Tarihte ünlü liderlere yönelik suikastler

Ahmet Demiröz / Finansingundemi.com

ABD Başkanı Donald Trump'ın bulunduğu Beyaz Saray Muhabirler Yemeği sırasında meydana gelen suikastla ilgili tartışmalar devam ederken olay, dünyada ve Türkiye'de liderlere yönelik suikast girişimlerini de yeniden gündeme getirdi. 

Liderlere suikast girişimlerinde Küba'nın efsane lideri Fidel Castro açık ara önde. Fabián Escalante tarafından Küba liderine yönelik suikastlara dair kapsamlı hesabında tam 634 suikast girişimi ortaya çıkıyor.

ABD Senatosu'nun CIA suistimallerine ilişkin 1975 tarihli dönüm noktası niteliğindeki araştırması olan Church Komitesi, yalnızca 1960 ile 1965 yılları arasında en az sekiz kanıtlanmış CIA suikast girişimini doğrulamıştır.

Neredeyse elli yıla yayılan listenin tamamı; botulinum toksini içeren zehirli puroları, Castro'nun en sevdiği dalış noktasına yerleştirilen patlayan bir deniz kabuğunu, kontamine bir dalış kıyafetini, çikolatalı milkshake'ine zehir katması için tutulan bir garsonu -kapsül dondurucuda sıkışıp kırılmıştı- ve CIA tarafından kendisine botulizm hapları verilen ancak bunları kullanmaya eli varmayan sevgilisi Marita Lorenz'i kapsamaktadır.

Arnavutluk Kralı I. Zog

1920'lerin ortasından 1939'daki İtalyan işgaline kadar süren hükümdarlığı boyunca Arnavutluk kralı, 55'ten fazla belgelenmiş suikast girişiminden kurtuldu.

1924'te Arnavutluk parlamentosunun kürsüsünde iki kez vuruldu, masasına oturdu ve çalışmaya devam etti.

1931'de, bir Pagliacci temsilinden çıkarken Viyana Devlet Operası'nın merdivenlerinde silahlı saldırıya uğradı; bildirildiğine göre Zog kendi tabancasını çekip ateşle karşılık verdi. 1961'de Paris'te doğal nedenlerle öldü.

Adolf Hitler

Nazi diktatörü Adolf Hitler'i öldürmek için yapılmış en az 42 suikast girişimi bulunuyor. Girişimler, münferit aktörlerden (parası bitene kadar Hitler'i Almanya boyunca takip eden İsviçreli bir ilahiyat öğrencisi, aylarca Münih'teki bir birahaneye gizlice bomba yerleştiren bir marangoz gibi) üst düzey Wehrmacht subaylarının organize askeri komplolarına kadar uzanıyordu.

Albay Claus von Stauffenberg liderliğindeki 20 Temmuz 1944 Kurt İni bombalaması, hedefe en çok yaklaşan suikast girişimi olarak kayıtlara geçti. Konferans masasının altına patlayıcı dolu bir çanta yerleştirilmiş; çanta başka bir subay tarafından yanlışlıkla ağır bir meşe masa ayağının arkasına itilerek Hitler'i patlamadan korumuştu. Hitler'in kulak zarı delindi ve hafif yanıkları oluştu. Hitler sonunda Nisan 1945'te intihar ederek yaşamını noktaladı. 

Charles de Gaulle

Fransız asker ve devlet adım De Gaulle'e yönelik 31 suikast girişimi belgelendi. Hedefe en çok yaklaşan girişim, Ağustos 1962'de Petit-Clamart'ta düzenlenen pusuydu. Saldırganlar de Gaulle'ün konvoyuna otomatik silahlarla ateş açmış ve arabasına en az 14 kurşun isabet ettirdi. O ve eşi yara almadan kurtuldu. de Gaulle'ün saldırı sonrası arabasından inerek ceketindeki cam kırıklarını silkelediği ve "Gerçekten kötü nişancılar" dediği de kayıtlara geçti. de Gaulle, 1970'de aort yırtılması sonucu öldü.

Yaser Arafat

Filistin'in efsane lideri Yaser Arafat'a yönelik çok sayıda suikast girişimi olsa da geniş ölçüde kabul gören rakam 13. Arafat, Filistin Kurtuluş Örgütü'nün (FKÖ) başındaki onlarca yılı boyunca İsrail istihbaratından, rakip Filistinli gruplardan ve diğerlerinden gelen girişimlerle karşı karşıya kaldı.

1982'deki bir İsrail hava saldırısında binadaki herkes hayatını kaybetti. 1992'de Libya çölündeki bir uçak kazasından kurtuldu. 2004 yılında yine şaibeli bir şekilde hayatını kaybetti. İsviçreli bilim insanları daha sonra kişisel eşyalarında polonyum-210 izlerine rastladılar. 

