Kentsel dönüşüm için yeni formül: BES+DASK

Türkiye’nin deprem riski taşıyan yapı stokunun yenilenmesinde finansman sorununa dikkat çeken İnşaat Müteahhitleri Sanayici ve İş İnsanları Federasyonu (İMSİFED) ve İnşaat Müteahhitleri Sanayici ve İş İnsanları Derneği (İMSİAD) Başkanı Şeref Demir, Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ile Zorunlu Deprem Sigortası’nın (DASK) bir arada değerlendirileceği uzun vadeli bir finansman modeli önerdi.

Esra Özarfat'ın ekonomim'deki haberine göre Demir, düzenli ve düşük tutarlı ödemelerin devlet katkısı ve fon getirileriyle değerlendirilerek yıllar içinde kentsel dönüşüm sermayesine dönüştürülebileceğini belirtti.

Şeref Demir, kentsel dönüşümün deprem sonrasına bırakılmaması gerektiğini vurgulayarak, DASK’ın yalnızca hasar sonrasında ödeme yapan bir sigorta mekanizması olmaktan çıkarılıp dönüşüm için de kaynak üreten bir yapıya kavuşturulabileceğini söyledi. Demir, “DASK’ı aylık ödemelerle işleyen ve sürekliliği güvence altına alınmış bir sisteme dönüştürerek, vatandaşın yaptığı ödemelere BES’te olduğu gibi devlet katkısı sağlanabilir. Toplanan kaynakların profesyonel fonlarda değerlendirilmesiyle yıllar içerisinde önemli bir kentsel dönüşüm sermayesi oluşturulabilir” dedi.

Konuta bağlı birikim

Modelin temel unsurlarından birinin birikimin kişiye değil, konuta bağlı olması gerektiğini ifade eden Demir, böylece yapının kendi dönüşüm finansmanını zaman içinde oluşturabileceğini kaydetti.

Şeref Demir, “Bir konut için yıllar boyunca yapılan ödemeler, devlet katkısı ve fon getirileriyle birlikte büyüyecek. Yapı ekonomik ömrünü tamamladığında, riskli hâle geldiğinde veya kentsel dönüşüm kapsamına girdiğinde oluşan birikim, yapının yeniden inşasında kullanılacak. Konut satıldığında ise birikim eski malik tarafından çekilmeyecek, konutla birlikte yeni hak sahibine devredilecek” diye konuştu. Demir, bu sistemle dönüşüm maliyetinin yapının riskli hâle geldiği anda toplu bir yük olarak ortaya çıkmasının önüne geçilebileceğini, milyonlarca konutun sisteme dâhil edilmesi hâlinde küçük ve düzenli ödemelerin uzun vadede büyük bir finansman kapasitesine dönüşebileceğine dikkat çekti.

Kentsel dönüşümün vatandaş, müteahhit veya belediyelerin tek başına çözebileceği bir sorun olmadığını ifade eden Demir, merkezi ve yerel yönetimler ile finans, sigorta, fon ve inşaat sektörlerinin ortak bir finansman modeli geliştirmesi gerektiğini kaydetti.