'Türkiye ile stratejik ortağız'

Paris'te bir otel lobisi...
Bayramın üçüncü günü. Uzak bir köşede belli belirsiz bir hareketlenme...
Korumalar görüyorum, dikkat çekmemeye ve 'önemli kişiye' belli bir mesafede durmaya çalışıyorlar. Adam tek başına kahvaltı yapıyor. Sonra gazetelerini okuyor.
Nöbetleşe görev yapan korumaların çoğu Batılı, Ortadoğulu da var.
Gözüm orada, bakıyorum tanıdık bir sima: Neçirvan Barzani...
Kuzey Irak siyasetinin en etkili isimlerinden, belki de birincisi.
Erbil hükümetinde, o çalkantılı dönem boyunca yedi yıl başbakanlık yaptı.
Kendisiyle dört beş yıl kadar önce Erbil'de tanışmıştım.
Şu anda KDP'nin genel başkan yardımcısı.
Batılı ülkelerle temaslar ağırlıklı olarak ondadır. Türkiye dosyası ise tamamen Neçirvan Barzani'nin elinde. Çoğunu kamuoyu bilmez, Ankara'yı sık sık ziyarete gelir, devletle de hükümetle de görüşür.
Yanına gittim, bayramını kutladım, önce biraz tedirgin oldu, korumalarına baktı, onlar hemen yanımıza geldiler, kendimi tanıttım, bir dakika kadar sonra yanlarından ayrıldım.
Yaklaşık 10 dakika geçti, son derece kibar yardımcısı Amir Bey beni buldu ve 'Beyefendi size bir kahve ikram etmekten memnuniyet duyacaklar' dedi. Saat ayarlamaya çalıştık, fakat ben Türkiye'ye dönecektim, 'kısa bir istişare' yaptılar, sonrasında 'buyurun, şu anda sizi bekliyor' dediler.

TALABANİ'DEN FARKLI DÜŞÜNÜYOR
Barzani'nin yanına gittim, oturduk ve sohbete başladık. Önce biraz bayramı, bayramları konuştuk, sonra siyaseti, Ortadoğu dengelerini, Türkiye-Irak ilişkilerini, PKK sorununu ve Kürt açılımını...
Dünyadaki gelişmeleri çok yakından takip ettiği her sözünden belli oluyordu. Akıllı ve kültürlü bir isim, Neçirvan Barzani.
'Bir gazeteci olarak, Türkiye'de sizin hem hükümet hem devlet katında ayrı bir yeriniz olduğunu biliyorum' diye söze başladım. Öyledir, deyim yerindeyse 'Ankara'da akredite bir isimdir'. Çok kısa süre önce Başkent'e gelmiş ve Başbakan Erdoğan'la iki saatlik bir görüşme yapmıştı. O zirveyle ilgili kulislere yansıyan hava olumluydu.
Sözü hemen Irak'taki yeni hükümete getirdim.
Yabancı ajanslarda ABD'nin Talabani'yi yeni dönemde devlet başkanı olarak görmek istemediğini okumuştuk. Talabani de 'Ankara beni istemedi, yanlış ata oynadı' diye sitem etmişti. Nitekim dün Gül'ün 'Talabani'nin neden öyle konuştuğunu anlamıyorum' sözleri gazetelere yansıdı.
Neçirvan Barzani, Talabani'nin yakınmasını biliyordu, yorumu 'içeriden bir isim olarak' çok farklıydı. Aynen aktarıyorum:
'Milliyet'teki röportajı okudum, ben farklı düşünüyorum. Türkiye hükümet kurma çalışmalarında yapıcı ve pozitif bir rol oynadı.'
Sonra yeni hükümetteki, üst düzey pozisyonlardaki Türkiye'ye yakın bazı isimlerden söz etti ve 'Ankara'nın katkısıyla seçildiler, aksi halde olmazdı' dedi.
Barzani'nin ardından çok daha kapsayıcı şöyle bir değerlendirmede bulundu:
'Türkiye olmadan, Ankara katkı vermeden Irak'ta gelişme yaşanmaz.'
Peki yeni hükümetteki İran etkisi?
Barzani önemsemiyor, abartılı buluyor. 'İlgili bütün aktörlerin az ya da çok etkisi var. Ama son kararı Irak verdi. Bu, mevcut şartlarda bulunabilecek en iyi seçenekti, sorun yok' diyor.

