ABD’den “ölüm öpücüğü”: İsviçreli banka çöktü

ABD’nin yaptırım kapsamındaki kişi ve kuruluşlarla işlem yaptığı gerekçesiyle kara listeye aldığı İsviçre merkezli ticaret bankası MBaer, iflas sürecine sürüklendi.

Financial Times’ta yayımlanan “Ölüm öpücüğü: ABD, İsviçreli bir ticaret bankasının sonunu nasıl getirdi?” başlıklı haberde, bankanın kuruluşundan tasfiyeye uzanan süreci detaylı şekilde ele alındı. İsviçre’de uzun süre denetimlere rağmen faaliyetlerini sürdüren MBaer’in kaderi, Washington’un müdahalesiyle değişti.

Bankanın kurucusu Michael Bär, köklü bir bankacılık geçmişinden geliyor. Julius Baer ailesine mensup olan Bär, İsviçre özel bankacılığının gizlilik ve güven temelli altın döneminde yetişti. Ancak bu sistem, yalnızca varlıklı müşterileri değil, denetimden kaçmak isteyen bazı riskli aktörleri de cezbediyordu.

2018’de kuruldu, 2026’da tasfiye sürecine girdi

Bär’ın 2018’de hayata geçirdiği MBaer, ABD’nin vergi kaçakçılığı ve yaptırım ihlallerine karşı baskıyı artırdığı dönemde daha sıkı kurallara yönelen geleneksel bankalara alternatif olarak konumlandı. Ancak kısa sürede bankanın faaliyetleri tartışma konusu haline geldi.

ABD Hazine Bakanlığı’nın şubat ayında “Section 311” yetkisini devreye alması, bankanın sonunu getiren gelişme oldu. Bu uygulama, “birincil kara para aklama endişesi” taşıyan finans kuruluşlarının Amerikan finans sisteminden dışlanmasını sağlıyor. Uzmanlara göre bu adım, bankalar açısından fiilen “oyun sonu” anlamına geliyor.

ABD’den ağır suçlamalar

Washington yönetimi, MBaer’in yaptırım altındaki bazı ekonomilerle bağlantılı fonlar için kanal görevi gördüğünü öne sürdü. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bankanın İran ve Rusya bağlantılı yasa dışı aktörler adına yüz milyonlarca doları ABD finans sistemi üzerinden dolaşıma soktuğunu ifade etti.

ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN) ise bankayı, yasa dışı aktörlerin dolar erişiminde kritik bir geçit olarak nitelendirdi. Raporda Rusya, Venezuela ve İran bağlantılı işlemler örnek gösterildi; yaptırımları aşmaya yönelik ağlar, karmaşık şirket yapıları ve sınır ötesi transferler detaylandırıldı.

İsviçre makamları tartışma altında

İsviçre finansal düzenleyicisi FINMA, uzun süren incelemelerin ardından bankanın lisansını iptal ederek tasfiye sürecini başlattı. Ancak hukuki itirazlar nedeniyle süreç uzarken, bankayı fiilen iş yapamaz hale getiren gelişme ABD’nin hamlesi oldu.

Eleştirmenler, İsviçre makamlarının riskleri zamanında ve yeterince sert şekilde yönetip yönetmediğini sorguluyor. Bankacılık çevrelerinde MBaer’in müşteri profiline ilişkin şüphelerin uzun süredir bilindiği ifade ediliyor.

Riskli müşteri stratejisi dikkat çekti

MBaer, büyük bankaların yaptırımlı veya karmaşık müşteri gruplarından uzaklaştığı dönemde daha esnek ancak daha riskli bir model benimsedi. Banka, sıkı inceleme süreçleri uyguladığını savunsa da, FinCEN’e göre iç uyum ekiplerinin uyarılarına rağmen yüksek riskli müşteri kabulü sürdü.

Finma’nın raporunda ise yönetişim, kontrol mekanizmaları ve kayıt tutma süreçlerinde ciddi eksiklikler bulunduğu; kara para aklamayla mücadele yükümlülüklerinin defalarca ihlal edildiği vurgulandı.

Son darbeyi Washington vurdu

İsviçre’de yıllarca süren incelemelere rağmen ayakta kalan banka, ABD’nin Section 311 hamlesi sonrası finansal sistemden dışlandı. Bu yetkinin ilk kez bir İsviçre bankasına karşı kullanılması dikkat çekti.

Uzmanlara göre bu süreç, küresel finans sisteminde ABD’nin belirleyici gücünü bir kez daha ortaya koyarken, İsviçre’nin finansal denetim yaklaşımına yönelik tartışmaları da yeniden alevlendirdi.

Tasfiye sürecine giren bankada müşteri ödemeleri de aksadı. İsviçre bankalar arası ödeme sisteminden çıkarılan MBaer’in, mevcut durumda fon iadesi gerçekleştiremediği bildirildi. Bankanın Zürih’teki merkezinde ise faaliyetlerin büyük ölçüde durma noktasına geldiği ifade ediliyor.