İstanbullunun otopark çilesi: Meydan mafyavari işletmelere kaldı

İstanbul’un karmaşık trafiğinde her gün büyük bir zorluk yaşayan araç sahipleri, park yeri bulma sorununun yanı sıra karşılarına çıkan fahiş ücretlerle de büyük bir şok yaşıyor. Türkiye Gazetesi'nden Kaan Sezginli'nin haberinde otopark sorunun vardığı noktaya dikkat çekiliyor.

TÜİK’in açıkladığı rakamlara göre, motorlu taşıt sayısının 6,5 milyonu geçtiği ve yollara her ay on binlerce yeni taşıtın eklendiği devasa şehirde, aracınızı park edebilmek âdeta tesadüflere kalmış durumda. Şehir genelinde her 6 araca karşılık yalnızca 1 adet park alanının bulunması, İstanbulluları çaresizce özel otopark işletmelerinin eline düşürüyor.

Mafyavari yöntemler devreye girdi

Yasal bir fiyat tavanının bulunmamasını ve denetim eksikliklerini kendi lehlerine çeviren birçok özel işletme, kabadayılığı andıran tutumlar sergiliyor. İstanbul’un en gözde semtlerine, boş arsalara ve ara sokaklara tabiri caizse "çöken" bu yapılar, kendi nizamlarını oluşturarak fiyatlandırmaları bütünüyle keyfî bir biçimde yukarı çekiyor. Sokağın anlık kalabalığına göre 150 TL’den başlayan saatlik tarifeleri sürekli değiştiren ve araç sahibine başka bir alternatif bırakmayan bu sistemde, merkezî ilçelerdeki aylık abonelik ücretleri 20 bin TL seviyelerine kadar tırmanıyor.

Vale ücretleri cep yakıyor

Park yeri sıkıntısı yalnızca sokak aralarında ya da iş merkezlerinde kendini göstermiyor. İnsanların mecburiyetten ziyaret ettiği özel hastaneler, restoranlar ve alışveriş merkezlerindeki fiyatlandırma politikaları da ciddi tepkilere yol açıyor. Acil bir sağlık sorunuyla özel hastane kapısına giden bir yurttaş, yalnızca aracının anahtarını valeye teslim ettiği için 300 TL ile 500 TL aralığında bir bedel ödemeye mecbur bırakılıyor. Buna saatlik bekleme ücretleri de dâhil edildiğinde, sıradan bir AVM ya da hastane ziyaretinin otopark maliyeti rahatlıkla 1.000 TL sınırını bulabiliyor. Restoranlara bakıldığında ise vale hizmetine ödenen bedeller âdeta yemek faturasıyla yarışıyor.

İSPARK'ın araç kapasitesi giderek düşüyor

Megakentte yaşayanların nispeten daha hesaplı bir seçenek olarak gördüğü İSPARK, elindeki kısıtlı kapasiteyle bu devasa talebi karşılayabilmekten epey uzak. Yollardaki araç sayısı durmaksızın artış gösterirken, son verilere göre İSPARK'ın mevcut kapasitesinde yaklaşık 4.500 araçlık bir erime yaşanması krizin boyutlarını daha da derinleştiriyor. Bununla birlikte, İSPARK tarifelerine yapılan son yüksek oranlı zamlar da sürücülerin nefes almasını zorlaştırıyor. Popüler lokasyonlarda İSPARK'ın bir saatlik park ücreti 200 TL'yi geçerken, günlük bırakılan araçlar için istenen rakamlar 650 TL civarına ulaştı. Kapasitenin düşmesi ve yer bulunamaması, vatandaşları doğrudan fiyatları kendi kafasına göre belirleyen özel otoparklara yönlendiriyor.

