu yapısal reformların yanı sıra daha kapsayıcı büyüme hedeflerine de ağırlık verilmesi gerektiğini belirtti.

Pickett, artan gelir eşitsizliği ve derinleşen yoksulluğun uzun vadede daha yüksek ekonomik maliyetlere yol açabileceği uyarısında bulundu.

IMF ve Dünya Bankası'nın Tayland'daki yıllık toplantıları, gelişmekte olan ülkelerin borç yükü, finansman ihtiyacı ve teknolojik dönüşüm gibi temel sorunlarını yeniden gündeme taşıdı. Ancak artan jeopolitik riskler ve küresel büyümedeki yavaşlama karşısında kapsamlı bir çözüm planı ortaya konulamadı. (dünya)

IMF'den yükselen tahvil getirilerinin mali riskleri artırdığı uyarısı

Siber dolandırıcılıkta kayıp fonların peşinde: IMF'nin 12 maddelik eylem planı ne getiriyor?