Kraliçe Victoria

Kraliçe Victoria'ya yönelik tam olarak belgelenmiş sekiz suikast girişimi bulunuyor. 1840 ile 1882 yılları arasında, çoğu halka açık yerlerde atlı arabasına tabancayla ateş eden erkekler tarafından düzenlenen sekiz ayrı saldırıdan sağ kurtuldu. İlki, saltanatının henüz üçüncü yılındayken, Prens Albert ile birlikte Green Park yakınlarında gezerken Edward Oxford'un ona iki el ateş etmesiyle gerçekleşti.

Girişimlerin hiçbirinin başarılı olmamasının başlıca nedeni, o dönemin silahlarının güvenilmez olması ve saldırganlarının genellikle tek başına hareket eden rahatsız genç erkekler olmasıydı. 

Rusya Çarı II. Aleksandr

Çar II. Aleksandr, devrimci grup Narodnaya Volya'nın nihayet 1 Mart 1881'de başarılı olmasına kadar birden fazla suikast girişiminden kurtuldu. Altı rakamı yaygın olarak alıntılanır; sadece o son günde, arabasına iki ayrı bomba atılmıştır.

İlki araca hasar vermiş; yaralıları kontrol etmek için dışarı çıktığında ise ikincisiyle öldürülmüştür. Tarihin ironisi gözden kaçmadı: 1861'de serfleri özgürleştiren II. Aleksandr, reformlarını yetersiz bulan devrimciler tarafından öldürüldü.

Muammer Kaddafi

Kaddafi'ye yönelik beş girişim bulunuyor. 1969'daki bir karşı darbe girişiminden, 1984'te konvoyuna yapılan makineli tüfek saldırısından, 1986'da Bab el-Aziziye yerleşkesine düzenlenen ve evlatlık kızının öldüğü ABD hava saldırısından, çeşitli iç komplolardan ve 1990'larda şüphelenilen bir İngiliz istihbarat operasyonundan sağ kurtuldu. Sonunda Ekim 2011'de Sirte yakınlarında yakalandıktan sonra isyancı savaşçılar tarafından öldürüldü.

Josef Stalin

Sovyet arşivleri, 1931'de 19 yaşındaki Ukraynalı bir öğrenci tarafından yapılan bir girişim ve savaş dönemindeki birkaç plan da dahil olmak üzere birden fazla komployu belgelemiştir. Sovyet devletinin gizli doğası göz önüne alındığında, belgelenmiş ve örtbas edilmiş girişimlerin gerçek sayısının muhtemelen daha yüksek olduğu düşünülmektedir. 

Donald Trump

Bir saldırganın seçim mitinginde ateş açarak Gizli Servis tarafından vurulmadan önce Trump'ın kulağını sıyırdığı Temmuz 2024'teki Butler, Pensilvanya saldırısı ve Eylül 2024'te West Palm Beach'teki Trump International Golf Club'da bir adamın sahanın yakınında tüfekle bulunması üzerine tutuklandığı olay. İran bağlantılı bir suikast planını içerdiği bildirilen üçüncü bir komplo ise ABD yetkilileri tarafından engellendi. 

Vladimir Putin

Rusya lideri Vlademir Putin hakkında resmi rakamlarca doğrulanmayan 3 suikast iddiası yer alıyor.

John F. Kennedy

ABD Başkanı John F. Kennedy, 22 Kasım 1963'te Dallas, Teksas'ta üstü açık arabayla konvoy halindeyken Lee Harvey Oswald tarafından vurularak öldürüldü. Saldırıda Texas Valisi Connally yaralanırken, şüpheli Oswald 2 gün sonra Jack Ruby tarafından öldürüldü. Resmi raporlar (Warren Komisyonu) Oswald'ı tek fail saydı.

TÜRKİYE'DE LİDERLERE SUİKASTLER 

Ülkemizde gerek Osmanlı döneminde gerekse cumhuriyet döneminde liderleri hedef alan çok sayıda suikast girişimi bulunuyor. Bu girişimlerden sadece eski Başbakan Nihat Erim'e yapılan suikast ölümle sonuçlandı. 

Tarih sırasına göre liderlerin uğradığı suikast girişimleri şöyle: 

Sultan 2. Abdülhamid

Tarihçiler, Abdülhamid'e yönelik 100'den fazla suikast girişimi bulunduğunu yazıyor. Abdülhamid'e yönelik suikastlerin en meşhuru tarihe Yıldız Suikastı olarak geçen olaydır. Ermeni Devrimci Federasyonu tarafından 21 Temmuz 1905 tarihinde Yıldız Hamidiye Camii önünde gerçekleştirilen bombalı suikast girişiminde padişah doğrudan hedef alındı.

