Seçim vaatlerinin maliyeti

2 / 7

---

ASGARİ ÜCRETTEN VERGİ

Ücretlilerin vergi yükünün düşürülmesi, asgari ücretliden vergi alınmaması, bütün çalışanların gelirlerinin asgari ücret kadar kısmının vergi dışı bırakılması vaat edilmektedir.

Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayınlanan istatistiklere göre, 2014 yılı vergi tahsilatı rakamı olan 386 milyar liranın 76 milyar lirası gelir vergisi tahsilatına ilişkindir. Bu rakamın önemli bir kısmı ücretlilerin geliri üzerinden yapılan stopaja ilişkindir.

Halihazırda asgari ücretler üzerinden vergi alınmakla birlikte çalışanın medeni durumuna ve çocuk sayısına göre asgari geçim indirimi uygulanmakta, kimi durumlarda ücret tamamen vergi dışı kalmaktadır.

Çalışma Bakanlığı istatistiklerine göre, asgari ücretli sayısı yaklaşık 5 milyon kişidir. 1 milyona yakın kişi evli ve üç veya daha fazla çocuk sahibi olup bu kişilerin ücretleri üzerinden halihazırda da vergi alınmamaktadır. Geri kalan asgari ücretli kişilerin, medeni durumları ve sahip oldukları çocuk sayıları da dikkate alınarak hesaplanan asgari geçim indirimi düşüldükten sonra ödedikleri gelir vergisi, yaklaşık olarak ayda 40 liradır. Bu doğrultuda, asgari ücretin tamamen vergi dışı bırakılması halinde asgari ücretle çalışanlar üzerinden oluşacak vergi kaybı toplam 2,5 milyar lirayı bulacaktır.

Kamuoyundaki yanlış algı asgari ücretin vergi dışı bırakılmasının sadece bu kişileri etkilediği yönündedir. Halbuki yapılacak herhangi bir vergi indirimi tüm çalışanlara yansımaktadır. Örneğin ayda 10 bin lira ücretle çalışan kişi de ücretinin asgari ücrete tekabül eden kısmı üzerinden hiç vergi ödemeyecektir.

Asgari ücretin vergi dışı bırakılmasının asgari ücretten daha fazla ücret alan kişiler üzerinden yaratacağı vergi kaybı çok daha yüksek olacaktır. Çünkü zaten asgari geçim indirimi sayesinde çok az vergi ödeyen asgari ücretliden vergi alınmaması çok fark etmez iken, yüksek gelir grubundaki bir çalışan için ücretinin bin lirasının vergi dışı bırakılmasının etkisi büyük olmaktadır. Asgari ücretten fazla kazanan çalışanların medeni durumlarına ve ücret düzeylerine ilişkin ayrıntılı istatistikler bulunmamakla birlikte, tahmini bir hesaplama ile 7 milyon kayıtlı çalışan için, ücretlerinin asgari ücret kadar kısmının vergi dışı bırakılmasının etkisinin 18-20 milyar lira arasında olacağı tahmin edilmektedir.

Bu doğrultuda, asgari ücreti vergi dışı bırakmanın bütçe gelirlerine toplam etkisinin 20 milyar lirayı bulacağını rahatlıkla söyleyebiliriz.

Dahası, söylenegeldiği üzere eğer asgari ücrette artırıma da gidilirse, yaşanacak vergi kaybı çok daha yüksek olacaktır.