AVM'lerdeki 3 saat sınırı ihlal ediliyor

Otopark probleminin bir başka yüzü de alışveriş merkezlerinde karşımıza çıkıyor. Mevcut mevzuata göre, alışveriş merkezleri ziyaretçilerine ilk 3 saat için otoparkı ücretsiz sunmakla yükümlü tutuluyor. Ne var ki, şehrin çeşitli bölgelerindeki birtakım AVM'ler bu kanuni zorunluluğu açıkça hiçe sayıyor. Ücretsiz park hakkını kendi kararlarıyla 1 saate kadar indiren işletmeler, bu süreyi aşan müşterilerden fahiş bedeller talep ediyor. Hiç beklemedikleri bir otopark faturasıyla yüzleşen tüketiciler ise bu duruma büyük öfke duyuyor. Tüketici haklarını savunan dernek yetkilileri, haksızlığa uğrayan vatandaşların aldıkları fişleri kesinlikle muhafaza etmeleri ve Tüketici Hakem Heyetlerine başvurarak haklarını aramaları gerektiği yönünde uyarılarda bulunuyor.

Tavan fiyat uygulamasına geçilmeli

Haberde, 'Tüketici Konfederasyonu' temsilcileri, otopark ücretlerindeki bu denetimsizliğin serbest piyasa ekonomisiyle izah edilemeyeceğini, yaşananların tamamen insanların çaresizliğinden beslenen bir fırsatçılık olduğunu vurgulayarak şu eleştirileri yöneltti:

Hastaneye giden bir hastanın veya işine giden bir çalışanın otopark işletmecisinin insafına terk edilmesi kabul edilemez. Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu acilen devreye girmeli ve belediyelerle koordineli olarak bölge bölge ‘Otopark Fiyat Üst Sınırı’ (Tavan Fiyat) belirlenmelidir. Nasıl ki temel gıdada haksız fiyat artışına ceza kesiliyorsa, kamuya açık otoparklarda da fahiş fiyat talep edenlere ağır yaptırımlar uygulanmalıdır.

POS cihazı bahaneleriyle kayıt dışılık artıyor

Astronomik fiyatlarla boğuşan İstanbullu araç sahiplerinin otoparklarda yaşadığı bir diğer dert de kredi kartı kullanımının reddedilmesi. Kentin dört bir yanındaki bazı özel otoparklar, "POS cihazı arızalı" ya da "Sadece nakit çalışıyoruz" gibi gerekçelerle kartlı işlemlere onay vermiyor. Saatlik park bedellerinin dahi yüzlerce liraya ulaştığı günümüzde vatandaşların hâlâ sürekli yanlarında nakit taşımaya mecbur bırakılması, hem haksız kazanca ve vergi kaybına zemin hazırlıyor hem de tüketiciyi mağdur ediyor. Tüketici dernekleri, istisnasız tüm otoparklarda kredi kartı ve IBAN yoluyla ödemenin yasal olarak mecburi kılınması ve sıkı bir şekilde denetlenmesi gerektiğini savunuyor.

Aylık aboneliklerde fiyatlar 20 bin liraya dayandı

Otopark kullanımı lüks değil zorunluluk

Şehir planlama uzmanları, İstanbul gibi dev bir metropolde otopark kullanımının bir lüks olmaktan çıkıp tamamen bir mecburiyete dönüştüğünün altını çiziyor. Marketlerde, pazarlarda ve çarşılarda gerçekleştirilen fahiş fiyat denetimlerinin otopark sektörüne yansımaması, işletme sahiplerinin tabelalara diledikleri rakamları yazmasına olanak tanıyor. Sürücülerin araçlarıyla sokak aralarında dolaşarak trafiği daha fazla kilitlememek adına özel otoparkları kullanmaya mahkûm olduğu bu çarpık sistemde, yasal bir 'tavan fiyat' (üst sınır) uygulamasının acilen yürürlüğe konması gerektiği belirtiliyor.

İstanbul geneli güncel otopark fiyatlandırma tablosu

Şimşek'ten 'iklim değişikliği' mesajı: Hedefler artık hayata geçirilmeli

Cezası 2.500 euro! Turizm cennetinde şok yasak

Wall Street’te kritik bekleyiş: 32 bankanın karnesi açıklanacak!