En düşük emekli maaşına hane geliri çözümü

Hükümet tarafından 2019 yılından bu yana uygulanan en düşük emekli maaşına Hazine desteğinden yararlanan emekli sayısı 5 milyona ulaştı. Ancak uygulama, en düşük emekli maaşı alanları hoşnut etmediği gibi diğer emeklilerin de 'İyileştirme yapılmıyor' eleştirilerine hedef oldu.

İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi'ndeki yazısında, hükümetin en düşük emekli maaşıyla ilgili üzerinde çalıştığı yeni modeli anlattı. İşte o yazı:

Emeklilerin çoğunluğu ödenen prim gün sayıları ve SGK’ya bildirilen kazançlar seviyesi dikkate alınmadan rastgele yapılan bu desteklerin "Çok çalışanın cezalandırıldığı" eleştirileriyle boğuşuyor.

Bugün gelinen noktada, asgari ücret üzerinden 3.600 gün prim ödeyen bir SSK'lı ile 9.000 gün hatta daha fazla prim ödeyen bir Bağ-Kur’lu aynı taban maaşı (20.000 TL) alıyor.

Hükûmet, yedi yıldır sürdürdüğü Hazine desteğiyle maaş tamamlama uygulamasına nokta koydu. Kurulan komisyonun üzerinde çalıştığı yeni model; "Maaş Odaklı" değil, tamamen "Gelir ve İhtiyaç Odaklı" bir yapıya dayanıyor.

Henüz bu konuda somutlaşmış bir rapor ya da taslak olmamakla birlikte 5 aşamalı modelden söz edilmektedir. Buna göre;

1. Dağınıklık Gideriliyor (Sosyal Yardım Haritası)

Şu an belediyeler, vakıflar ve bakanlıklar ayrı ayrı yardım yapıyor. Kimin ne aldığı tam bilinmiyor.

Örnek: Bir emekli hem belediyeden yakacak hem bakanlıktan gıda yardımı alırken, diğeri hiçbirine ulaşamıyor olabilir. Hepsi tek bir sistemde görülecek.

2. Maaş Değil, Evdeki Durum (Hane Geliri)

Sadece emekli maaşınızın düşük olması yetmeyecek. Evinize giren toplam paraya ve hayat standartlarınıza bakılacak.

Örnek: 12.500 TL maaş alan ama kendine ait 3 evi olan bir emekli ile; yine 12.500 TL alıp kirada yaşayan ve evde tek geliri bu olan emekli bir tutulmayacak. Destek, gerçekten ihtiyacı olana gidecek.

3. Devlet Kurumları Birleşiyor (Bütçe ve Entegrasyon)

SGK (maaş sistemi) ile Aile Bakanlığı (yardım sistemi) verilerini birleştiriyor.

Örnek: Sistem otomatik olarak "Bu kişinin geliri sınırın altında, bütçeden şu kadar destek aktarılmalı" diyecek.

4. Tek Elden Nakit Desteği

Torba torba kömür veya gıda kolisi yerine, yardımların çoğu karta yüklenen nakit paraya dönüşecek.

Örnek: Emekli, ihtiyacı olan ürünü marketten kendi seçecek. Tüm yardımlar tek bir merkezden (karttan) yönetilecek.

5. Yaşam Maliyeti Farkı Kapatılacak (Tamamlayıcı Sistem)

En düşük emekli maaşı ile o şehirdeki yaşam maliyeti arasındaki fark hesaplanacak.

Neler Gelecek?

Kira Desteği: Büyükşehirlerde yaşayan ve evi olmayan emekliye kira yardımı.

Faturalar: Isınma ve elektrik giderleri için nakit takviye.

Sosyal Konut: Sadece emekli maaşıyla geçinenlere uygun fiyatlı ev projeleri.

KÖK MAAŞI DÜŞÜK OLANI NE BEKLİYOR?

Eskiden herkes "Kök maaşım kaç olacak?" diye soruyordu. 2026/Temmuz’dan itibaren soru şu olacak: "Benim hane gelirim yaşam sınırının altında mı? Eğer altındaysa devlet üstünü nasıl tamamlayacak?"

Bu durumda hâlen 20 bin TL taban maaş alan emeklilerin kök maaş durumlarına göre uzun süre sıfır zamla karşı karşıya kalması söz konusu olacaktır. Keza bu durumda 20 bin TL taban maaş yerine kök maaş yani gerçek maaş esas alınacaktır.

Örneğin kök maaşı 11, 12, 13 bin TL gibi olanlar önümüzdeki 6 aylık dönemlerde enflasyon oranları da önceki yıllardan daha düşük olduğu göz önünde bulundurulduğunda uzun süre 20 bin TL’lik taban maaşla yetinmek zorunda kalacaktır. Ancak hane gelirleri, kiracı olup olmadıkları, çocuk sayıları… gibi kriterlerle desteklenmesi söz konusu olabilecektir.

Hükûmetin üzerinde durduğu kriter, hanedeki toplam gelirin kişi başına düşen payıdır.

Örnek Senaryo:

Emekli Ali: Kök maaşı 11.000 TL. Kirada oturuyor, evde başka gelir yok.
Emekli Veli: Kök maaşı 11.000 TL. Kendi evinde oturuyor, eşinin de 16.000 TL emekli maaşı var.

Sonuç: Yeni modelde Emekli Ali, "gelir eşiği" altında kaldığı için kira, yakıt ve nakit desteği alarak geliri hükûmetin öngördüğü örneğin 22.000-28.000 TL seviyesine tamamlanacak. Emekli Veli ise toplam hane geliri yüksek olduğu için sadece mevcut 20 bin TL taban maaşını 6 ayda bir yapılacak enflasyon farkının 20 bin TL’yi aşıncaya kadar geçecek süre boyunca aynen almaya devam edecek.

Emekliler için ortak zam formülü gündemde

Emekli maaşlarında prim farkı krizi: Yeni düzenleme yolda

Asgari ücretli ve emekli ocak ayında enflasyona yenildi