Japonya’da neler oluyor?

USD/JPY paritesinin son 84 ile 15 yilin en dusuk seviyelerinden islem gormesinde, ABD ile Japonya devlet tahvillerinin faizleri arasindaki farkin gerilemesi onemli etken. Bu fark halihazirda 35 bps iken, Nisan ayinda 100 bps idi; 10 yillik ve 20 yillik ortalamalari ise sirasiyla 248 bps ve 320 bps. Faiz farkinin gerilemesinde, ABD’de politika faizlerinin %0’a yaklasmasinin yani sira, ABD devlet tahvillerine olan talebin surmesi etkili oluyor. Onceki donemlerde yatirimcilar ABD’nin faizlerinin daha yuksek olmasi nedeniyle JPY satarak USD alirken, halihazirda ABD’deki dusuk faizler nedeniyle boyle bir motivasyon kalmadi. Hatta USD’nin kendisi de bir carry-trade para birimi haline geldi. Japon ekonomisi cari acigi olmayan bir ulke ve 1 trilyon $ tutarinda doviz rezervi bulunuyor. Bloomberg’de yer alan ortalama piyasa tahminlerine gore Japonya’nin 2010 yilinda %3,4 buyumesi beklenirken, bu oran ABD icin tahmin edilen %3 ve Euro bolgesi icin %1,4’e gore daha yuksek. Ayrica, Japonya’daki issizlik orani %5,2 ile G-7 ulkeleri arasindaki en dusuk oran. Bu durum, belirsizliklerin arttigi donemlerde yenin de guvenli liman olarak talep gormesine sebep oluyor. Japonya Merkez Bankasi, yendeki hizli degerlenme uzerine bankalara borc verme programinin buyuklugunu 20 trilyon yenden 30 trilyon yene (354 milyar $) yukseltti. Ancak piyasalar, bu onlemi yetersiz buldu ve yenin degerinde bir degisiklik olmadi. Bazi piyasa katilimcilari, BOJ’un faizi ayda 1,8 trilyon yen olan devlet tahvili alimlarini artirmasini onermekteler. BOJ Baskani da, ilave onlemlerin olasi oldugunu acikladi. Piyasalarda BOJ’un kura dogrudan mudahale edebilecegini bekleyenler de mevcut. BOJ, yenin degerine en son 2004 Mart’inda, USD/JPY 109 iken mudahale etmis; 2003 yilindaki rekor 20,4 trilyonluk yen satisinin ardindan Mart 2004’te 14,8 trilyon yen (173 milyar $) tutarinda yen satmisti. Buna ragmen parite, 2004 yilini 102,6 seviyesinden tamamlamisti. Yenin degerlenmesi, Toyota ve Sony gibi Japon ihracatcilarin uluslararasi rekabet gucunu azaltmasinin yani sira, Japon firmalarinin ulke disindan elde edilen gelirlerin degerini de dusuruyor. Japon Ticaret Bakanligi’nin yenin guclenmesi uzerine 11-24 Agustos arasinda 200 sirket arasinda yaptigi bir ankete gore, USD/JPY paritesinin 85’in altinda kalmasi durumunda ureticilerin %39’u fabrikalarini ulke disina cikaracagini %61’i ise ulke disindaki uretimlerini artiracaklarini belirttiler. Yenin degeri ile Japonya’nin ihracati arasindaki iliski incelendiginde, 2004 yilinin sonunda yenin degerlenmesinin ardindan 2005 yilinda ihracatin artis hizinin %12’den %7’ye geriledigi goruluyor. 2008 yilinda parite 90 seviyelerine duserken, ihracat da yillik %3 gerilemisti. Ancak bu gerilemede, kismen yenin degerinin yani sira baslica dunya ulkelerinin resesyona girmesinin etkili oldugunu degerlendiriyoruz. Nitekim daha sonra yenin deger kazanmaya devam etmesine ragmen global ekonomik toparlanmayla beraber Japonya’nin ihracatinin da artmaya basladigi goruluyor (Temmuz 2010 ihracat seviyesi, Ocak 2009 dip seviyesinin %72 uzerinde). Kuvvetli ihracatin, Japonya’nin ekonomik buyumesine katkida bulunmasi bekleniyor. Japon Hukumeti de ekonomik buyumeye destek olmak amaciyla 10,8 milyar $’lik mali tesvik paketi aciklarken, paketin detaylari 10 Eylul’de belli olacak. Japonya’da is cevreleri de ekonomiyi desteklemek icin kurumsal vergi oranlarinin %5 oraninda dusurulmesini talep ediyor. Bu oran, Japonya’da %40 iken Cin’de %25 ve Guney Kore’de %24 seviyesinde bulunuyor. Nikkei 225 endeksi yilbasindan bu yana ise %15 gerilemis olsa da USD bazindaki kaybi yalnizca %3 ile S&P 500 ile ayni seviyede. Bu iki endeksin USD bazinda 2007 yilinin basindan bu yana kayiplari da sirasiyla %27 ve %24 ile birbirlerine oldukca yakin. Dolayisiyla Nikkei 225’deki gerileme buyuk oranda yenin degerlenmesinden kaynaklaniyor. Mevcut kosullar altinda onumuzdeki donemde yenin degerli kalmaya devam etmesini olasi buluyoruz. Hisse senedi piyasalarinin ise reel anlamda global borsalarla paralel hareket etmesi beklenebilir. AKBANK Ekonomik Arastirmalar