Savaşın faturası ağır oldu: Dünya alarmda!

Orta Doğu’daki çatışmaların yol açtığı enerji krizi giderek derinleşirken, küresel ölçekte tedarik daralmasına karşı birçok ülke tüketimi kısmaya ve yükselen maliyetlerin etkisini azaltmaya yönelik önlemleri hayata geçirdi.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası, dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan arz kesintisi, Brent petrol fiyatının savaş öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 50 yükselmesine yol açtı.

Doğalgaz fiyatlarında da küresel çapta hızlı bir artış gözlenirken, ülkeler yüksek maliyetler ve arz kısıtları karşısında talebi düşürmeye yönelik adımlar atmaya başladı. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) “2026 Enerji Krizi Politika Takip Aracı” ile hükümet açıklamalarına göre, bir yandan tasarruf politikaları devreye alınırken, diğer yandan vergi indirimleri, sübvansiyonlar ve fiyat kontrolleriyle hane halkı destekleniyor.

ASYA’DA SIKI TEDBİRLER

Orta Doğu kaynaklı petrol ve LNG’ye yüksek bağımlılığı bulunan Asya ülkeleri, doğrudan tüketimi sınırlayan uygulamalara yöneldi. Çin, rafine petrol ürünlerinde geçici fiyat sınırlamasına giderken; Bangladeş’te kamu binalarında klima 25 dereceyle sınırlandı, üniversiteler geçici olarak kapatıldı ve enerji tasarrufu çağrıları yapıldı. Filipinler dört günlük çalışma sistemine geçerken, Sri Lanka’da yakıt kotası ve QR kodlu dağıtım sistemi uygulanmaya başladı. Hindistan ve Güney Kore’de ise sanayi ve ulaşımda tüketimi azaltıcı kısıtlamalar devreye alındı.

AFRİKA TASARRUFA ODAKLANDI

Afrika’da politikalar daha çok tasarruf ve verimlilik ekseninde şekillendi. Mısır’da kamu çalışanları için uzaktan çalışma modeli uygulanırken, Etiyopya’da yakıt sübvansiyonları artırıldı. Senegal’de ise vatandaşlara enerji tüketimini düşürme çağrısı yapıldı.

AVRUPA EKONOMİK ÖNLEMLERİ TERCİH EDİYOR

Avrupa’da enerji krizine karşı vergi indirimleri, tavan fiyat uygulamaları ve doğrudan destek paketleri öne çıktı. Avrupa Birliği, daha az araç kullanımı, uçuşların azaltılması ve uzaktan çalışma çağrısında bulundu. Çatışmaların başlangıcından bu yana AB’de gaz fiyatları yaklaşık yüzde 70, petrol fiyatları ise yüzde 60 yükselirken, 30 günlük süreçte fosil yakıt ithalat faturası 14 milyar avro arttı. Türkiye’de ise mart başında devreye alınan eşel mobil sistemiyle akaryakıt zamlarının tüketiciye yansıması sınırlandırılmaya çalışıldı.

AMERİKA VE AVUSTRALYA’DA FİYAT MÜDAHALELERİ

Amerika kıtasında da benzer şekilde vergi indirimleri ve fiyat kontrolleri öne çıktı. Brezilya ve Meksika’da akaryakıt fiyatlarını sınırlayıcı adımlar atılırken, Şili ve Barbados’ta bazı yakıt türlerinde geçici fiyat sabitlemesine gidildi. Avustralya’da ise akaryakıt vergileri geçici olarak yarıya indirilirken, istasyonların kar marjlarına da sınırlama getirildi.

Martın sürpriz kazandıranı: Savaşta dengeler değişti

Orta Doğu’da ‘savaş sigortası’ yarışı

ABD’den İran’a bir uyarı daha: Anlaşma yoksa 'savaş' sertleşecek