Altın mı, silah mı? Polonya’da kriz yaratan öneri

Polonya Maliye Bakanı Andrzej Domański, ülkenin askeri harcamalarını finanse etmek için merkez bankasının altın rezervlerinin satılması önerisini “bir serap” olarak niteledi. Domański, Polonya’nın aynı amaçla kullanılabilecek uygun maliyetli Avrupa Birliği (AB) kredileri yerine bu yönteme yönelmesine karşı çıktı.

Financial Times’a Washington ziyareti sırasında konuşan Domański, Varşova’nın, Cumhurbaşkanı vetosuna rağmen Avrupa Birliği’nin 150 milyar euroluk “Avrupa İçin Güvenlik Eylemi” (SAFE) savunma fonuna erişmeye çalışacağını söyledi. Bunun, kredilerin askeri olmayan yatırımlarda kullanımında daha az “esneklik” anlamına gelse bile tercih edileceğini belirtti.

Domański, Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ile Polonya Merkez Bankası Başkanı Adam Glapiński’nin savunduğu, askeri harcamaların altın satışından sağlanacak gelirle finanse edilmesi fikrine de açık biçimde karşı çıktı.

"Kabul etmiyorum"

“Polonya ordusunun modernizasyonunu, merkez bankasının gelecekte elde edebileceği kârlara ilişkin bir serap üzerine kurmayı kabul etmiyorum” diyen Domański, rezervlerin nasıl kullanılacağına karar vermenin merkez bankasının yetkisinde olduğunu, ancak kurumun yıllık kârına ilişkin nihai tablonun ancak 2027 ilkbaharında ortaya çıkacağını vurguladı.

“Polonya ordusunu modernize etmek için kaynaklara şimdi ihtiyacımız var. Beklemenin bir anlamı yok. Bu nedenle SAFE’i mümkün olan en kısa sürede kullanacağız” ifadelerini kullandı.

Polonya, geçen yıl altın alımında en aktif merkez bankalarından biri olmuş, 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 550 ton altın rezervine ulaşmıştı. Bu miktar, ülkenin toplam rezervlerinin dörtte birinden fazlasına denk geliyor. Glapiński ise ocak ayında Polonya Merkez Bankası’nın altın varlığını 700 tona çıkarma hedefi açıklamıştı.

AB kredisine alternatif

İki ay sonra Glapiński, SAFE programı konusunda Başbakan Donald Tusk liderliğindeki Avrupa yanlısı hükümetle yaşadığı anlaşmazlıkta Nawrocki’ye destek verdi. Glapiński ve Nawrocki, sağ muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi’nin adayları arasında yer alıyor.

Nawrocki hükümetin SAFE yasa tasarısını veto ederken, Glapiński de Polonya’nın altın rezervlerinin satılarak, gerekirse daha sonra yeniden alınabileceğini ve bunun SAFE programı kapsamındaki AB kredilerine alternatif oluşturabileceğini savundu.

Ancak Domański, rezerv satışından elde edilecek olası kazançların, mali yıl içindeki döviz kuru hareketleri nedeniyle eriyebileceğini söyledi. Merkez bankasının son dönemde zarar ettiğine de dikkat çekti.

Başbakan Tusk da altın rezervlerinin kullanılmasına karşı çıkıyor. Hükümet, SAFE kredilerinin, harcama kısıtları bulunan ancak cumhurbaşkanı onayı gerektirmeyen mevcut bir Polonya ordu fonuna yönlendirilmesi için Avrupa Komisyonu ile görüşmeler yürütüyor.

G20 adaylığı gündemde

Nefes'in haberine göre, Domański, ekibinin ayrıca “çok taraflı savunma mekanizması” (MDM) adı verilen başka bir uluslararası savunma finansmanı önerisi üzerinde de çalıştığını söyledi.

İngiltere, Hollanda ve Finlandiya gibi ülkelerin desteklediği MDM kapsamında, üye ülkelerin garantileriyle borçlanma yapılması ve bu kaynakların savunma tedarikinde kullanılması öngörülüyor. Bunun, ölçek ekonomisi yaratması ve üye ülkelerin finansman maliyetlerini düşürmesi amaçlanıyor.

Domański, bu önerinin Polonya açısından “ilginç bir seçenek” olabileceğini belirterek, “Şu anda en büyük önceliğim SAFE, ancak ekibim MDM sürecine de katılıyor” dedi.

Domański ile Glapiński, Washington ziyaretleri sırasında IMF ilkbahar toplantıları kapsamında Polonya’nın G20 üyeliği adaylığını da gündeme taşıdı. G20 dönem başkanlığını yürüten ABD, Polonya’yı grubun aralık ayında Miami’de yapılacak toplantısına misafir ülke olarak davet etti.

Çin, Türkiye ve Polonya altın stoklarını büyüttü