Japonya'nın 'demans parası' dünyaya bir uyarı

FINANSINGUNDEMI.COM - DIŞ HABERLER SERVİSİ

Japonya’da yaşlı nüfusun hızla artması ve bilişsel gerilemenin yaygınlaşması, ülke servetinin önemli bir kısmını kırılgan hale getiriyor. GSYİH’nin neredeyse yarısına denk gelen varlıklar; kötü yönetim, dolandırıcılık ve atıl kalma riskiyle karşı karşıya. Eğilim küresel ölçekte de belirginleşirken ekonomistler, yaşlanmaya bağlı finansal hataların büyümeyi zayıflatabileceği uyarısını yineliyor.

BİR PORTRE: TERUO

Toyama’nın pirinç tarlalarıyla çevrili sakin kasabasında yaşayan 84 yaşındaki Teruo, hâlâ dinç; her gün egzersiz yapıyor. Ancak son dönemde artan ayı görülmeleri sabah koşularını kapalı spor salonuna taşımış. Bölgesel yönetimde geçen uzun yılların birikimiyle canlı bir hikâye anlatıcısı. Oturma odasında koltuğuna yerleşip, “Benim yaşımda kaç yıl kaldığını merak ediyorsun,” diyor. Gizliliği için yalnızca adıyla anılmayı isteyen Teruo, demans riskinin kişisel bir meseleye dönüştüğünü kabul ediyor ve odağını açıkça koyuyor: “Çocuklarıma yetecek kadar para.”

MİKRODAN MAKROYA RİSK

Teruo gibi bireysel hazırlığı güçlü örnekler bulunsa da, asıl sınav toplum genelinde. Yaşlıların önemli bir bölümü planlama yapmıyor; aile içi iletişim eksik, profesyonel desteğe erişim sınırlı. Bu tablo, büyük ölçekli servetin kötü yönetim ve suiistimale açık kalması anlamına geliyor.

RİSKİN HACMİ

Sumitomo Mitsui Trust Bank’a göre bilişsel gerileme belirtileri gösteren yaşlı Japonların kontrolündeki likit varlıklar yaklaşık 315 trilyon yen (yaklaşık 2 trilyon dolar). Bu miktarın önümüzdeki yıllarda hızla artması bekleniyor. Benzer biçimde, ABD’de bunama hastası yaşlıların kontrol ettiği varlıkların tahmini büyüklüğü 6 trilyon dolar; Güney Kore’de ise yaklaşık 107 milyar dolar.

DEMOGRAFİK ZEMİN

Japonya’da 123 milyonluk nüfusun neredeyse üçte biri 65 yaşın üzerinde; her on kişiden fazlası 80 yaşını geçti. Ortalama yaşam beklentisi 85 yıl. Bu demografik yapı, bilişsel gerileme ile servet yönetimi risklerinin ülke ekonomisi üzerindeki etkisini katlıyor.

FİNANS SEKTÖRÜNÜN YANITI

Bankalar ve aracı kurumlar, “aile desteği” hesapları ve vakıf benzeri düzeneklerle yaşlılar yetkinliklerini korurken yakınlarıyla ortak yönetim imkânı sunuyor. Demans hastaları ve aileleri için özel danışma masaları da yaygınlaşıyor. Kagawa Menkul Kıymetler’in Eylül’de başlattığı aile destek hesabı beklentileri aştı; Imamura Menkul Kıymetler’in benzer ürünü, üç batı vilayetinin ötesinden talep görüyor. Şirket yöneticileri, özellikle yüksek gelirli bireylerin ilgisinin yoğunlaştığını söylüyor.

HUKUKİ ÇERÇEVEDE GÜNCELLEME

Adalet Bakanlığı’na bağlı alt komite, yetişkin vesayeti yasasını sadeleştirip esnetmeyi hedefleyen bir gözden geçirme yürütüyor. Düzenleme, demans ilerlediğinde aile üyelerinin finansal kararların yasal kontrolünü üstlenmesine olanak tanıyor; değişikliklerin yıl içinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.

AİLE İÇİ DENGELER VE ZORLUKLAR

Aile tarafından yönetilen çözümler pratik olsa da her zaman sorunsuz değil. Azalan bağımsızlığı kabullenmekte zorlanma, güvenilir bir aile üyesinin bulunmaması, çıkar çatışmaları ve iletişim bariyerleri süreci zorlaştırıyor. Bu nedenle, erken dönemde şeffaf protokoller, vekâlet düzenlemeleri ve düzenli finansal kontrol listeleri tavsiye ediliyor.

FinWell Research CEO’su Satoshi Nojiri, yaşlıların büyük çoğunluğunun gerekli finansal önlemleri almadığını, bunun da servet kaybı ve mali suiistimal riskini artırdığını vurguluyor: “Hesaplarda trilyonlarca dolar birikiyor, ancak bu paranın verimli kullanımına dair net bir çerçeve yok.”

Japonya Merkez Bankası'ndan 30 yıl sonra bir ilk!

Japonya’da teşvik paketi beklentisi faizleri fırlattı