Enerji krizi AB’yi Rus LNG’sine geri döndürdü

Rusya'dan petrol ve gaz ithalatını sona erdirmek isteyen Avrupa Birliği, Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle aksi yönde hamle yaptı.

Avrupa Birliği (AB), Orta Doğu’daki kriz nedeniyle küresel arzın daralmasıyla birlikte yılın ilk üç ayında Rusya’dan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatını artırdı.

İngiliz Financial Times gazetesinin enerji araştırma şirketi Kpler verilerine dayandırdığı habere göre, Sibirya’daki Yamal LNG projesinden yapılan ithalat, 2025’in aynı dönemine kıyasla yüzde 17 artarak ilk çeyrekte 5 milyon tona ulaştı.

Çevre odaklı sivil toplum kuruluşu Urgewald’ın tahminlerine göre, bu artış AB ülkelerinin söz konusu tesisten aldığı gaz için yaklaşık 2,88 milyar Euro harcamasına yol açtı.

YASAK KARARINDAN GERİ ADIM YOK

Veriler, Orta Doğu’daki enerji altyapısında meydana gelen hasar ve İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü nedeniyle Katar LNG arzının azalmasının ardından geldi. Bu durum, Rusya'nın, krizle birlikte yükselen gaz fiyatlarından fayda sağladığını gösteriyor.

Küresel arz üzerindeki baskıya rağmen Brüksel, Ocak 2027’de yürürlüğe girmesi planlanan Rus LNG ithalat yasağını gözden geçirme konusunda isteksiz görünüyor. Kısa vadeli kontratlara yönelik ithalat yasağı ise halihazırda yürürlüğe girmiş durumda.

Yamal, AB’nin Rus LNG ithalatının büyük bölümünü oluşturuyor. Yılın ilk üç ayında projeden çıkan 71 sevkiyatın 69’u, yani yüzde 97’si AB ülkelerine yönlendirildi. Bu sevkiyatların 25’i mart ayında gerçekleşti ve ocak ile şubat aylarından daha yüksek bir seviyeye ulaştı.

Bu oran, 2025’in aynı döneminde 68 sevkiyatın yüzde 87’sine karşılık geliyordu. Geri kalan sevkiyatlar ise Asya’ya yönlendirildi.

ASYA'YA SEVKİYATLARDA DÜŞÜŞ

Bu yıl Asya’ya giden sevkiyatlardaki düşüşte, AB’nin geçen yıl yürürlüğe koyduğu ve Rus LNG’sinin gemiler arasında transferini engelleyen düzenleme etkili oldu. Ayrıca bu düzenleme, LNG taşıyan gemilerin AB limanlarına uğrayarak yüklerini AB dışındaki ülkelere aktarmasını da engelliyor. İran krizi öncesinde Asya’da Rus LNG’sine talep de görece düşük seyrediyordu.

Kpler verilerine göre Avrupa’ya yılın ilk üç ayında ulaşan 5 milyon tonluk gazın 1,8 milyon tonu yalnızca mart ayında teslim edildi. Urgewald’dan kampanyacı Sebastian Rötters, bu verilerin “Avrupalı alıcıların Rus LNG’si satın almayı bırakma yönünde bir eğilim göstermediğini” ortaya koyduğunu söyledi.

AB’nin ilk çeyrekte Rus LNG’sine yaptığı harcamadaki artışta, mart ayında gaz fiyatlarındaki sert yükseliş etkili oldu. Avrupa’da gaz fiyatları martta megavat saat başına ortalama 52,87 Euro'ya yükselirken, ocak ve şubat aylarında bu seviye yaklaşık 35 Euro civarındaydı.

Yamal projesine ilişkin sözleşme detayları bilinmemekle birlikte, projeye yakın kaynaklar uzun vadeli anlaşmalardaki fiyatların belirli bir esnekliğe sahip olduğunu ve enerji fiyatlarının yükseldiği dönemlerde arttığını belirtiyor.

Avrupa Komisyonu konuyla ilgili yorum talebine yanıt vermedi.

ASLAN PAYI ABD'DE

Komisyonun 2026 verilerine göre, AB’nin bugüne kadarki LNG ithalatının üçte ikisinden fazlası ABD’den geldi. Bu durum, birliğin Amerikan tedarikine olan bağımlılığının en yüksek seviyeye ulaştığını gösteriyor.

Buna karşın, yaz dönemi öncesinde kritik öneme sahip gaz depolarındaki doluluk oranları, birlik genelinde normal seviyelerin altında seyrediyor.

AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen geçen ay yaptığı açıklamada, Rus LNG’sine yönelik planlanan yasağı savunarak, 2022’de Ukrayna’nın geniş çaplı işgalinden önce Rus boru hattı gazına olan yüksek bağımlılığa atıfla, “Geçmişte yaptığımız hatayı tekrarlamak bizim için yanlış olur” ifadelerini kullandı.

Öte yandan Kpler verileri, AB’nin planlanan yasağı sürdürmesi halinde Yamal projesinin üretimi için alternatif pazar bulmakta zorlanabileceğine işaret ediyor. Rötters, “Tüm veriler Rusya’nın Avrupa pazarına bağımlı olduğunu gösteriyor” dedi.

Avrupa'da gaz fiyatları çakıldı!