Küresel gıda krizi kapıda mı? Gübre ve yakıt maliyetleri alarm veriyor

Savaşların küresel enerji ve gübre tedarikinde yarattığı sorunlar, dünya genelinde yeni bir gıda krizi yaşanabileceği endişelerini artırıyor. Özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki ticaretin aksaması, yükselen yakıt maliyetleri ve tarımsal üretimi tehdit eden iklim koşulları, gıda fiyatları üzerindeki baskıyı güçlendiriyor.

S&P Global Enstitüsü tarafından hazırlanan raporda, İran savaşı ve Rusya-Ukrayna çatışmasının tarımsal üretim için kritik önemdeki tedarik zincirlerini olumsuz etkilediği belirtildi. Raporda, enerji ve gübre arzındaki sorunların devam etmesi ve El Niño kaynaklı hava olaylarının hasadı etkilemesi halinde küresel gıda krizi riskinin büyüyebileceği uyarısı yapıldı.

IMF'DEN GIDA FİYATLARINDA YÜZDE 5 ARTIŞ TAHMİNİ

Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel gübre fiyatlarının 2026 yılında genel olarak yüzde 10 yükselmesini bekliyor. Kurumun tahminlerine göre gıda fiyatları bu yıl yüzde 5, 2027 yılında ise yüzde 2,4 artacak.

IMF, enerji ve gıda fiyatlarındaki yükselişin özellikle ekonomik açıdan kırılgan ülkelerde yoksulluğu artırabileceği, gıda güvenliğini zayıflatabileceği ve siyasi istikrarsızlık riskini büyütebileceği konusunda uyardı.

Artan maliyetlerin en ağır sonuçlarının düşük gelirli ülkelerde hissedilmesi bekleniyor. Bu ülkelerde hane halkı harcamalarının yaklaşık yarısını gıda oluşturuyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ KRİZ GÜBRE ÜRETİMİNİ VURUYOR

Axios'un haberine göre tarımsal üretim, yalnızca uygun hava koşullarına değil, gübre yapımında kullanılan doğal gaz ve kükürt gibi ham maddelere, tarım makineleri ve taşımacılık için dizele ve kesintisiz deniz ticaretine de bağlı bulunuyor.

Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksaklıklar, özellikle gübre üretiminin temel girdilerinden kükürtün tedarikini zorlaştırıyor.

S&P Global Enstitüsü'nün raporuna göre Orta Doğu kaynaklı kükürdün ton fiyatı, temmuz ayında 1.000 dolara ulaşarak rekor kırdı. Yılın başında yaklaşık 500 dolar düzeyinde bulunan fiyatlar da tarihsel olarak yüksek kabul ediliyordu.

Normal koşullarda dünya kükürt ticaretinin yüzde 47'si Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyor. Bölgedeki çatışmaların deniz ulaşımını aksatması, gübre üreticilerinin maliyetlerini artırarak tarımsal üretim üzerinde ek baskı yaratıyor.

DİZEL MALİYETLERİ TARIMSAL ÜRETİMİ ZORLUYOR

Enerji piyasasında yaşanan sorunlar, gübre üretiminin yanı sıra tarım faaliyetlerini de doğrudan etkiliyor.

Dizel tedarikindeki sıkışıklık, çiftçilerin tarım makinelerini çalıştırma ve ürünlerini pazarlara ulaştırma maliyetlerini artırıyor.

Enerji fiyatlarındaki yükseliş, tarımsal ürünlerin biyoyakıt üretiminde kullanılmasını da ekonomik açıdan daha cazip hale getiriyor. Bu durum, bazı ürünlerin gıda yerine yakıt üretimine yönlendirilmesi riskini beraberinde getiriyor.

Raporda, Endonezya'da büyük ölçüde biyodizel üretiminde kullanılan palm yağının endüstriyel tüketiminin, 2015-2016 dönemindeki seviyesinin yaklaşık beş katına çıkmasının beklendiği belirtildi.

BREZİLYA'DAN AVUSTRALYA'YA ÜRETİM RİSKİ

Küresel tarım piyasasındaki sorunların yalnızca belirli ülkelerle sınırlı kalmayabileceği değerlendiriliyor.

S&P Global Enstitüsü, tedarik zincirlerindeki aksaklıkların Brezilya'daki soya fasulyesi ve mısır üretiminden Avustralya'daki buğday hasadına kadar geniş bir alanda etkili olabileceğine dikkat çekti.

Öte yandan El Niño hava olayının bazı tarım bölgelerinde yağış ve sıcaklık düzenlerini değiştirmesi, üretimde beklenmedik kayıplara neden olabilecek bir başka risk olarak gösteriliyor.

KÜRESEL GIDA KRİZİ KAÇINILMAZ DEĞİL

S&P Global Enstitüsü, dünya genelinde bir gıda krizinin yaşanmasının kesin olmadığını vurguluyor.

Ancak savaşların enerji ve gübre tedarikini aksatmayı sürdürmesi, yakıt maliyetlerinin yüksek kalması ve olumsuz hava koşullarının önemli tarım bölgelerinde hasadı azaltması durumunda, küresel gıda krizine yol açabilecek koşulların aynı anda ortaya çıkabileceği uyarısında bulunuluyor.

Fatih Birol'dan 2027 için karamsar enerji tablosu

“Kirlilik” arttı, nerelerin havası “temiz” kaldı? İstanbul'da alarm!

TCMB verileri ortaya koydu: Enflasyon beklentileri ayrıştı