Sargent-Sims Saracoğlu-Neftçi

İsveç Bilimler Akademisi, Sargent ve Sims’in, “ekonomide sebep ve sonuç üzerindeki deneysel araştırmaları” nedeniyle ödüle layık görüldüklerini açıkladı. Pazartesi sabahı gazetelerde ve TV kanallarında Thomas Sargent’i ve Christopher Sims’i tanıtan haberler yayınlandı.
Nobel ekonomi ödüllerini kimlerin aldığı dünyanın değişik yerlerinde yaşayanlar için olduğu gibi bizler için de önemli bir haberdir. Fakat bu yıl ödüle layık görülen isimler ile ilgili haberler bizler için daha önemli bir haberdir. Geliniz görünüz ki, bu haberin bizim için farklı bir haber olduğunu anlayabilmek ve de kamuoyuna duyurabilmek için belli bir entelektüel birikime sahip olmak ve de dünyada olan bitenler ile Türkiye’de olan
biteni iyi izlemek gerekiyor.
CNBC-e haber kanalının sabah programında Servet Yıldırım ile söyleşi yapan Mahfi Eğilmez, Sargent’in Dr. Rüştü Saracoğlu ile ortak bir çalışması olduğunu anlattı. Çalışmadan söz etti. Servet Yıldırım ve Mahfi Eğilmez telefon ile Rüştü Saracoğlu’na bağlandılar. 1987-1993 yılları arasında Merkez Bankası Başkanlığı yapan Rüştü Saracoğlu, ödül alan Sargent’in doktorada tez hocası olduğunu, daha sonra ortak makaleler yazdıklarını, şimdilerde de bazı araştırma kuruluşlarının ilim heyetlerinde hem Sargent hem de Sims ile birlikteliklerinin sürdüğünü söyledi.
Dışarıyı, içeriyi iyi izlemekte yarar var
Servet Yıldırım herhalde bunları gazetedeki köşesinde yazacaktır.
Mahfi Eğilmez’in şu günlerde yazacak köşesi olmadığından (Radikal’de artık yazamıyor) yazamadıklarını bana anlattı. Ben de okuyucularıma aktarıyorum.
Sargent ve Sims, GSYH, enflasyon, istihdam
ve yatırımlar gibi farklı makroekonomik değişkenler ile ekonomi politikaları arasındaki rastlantısal ilişkinin belirlenmesine yardımcı olacak
yöntemler geliştirdiler.
Örneğin, “faiz oranlarındaki ya da vergi oranlarındaki değişimin milli gelir (GSYH) ve enflasyon gibi makroekonomik değişkenleri nasıl etkilediğini, enflasyon hedefinde veya bütçe politikasında yapılacak değişikliğin insanların gelecek hakkındaki beklentilerini nasıl değiştirdiğini ortaya koymaya çalıştılar.
İkilinin araştırmalarına göre, politika kararları ile insanların bekleyişlerine dayalı davranışları arasında karşılıklı bir etkilenme var. Bir yanda, özel sektörün gelecekte ekonomik faaliyete ilişkin beklentisi, ücretler, tasarruf ve yatırımlar konusundaki kararlarını etkiliyor, belirliyor. Öte yanda ekonomi politikalarını belirleyen otoriteler, özel sektörün gelişmeler konusundaki beklentilerinden etkilenerek yeni politikalar oluşturuyor. Sargent ve Sims, işte bu karşılıklı etkileşimde karşılıklı beklentilerin nasıl değiştiğini veya değişeceğini belirlemeye yönelik çalışmaları ile tanınıyor.
Saracoğlu-Sargent Technique
Mahfi Eğilmez Nobel ekonomi ödülünü alanlardan Thomas Sargent Rüşdü Saracoğlu’nun doktora tez hocasının yanı sıra, ödülü paylaştığı Christopher Sims’in de rahmetli Salih Neftçinin doktora tez hocası olduğunu anlattı.
Salih Neftçi çok değerli bir iktisatçımızdı. ABD, İsviçre ve Çin’de değişik kuruluşlarda çalışır, sık sık Türkiye’ye gelir iktisatçıların ve iş çevrelerinin katıldıkları toplantılar düzenlerdi. Genç yaşta kaybettik.
Saracoğlu ve Neftçi Sargent ve Sims Sargent ile Minnesota Üniversitesi’nde doktora derslerine devam ederlerken Sergent ve Sims ile tanışmışlar. Onlardan ders almışlar. Daha sonra Saracoğlu hocası Sargent ile ortak çalışmalar yapmış.
Saracoğlu’nun Sargent ile yaptığı önemli bir çalışmanın ürünü olan ortak makale, “Seasonality and portfolio balance under rational expectations” adını taşıyor. Ekonomide gelişmelerin önceden tanımlanmasında yeni bir tekniğin kullanılması konusunda son derecede ağır matematiğe dayalı bir makale.
Bu makaleye” Charles Whiteman’ın “Linear Rational Expectations Models “adlı kitabında refere ediliyor ve çalışma “The Saracoğlu-Sargent Technique “diye uzun uzun anlatılıyor. Nobel ödülü vesilesiyle bizim de iyi yetişmiş iktisatçılarımız olduğunu, bizim iktisatçılarımızın da uluslararası ilim ve bilim çevrelerinde önemli yayınları, çalışmaları bulunduğunu hatırlamak imkânımız oldu.
Güngör Uras/Milliyet