Trump'ın İran hamlesi, Türkiye'yi de vurabilir

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la ticaret yapan ülkelere yönelik açıkladığı yüzde 25’lik gümrük vergisi tehdidi, en çok Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri’ni (BAE) risk altına sokuyor. Bu iki ülke, İran’ın en büyük ticaret ortakları konumunda bulunuyor.

Trump, önceki gün yaptığı açıklamada, İran’la iş yapan ülkelerden ithal edilen ürünlere “derhal” yüzde 25 oranında tarife uygulanacağını söyledi. Bu adım, İran rejimini daha da izole etmeyi ve baskı altına almayı amaçlıyor. ABD Başkanı, son haftalarda ülke genelinde iki haftayı aşkın süredir devam eden protestolara açık destek vermiş, İran yönetimine yönelik müdahale sinyalleri içeren açıklamalarda bulunmuştu.

Türkiye üçüncü sırada

Bloomberg'in aktardığı Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre Çin, 2024 yılında İran’la 17,8 milyar dolarlık ticaret hacmiyle ilk sırada yer aldı. İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ı Çin’e yapılıyor. BAE ise 16,1 milyar dolarlık ticaret hacmiyle ikinci sırada bulunuyor. Üçüncü sırada 8,8 milyar dolarla Türkiye yer alırken, Hindistan 2,1 milyar dolarla dördüncü sırada dikkat çekiyor.

Avrupa ülkeleri de olası yaptırımlardan etkilenebilir. İran’ın Almanya ve İsviçre ile olan ticareti toplamda yaklaşık 3,5 milyar dolara ulaşıyor. ABD ile ticaret konusunda daha önce gerilim yaşayan Hindistan’ın yanı sıra, Kasım ayında Washington’la ticaret ve ekonomik anlaşma imzalayan Özbekistan’ın da 2024’te İran’la 1,3 milyar dolarlık ticaret yaptığı belirtiliyor.

Detaylar belli değil

Trump, tarifelerin hangi ürünleri, işlemleri ya da şirketleri kapsayacağına ve nasıl uygulanacağına dair ayrıntı vermedi. İran’ın ticaret verileri ise ülkenin yaptırımlardan kaçınmak amacıyla sınırlı istatistik yayımlaması ve üçüncü ülkeler üzerinden ticaret yürütmesi nedeniyle netlik taşımıyor.

İran’da protestolar, geçen yılın sonlarında ulusal para biriminin ani değer kaybının ardından başlamıştı. Nükleer program nedeniyle uygulanan ağır yaptırımların da etkisiyle derinleşen ekonomik kriz, gösterilerin kısa sürede rejim karşıtı geniş çaplı bir harekete dönüşmesine yol açtı. Bu protestolar, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney yönetimine karşı son yılların en ciddi ve şiddetli meydan okuması olarak değerlendiriliyor.

Çin, BAE, Türkiye ve Hindistan ise Trump’ın açıkladığı olası tarifelere ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. (Nefes)

ABD'den İran'la ticaret yapan ülkelere "ek vergi" kararı