Rus ekonomisinde alarm! Savaşın yükü halkın omuzlarında

Ukrayna savaşının dördüncü yılı geride kalırken Rusya ekonomisi büyümeye devam etse de ekonomik tablonun arka planında ciddi kırılganlıklar oluştuğu belirtiliyor. Yüksek askeri harcamalar büyüme rakamlarını desteklerken, bütçe açığı, enflasyon, enerji gelirlerindeki gerileme ve hanehalkının alım gücündeki baskı Moskova'nın ekonomik dengelerini zorluyor.

Rus ekonomisinde özellikle savunma sanayisi ile sivil sektör arasındaki ayrışmanın belirginleştiği ifade ediliyor. Askeri üretime bağlı şirketler ve bu alanda çalışanlar yüksek kamu harcamalarından yararlanırken, ekonominin diğer kesimlerinde yavaşlama ve maliyet baskısı hissediliyor.

Eurasia Group Avrupa Direktörü Alex Kolyandr, Rusya'daki ekonomik farklılaşmaya dikkat çekerek, tank üretimi yapan bir şirkette çalışanların durumunun iyi olduğunu ancak diğer sektörlerde çalışanların daha fazla sorunla karşılaştığını belirtti.

Ekonomi büyüyor ancak savaş harcamaları belirleyici

Resmi verilere göre Rusya ekonomisi 2026'nın ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 1,3 büyüdü. Yılın ilk yarısındaki büyüme ise yüzde 0,6 olarak gerçekleşti.

İkinci çeyrekteki performans, hükümet ve Rusya Merkez Bankası'nın beklentilerinin üzerinde kaldı. Ekonomik büyümede özellikle savunma ve askeri sanayiye yönelik yüksek kamu harcamaları ile petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki yükselişin etkili olduğu değerlendiriliyor.

Ancak uzmanlara göre büyüme rakamları ekonominin genel durumunu tek başına ortaya koymuyor. Yüksek askeri harcamaların yanı sıra artan vergiler ve devlet destekli kredilerin ekonomik aktiviteyi ayakta tuttuğu belirtiliyor.

Bütçe açığı büyüyor, enerji gelirleri geriliyor

Rus ekonomisinin karşı karşıya olduğu en önemli sorunlardan biri bütçe dengelerindeki bozulma olarak gösteriliyor.

Atlantic Council GeoEconomics Center'dan Charles Lichfield, Rusya'nın 2026 yılı bütçe açığının 2025'teki seviyenin yaklaşık iki katına çıkabileceğine işaret etti. 2025'teki açık da bir önceki yılın yaklaşık iki katı seviyesindeydi.

Moskova'nın gelir kaynakları arasında önemli yere sahip petrol ve doğal gaz gelirlerinde de düşüş yaşanıyor. Rusya'nın 2026'nın ilk yarısındaki enerji gelirleri, iki yıl önce aynı dönemde elde edilen gelirin yaklaşık yüzde 64'ünde kaldı.

Ukrayna'nın Rus rafinerileri ve petrol tesislerine yönelik İHA saldırıları, Batı yaptırımları, Avrupa Birliği'nin petrol fiyat tavanını aşağı çekmesi ve Rus petrolünün taşınmasında kullanılan "gölge filo"ya yönelik yaptırımlar, enerji gelirleri üzerindeki baskıyı artıran faktörler arasında bulunuyor.

Rus tüketicisi daha ucuz ürünlere yöneliyor

Ekonomik baskının etkileri günlük tüketim alışkanlıklarında da görülmeye başladı. Rusya'nın önde gelen perakende şirketlerinden X5 Group, tüketicilerin daha düşük fiyatlı ürünlere ve marketlerin kendi markalarına yöneldiğini bildirdi.

Şirket Başkanı Yekaterina Lobacheva, daha pahalı çikolata ve şekerlemeler yerine daha uygun fiyatlı alternatiflerin tercih edildiğini belirterek, bisküvi tüketiminin de ciddi oranda arttığını söyledi.

Bu eğilim, yüksek fiyatlar karşısında hanehalkının harcamalarını kısmaya ve daha ucuz ürünlere yönelmeye başladığının göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Moskova'nın rezerv seçeneği bulunuyor

Rus hükümetinin artan mali baskıyı hafifletmek için kullanabileceği çeşitli araçlar bulunuyor. Bunlar arasında enerji şirketlerinden daha yüksek vergi alınması, uluslararası piyasalardan borçlanılması ve yaptırımlar kapsamında bulunmayan merkez bankası rezervlerinin kullanılması öne çıkıyor.

Batılı ülkeler, savaşın başlamasının ardından Rusya'nın yaklaşık 300 milyar dolarlık rezervini dondurmuştu. Rusya Merkez Bankası'nın ise ülke içinde veya yaptırım uygulamayan bölgelerde benzer büyüklükte ek rezerv bulundurduğu tahmin ediliyor.

Bu kaynakların bütçe açığını finanse etmek için kullanılması mümkün olsa da uzmanlar, böyle bir adımın Merkez Bankası'nın enflasyonla mücadelesine yönelik güveni zedeleyebileceğine dikkat çekiyor.

Ekonomik baskı savaşın sonunu getirmeyebilir

Uzmanlar, Rusya ekonomisindeki sorunların henüz Kremlin'i Ukrayna savaşını sona erdirmeye zorlayacak seviyeye ulaşmadığı görüşünde.

Peterson Institute for International Economics Kıdemli Araştırmacısı Elina Ribakova, petrol fiyatlarının mevcut seviyelerde seyretmesinin Moskova'ya önemli bir mali hareket alanı sağladığını belirtiyor. Ribakova'ya göre petrol fiyatlarının uzun süre 35-40 dolar bandında kalması, Rusya'nın savaş ekonomisi açısından dengeleri ciddi biçimde değiştirebilir.

Alex Kolyandr ise ekonomik koşulların daha da kötüleşmesinin Kremlin'i geri adım atmak yerine çatışmayı tırmandırmaya yöneltebileceği uyarısında bulundu.

Rusya'nın kısa vadede çeşitli mali tedbirlerle bütçe sorunlarını yönetebileceği belirtilirken, yüksek enflasyon, faiz oranları, enerji gelirlerindeki düşüş ve askeri sektör dışındaki ekonomik faaliyetlerdeki yavaşlama, savaş ekonomisinin giderek daha fazla maliyet üretmeye başladığına işaret ediyor. (dünya)

Rusya, Odessa ve Yujnıy limanlarını vurdu

Rusya iklim krizini fırsata çevirdi: Avrupa köşeye mi sıkışıyor?