'KÜRT SORUNU DEĞİL, PKK SORUNU'
Barzani, Batılı literatürü kullanarak, derinlemesine jeostratejik analizler yaptı ve 'Türkiye ile Irak Kürtlerinin stratejik ortak olduğunu' söyledi. İlginç bir tanımlama. Aklım Washington'a gitti, 2005'e... O dönemin Başkanı Bush, Erdoğan'la görüşmesinden sonra 'Türkiye ile ABD stratejik ortaktır' demişti. Şimdi aynı nitelemeyi Barzani'den bu kez Türkiye-Irak, daha doğrusu Türkiye-Kuzey Irak bağlamında işitiyordum.
Barzani, stratejik ortaklığın zeminini de gayet kapsamlı biçimde oluşturuyordu:
'Irak zengin bir ülke. Bizde, sizde olmayan bir zenginlik var: Gaz ve petrol. Siz de bizim dünyaya açılacak kapımızsınız. İki tarafın birbirinden alabilecekleri var. Herkes kazanır. Türkiye olmadan hiçbir şey olmaz. Ekonomik bütünleşmeyi sağlamalıyız. Hava olumlu, Başbakan Erdoğan'la geçen ay iki saatlik çok yapıcı bir görüşme gerçekleştirdik.'
Barzani'nin açıklamalarındaki bir nüans dikkat çekiciydi. Üstüne basa basa 'Kürt sorunu değil, PKK sorunu' diyordu. 'Evet' dedi 'Bu PKK sorunu.'

'SİLAHLARI BIRAKIP TÜRKİYE'YE DÖNMEYE İKNA ETMEK İSTİYORUZ'
O halde çözüm ne?
'Biz Türkiye'nin açılım politikasını destekliyoruz. Bölge barışı için önemli. Askeri çözüm olmuyor, işte olmadı. Konu AKP konusu da değil, devletiniz de böyle düşünüyor. Barışçıl bir çözüm peşindeler bunu görüyoruz. Tek çözüm var diyalog. İşlerin kolay olmadığını biliyoruz. Taleplere bakıyoruz, Türkiye Cumhuriyeti'nde anayasayı değiştirmek kolay olabilir mi?'
Neçirvan Barzani'ye 'Katkı verin, terör sorunu çözülsün, Türkiye'nin sizden beklentileri var' diyerek neler yapabileceklerini soruyorum:
'Biz, PKK'lıları silahları bırakmaya ikna etmek ve Türkiye'ye dönmelerini sağlamak durumundayız. Bunu istiyoruz. Şartların oluşması gerek, çabalar var. Bizim için (Irak'ta) federalizm en iyi çözüm. Bölünme değil. Kürt, Şii, Sünni, Arap, Türk hepsinin sistemde kalması... Türkiye stratejik ortaklığımız gereği hem Sünni Araplara hem Kürtlere yakın olabilir.'
Burada araya girdim, 'aynı anda mı?' diye sordum Hiç tereddüt etmeden 'aynı anda' diye yanıt verdi.

AVRUPA STRATEJİK DÜŞÜNÜYOR, ABD TEREDDÜTLÜ
Sohbetin sonlarına yaklaşıyorduk. Bir ara yanımıza Barzani'nin küçük oğlu geldi, çok sevimli bir çocuk. 'Baban seni Disneyland'e götürdü mü?' diye sordum, 'not yet' (henüz değil) dedi.
'Son iki sorum var' diyerek 'Türkiye'nin geleceğini nasıl görüyorsunuz, bir bölünme olasılığı söz konusu olabilir mi?' dedim, hiç duraksamadan 'Söz konusu bile olmaz' yanıtını verdi. Sonra 'Siz büyük resme bakıyorsunuz, peki ABD ve Avrupa'nın Ortadoğu'ya, Türkiye ve Irak'a bakışını nasıl yorumluyorsunuz?' diyerek son soru hakkımı kullandım. Yanıtı şöyle oldu:
'ABD tereddüt içinde. Washington, çok taraflı siyaset uygulamaya çalışıyor. (detaya girdi ama onları geçiyorum i.k.) Avrupa ise stratejik yaklaşıyor. Onlar esnek. Enerji güvenliği açısından bakıyorlar. Biz de üç-dört yılımızı bölgenin enerji güvenliğine ayırdık. Baktık, Avrupa için Rusya ve İran var, güvenilir kaynaklar değil. Geriye biz kalıyoruz. Türkiye üzerinden Avrupa'ya gaz ve petrol ihracatı çok stratejik önem taşıyor.'

İsmail KÜÇÜKKAYA/AKŞAM