İş dünyası büyümeye değil ayakta kalmaya çalışıyor

Şirketler artık büyümekten değil, ayakta kalabilmekten söz ediyor. Çok sayıda işletme 2025’i öz kaynaklarını eriterek tamamlarken, yüksek kredi maliyetleri özellikle KOBİ’ler üzerinde ciddi baskı oluşturuyor. Türk İş Dünyası Konfederasyonu (TÜRKONFED) Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Sönmez, mevcut koşulların sürmesi halinde 2026’da küçülme dalgasının derinleşebileceği uyarısında bulunuyor. Sönmez ile reel sektörün yaşadığı sıkıntıları ve beklentileri konuştuk.

“Finansmana erişim sorunu kemikleşti”

Nefes'ten Şehriban Kıraç'ın haberine göre 2025’e girerken iş dünyasında önceki yıllara kıyasla daha temkinli bir iyimserlik olduğunu dile getiren Sönmez, beklentilerin karşılanmadığını söylüyor. Sahadan gelen verilerin, finansmana erişimin yıl boyunca en yakıcı sorun olmaya devam ettiğini ortaya koyduğunu belirten Sönmez, özellikle kredi maliyetlerinin işletmelerin nakit akışını kilitlediğine dikkat çekiyor.

Yıl sonunda enflasyonun yüzde 30,89 olarak gerçekleştiğini hatırlatan Sönmez, bu düşüşün sahada bir rahatlama yaratmadığını ifade ediyor. “Çünkü şirketlerin gündemi enflasyon değil; krediye ulaşamamak, vadelerin kısalması ve teminat baskısı” diyor. Ticari kredi faizlerinin yüzde 50’nin üzerine çıkmasının yatırım yapmayı neredeyse imkânsız hale getirdiğini vurguluyor.

Sönmez’e göre, ciro artışları da yanıltıcı. Pek çok sektörde bu artış üretimden değil, fiyatlardan kaynaklanıyor. Reel büyümenin sınırlı kaldığını belirten Sönmez, “Anadolu’da çok sayıda firma yılı sermayesinden yiyerek kapattı. Yatırım planları ertelendi, kapasite artışları askıya alındı” değerlendirmesini yapıyor.

“Yeni maliyet şoklarından kaçınılmalı”

2026’ya girerken risklerin sürdüğünü belirten TÜRKONFED Başkanı, özellikle iş dünyasına ek yükler getirecek düzenlemelerin dikkatle ele alınması gerektiğini söylüyor. Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi gibi uygulamaların amacına itiraz etmediklerini vurgulayan Sönmez, bunun işveren üzerindeki maliyet etkisinin iyi hesaplanması gerektiğini ifade ediyor. KOBİ’lerin nakit akışını zorlayacak ani yüklerin mutlaka teşvik ve geçiş mekanizmalarıyla dengelenmesi gerektiğini savunuyor.

Küresel ölçekte korumacılık ve jeopolitik belirsizliklerin de yatırım iştahını baskıladığını dile getiren Sönmez, imalat sanayinde daralmanın sürdüğüne işaret ediyor. PMI verilerinin hâlâ eşik değerin altında olduğunu hatırlatan Sönmez, kapasite kullanımının da tam toparlanmadığını belirtiyor.

Buna karşın ihracatta kırılan rekorun önemli olduğunu söyleyen Sönmez, sürdürülebilirlik için üreticinin finansmana erişiminin şart olduğunu vurguluyor.

“Enflasyon düşüyor ama maliyet baskısı sürüyor”

Enflasyondaki gerilemenin tek başına yeterli olmadığını ifade eden Sönmez, asıl meselenin bu düşüşün fiyat istikrarına ve güven ortamına dönüşmesi olduğunu söylüyor. İthal girdiye bağımlı üretim yapısının kur oynaklığına karşı hassasiyet yarattığını belirten Sönmez, maliyetlerdeki katılığın devam ettiğini dile getiriyor.

“Enflasyon düşerken kredi faizleri de düşüyor mu? Vadeler uzuyor mu?” sorularının kritik olduğunu belirten Sönmez, bu alanlarda iyileşme olmadan reel sektörün rahatlayamayacağını ifade ediyor.

“İhracatçı zararına üretim yapıyor”

Sıkı para politikasının enflasyonla mücadelede gerekli olduğunu ancak sürecin uzamasının işletmeleri yıprattığını söyleyen Sönmez, bugün birçok firmanın kâr değil nakit akışı mücadelesi verdiğini belirtiyor. İhracatçıların pazar kaybetmemek adına düşük hatta zararlı marjlarla üretim yaptığını aktaran Sönmez, yüksek faiz ortamında borcun borçla çevrildiğine dikkat çekiyor.

Yatırımların ertelenmesinin uzun vadede rekabet gücünü zayıflattığını ifade eden Sönmez, Ar-Ge ve dijitalleşme harcamalarındaki kesintilerin geleceğe zarar verdiğini söylüyor.

“Betonu olmayan sistem dışına itiliyor”

Saha ziyaretlerinde en sık dile getirilen sorunun finansmana erişim olduğunu aktaran Sönmez, bankaların teminat konusunda katı davrandığını belirtiyor. Sipariş, fatura ya da ihracat kontratının teminat olarak kabul edilmemesinin, hızlı büyüyen ama gayrimenkulü olmayan firmaları sistem dışına ittiğini söylüyor.

Vade sorununun da yatırımın önündeki en büyük engellerden biri olduğunu belirten Sönmez, KOBİ’lerin ekonominin omurgası olduğuna dikkat çekiyor.

“Nakit sıkışıklığı bilanço krizine döndü”

2025’te konkordato başvurularında ciddi artış yaşandığını hatırlatan Sönmez, bunun nakit akışı sorunlarının bilanço krizine dönüştüğünü gösterdiğini ifade ediyor. 2026’nın ilk yarısında baskının sürebileceğini belirten Sönmez, yılın ikinci yarısında finansman koşullarının iyileşmesi halinde daha dengeli bir tablo oluşabileceğini söylüyor.

“Kalıcı çözüm yapısal reformlardan geçiyor”

Ekonominin normalleşmesi için geçici önlemler yerine yapısal reformlara ihtiyaç olduğunu vurgulayan Sönmez, finansman modellerinin çeşitlendirilmesi, vergi adaletinin sağlanması ve hukuk altyapısının güçlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor. Güvenin kalıcı yatırım için vazgeçilmez olduğunu belirten Sönmez, kamu ve iş dünyasının ortak akılla hareket etmesinin önemine dikkat çekiyor.

“Bugün verilen mücadele yalnızca bugünü kurtarmak için değil, yarının Türkiye’sini inşa etmek için” diyen Sönmez, yeni kalkınma hikâyesinin dayanıklılık, verimlilik ve teknoloji ekseninde kurulması gerektiğini vurguluyor.

İş dünyasından enflasyon mesajı!

İş dünyasından vergi dilimi çağrısı