DTÖ genel direktörlük krizinde çözüm: Iweala

Dünya Ticaret Örgütü'nün (DTÖ) yeni genel direktörünün kim olacağı bugün Genel Konsey'in düzenlediği toplantıda belli olacak. Nijerya'nın eski ekonomi bakanı Ngozi Okonjo Iweala'nın koltuğu devralıp, DTÖ'ye başkanlık edecek ilk Afrikalı ve ilk kadın olmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Küresel ekonomi, ticaret savaşları ve Covid-19 salgınının olumsuz etkisiyle önemli bir dönüm noktasındayken, küresel ticareti düzenleyen tek uluslararası organ konumundaki DTÖ'de ise aylardır yönetim boşluğu yaşanıyor.

ABD'nin DTÖ Genel Direktör seçimlerinde üzerinde uzlaşı sağlanan Nijeryalı Ngozi Okonjo Iweala'yı destekleyeceğine ilişkin açıklama yapması ve bu yöndeki konsensüse katılacağını ilan etmesinin ardından son tura kalan Kore Ticaret Bakanı Yoo Myung-hee'nin de adaylıktan çekildiğini açıklaması, yeni direktörün kimin olacağına ilişkin soru işaretlerini gidermişti.

Reuters'a konuşan DTÖ'nün eski başkanlarından Pascal Lamy, Iweala için "en iyi seçim" diyor. Lamy'e göre yeni direktörün en büyük sınavı AB-ABD-Çin ticaret üçgenin merkezinde uluslararası kurumu yönetmek olacak.

ABD'den Iweala'ya yeşil ışık

İki kez Maliye Bakanlığı, kısa süre Dışişleri Bakanlığı ve Dünya Bankası Operasyonlar İcra Direktörlüğü yapmış Dr. Ngozi Okonjo-Iweala, halihazırda Küresel Aşı İttifakı'nın (GAVI) başında bulunuyor.

Hem müzakere gündemindeki tıkanma hem de ABD'nin çok taraflı sisteme itirazları ve almış olduğu tek taraflı önlemler nedeniyle uzun zamandır sorunlarla boğuşan DTÖ için Iweala'nın yönetime gelmesi, örgütte yeni bir dönemin başlaması açısından önem taşıyor.

ABD'de Biden yönetiminin de Iweala'ya yeşil ışık yakması bu dönemde ülkenin örgüt çalışmalarına katkı vereceğinin bir işareti olarak algılanıyor.

Birçok tartışma ve sorun masada bekliyor

DTÖ'de birçok tartışma ve sorun yeni genel direktörü beklerken, birçok devletin, çok taraflı anlaşmalardan sonuç almak yerine ikili veya bölgeler anlaşmalar yapmaya yönelmesi DTÖ'nün temel sorunlarından biri olarak gösteriliyor.

Son olarak Asya Pasifik'teki 15 ülkeyi kapsayan Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık (RCEP) anlaşması bunlara bir örnek olarak öne çıkıyor. Bazı çevreler bu anlaşmaların ticaretin serbestleşmesine katkıda bulunabileceğini de iddia ediyor.

DTÖ ve çok taraflı kurallar sisteminin uzun süredir krizde olduğu belirtilirken, müzakerelerin yavaşladığı, tarım ve kalkınma alanındaki birçok kararın artan görüş ayrılıkları nedeniyle uygulanamadığı aktarılıyor.

Örgütte Bakanlar Konferansı 2017'den beri yapılamazken, Donald Trump liderliğindeki ABD yönetiminin politikaları sonucu birçok alanda alınan tek taraflı önlemler ile ticaret savaşları çözüm bekleyen konular arasında.

DTÖ'nün temyiz organı da ABD'nin üye seçimini bloke etmesi nedeniyle bir süredir işlevsiz halde. Bu durum, örgütün kurallarının gözetilmesi ve uygulanmasına yönelik gücünü aşındırıyor.

Tarım anlaşmasındaki desteklerin gelişmiş ülkeler lehine adaletsiz yapısının düzeltilmemesi de bir sorun.

Iweala için tüm bu alanlarda yıllardır süren tıkanıkların en önemli sınamalar olacağı ifade edilirken, çeşitli kesimlerde DTÖ'nün işlevleri sorgulanıyor ve örgüte ihtiyaç olup olmadığına dair sesler de yükseliyor.

DTÖ'de genel direktörlük krizinde sona yaklaşıldı