Sultan Abdülhamid, suikastten hemen sonra Necip Melhame Paşa başkanlığında komisyon kurdu. Suikastin kimler tarafından, nasıl yapıldığını anlatan rapor, bir ayda neticelendirildi. Bu, bin sayfalık raporun özeti 80 sayfalık fezlekeye dönüştürülerek Sultan Abdülhamid'e sunuldu. Raporda bombanın parçalarının Avusturya'dan getirildiği tespit edildi. 

Suikasti gerçekleştiren Belçikalı Edward Jorris yakalandı. Edward Jorris, İstanbul'a gelen ve iş kuran, karısı da zengin, Ermenilere terzilik yapan bir isim. Sosyalist yapıya sahiptir. Edward Jorris'in anlattıklarıyla bu suikastin teferruatı ortaya konuyor. Edward Jorris, suikastin birinci zanlısı olarak Sultan Abdülhamid tarafından affedildi.

İsmet İnönü

21 Şubat 1964'te Başbakan İsmet İnönü'ye Ankara'da, Mesut Suna adlı bir elektrik teknisyeni tarafından suikast girişiminde bulunuldu. İnönü, Başbakanlık binasından ayrılırken düzenlenen saldırıda, failin ateşlediği 3 el kurşun İnönü'ye isabet etmemiş ve kendisi olaydan yara almadan kurtulmuştu.

Bülent Ecevit

1976'da Kıbrıs Harekatı sonrasında ABD'ye yapılan bir gezi sırasındaki saldırı, Ecevit'in korumasını yapan FBI ajanı tarafından önlendi. Çiğli Havaalanındaki girişimde dönemin İstanbul Belediye Başkanı Ahmet İsvan'ın kardeşi Mehmet İsvan yaralandı. Suikastte kullanılan silahın Özel Harp Dairesi'nde bulunduğu iddiaları sonraki yıllarda çeşitli tanıklıklarla tartışıldı.

1977 Türkiye genel seçimleri öncesinde çeşitli olaylarda üç ayda 133 kişi öldürülmüş, CHP'ye ve Ecevit'e yapılan saldırılar da artmıştı. Niksar'a giden Ecevit çiftinin bulunduğu seçim otobüsü ve CHP'liler silahlı saldırıya uğradı. 10 kişi yaralandı. 

Nihat Erim

12 Mart Muhtırası sonrasında 26 Mart 1971-22 Mayıs 1972 tarihleri arasında kurulan 33 ve 34. Türkiye Hükûmetlerinde Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı olarak görev yapan, 1961 Anayasası'nda değişiklikler yaptıran; Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan'ın idamlarıyla sonuçlanan Balyoz Harekâtı'nı başlatmasıyla bilinen Nihat Erim, 19 Temmuz 1980 tarihinde İstanbul'da DEV SOL militanları tarafından uğradığı silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetti. Erim'in öldürülmesi Türkiye'de büyük bir infiale neden oldu,

Turgut Özal

Turgut Özal'a yönelik en bilinen suikast girişimi, 18 Haziran 1988'de ANAP Kongresi'nde Kartal Demirağ tarafından gerçekleştirilen ve Özal'ın elinden yaralanarak kurtulduğu saldırıdır. Bu olayda saldırgan ateş açmış, korumalar karşılık vermişti. Özal, bu girişimden 5 yıl sonra, 1993'te ise cumhurbaşkanlığı döneminde vefat etti. 

Cumhurbaşkanı Özal'ın vefatıyla ilgili de suikast iddiaları hiç gündemden düşmedi. Sonunda 2012'de feth-i kabir yapılarak elde edilen materyallere otopsi yapıldı. 

1993'teki raporda Özal'ın ölüm sebebi olarak kalp krizi gösterilse de başta oğlu Ahmet Özal olmak üzere zehirlendiği iddiaları hiç gündemden düşmedi. 

Vefatından 19 yıl sonra Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın talimatıyla otopsi yapılması kararı verildi ve 2 Ekim 2012'de feth-i kubur yapıldı. Topkapı'daki anıt mezar açıldığında, naaşın vücut bütünlüğünün büyük oranda bozulmadığı görüldü.

Adli Tıp Kurumu'nda yapılan incelemelerde naaştan doku, kemik ve saç örnekleri alındı. İncelemeler sonucunda bazı zehirli maddelere (DDT, kadmiyum gibi) rastlanmış olsa da, Adli Tıp Kurumu bu maddelerin ölümün zehirlenme yoluyla gerçekleştiğini kanıtlamak için yeterli olmadığını bildirdi. 

Beyaz Saray'daki silahlı saldırı Trump'a gözdağı mı, güvenlik zafiyeti mi

ABD Başkanı Trump'ın katıldığı yemekte silah sesleri!