500 bin kaçak işçimiz var

Ücretlerdeki artış, TL'nin değerli olması sebebiyle daha çok döviz kazanabilmeleri ve rahat yaşama şartlarının etkisiyle çevre ülkelerdeki çok sayıda yabancı gözünü Türkiye'ye çevirdi. 300 dolar civarında kazanabilen yabancıları çalıştırmak, işveren için de çok daha avantajlı. Devlet, Türk vatandaşlarının çalıştırılmasını teşvik etmek amacıyla sınırlı sayıda yabancı işçiye izin veriyor. Çalışma Bakanlığı'nın verilerine göre yıllık ortalama 10 bin yabancı işçiye çalışma izni veriliyor. Ancak bu durum sorunu çözmüyor. Devletten izin alamayan yabancı işçiler kaçak olarak çalışıyor. 10 bin yabancı işçiye çalışma izin verilirken Türkiye'de yaklaşık 500 bin yabancı işçinin kaçak olarak çalıştığı biliniyor. Her yıl yakalanan yabancı sayısı ise 60 bin civarında.

Kaçak işçilerin yoğun olarak geldiği ülkelerin başında İran, Irak, Azerbaycan, Ermenistan, Ukrayna, Bulgaristan, Çin ve Romanya var. Yabancıların çalıştıkları sektörler de geldikleri ülkeye göre değişiklik gösteriyor. Ukrayna ve Ermenistan'dan gelenler ev işleri veya çocuk bakımında istihdam edilirken Çin'den gelenler daha çok madenlerde çalıştırılıyor. Yabancı işçilere aylık ortalama 300-400 TL veriliyor. Kaçak işçilere ödenen ücret, yıllık 2 milyar TL civarında. Bu işçilerin kaçak çalışması sebebiyle vergi ve SSK prim kaybı ile birlikte ülkenin yıllık kaybı 3 milyarı buluyor. Yabancıların kaçak olarak istihdamı, işsizlik başta olmak üzere Türkiye'de çok sayıda problemi beraberinde getiriyor. Çalışma hayatı uzmanlarına göre, halen 2,7 milyon işsiz varken kaçak işçilerle ilgili somut adım atılamaması büyük bir çelişki oluşturuyor. Yabancı işçiler, yerli işgücüne büyük darbe indiriyor. Devletin yeterli denetimi sağlayamaması ise sorunun yıllardır sürmesine yol açıyor. Polisin zaman zaman yaptığı operasyonlarla lüks semtlerde kaçak çalıştırılan işçiler yakalanıp sınır dışı ediliyor. Ancak bu kişiler, kısa bir süre sonra geri dönüyor. Girişlerin tamamı, turist vizesiyle yapılıyor.

İşverenlerin yabancı çalıştırmasının temel sebebi ise ucuz işçilik. Türkiye'de asgari ücret 600 TL civarında iken kaçak işçiler bu ücretin yarısına çalışıyor. Sigorta talep etmedikleri gibi uzun çalışma sürelerine de itiraz etmiyor. Ayrıca kimi aileler, daha eğitimli olmaları sebebiyle ev işlerinde ve çocuk bakımında özellikle yabancıları tercih ediyor. Çok sayıda emekli üst düzey bürokrat ile işadamının da evinde yabancı işçi çalıştırdığı biliniyor. Ucuz işçilik yanında çoğunluğunun üniversite mezunu olmaları ve yatılı kalabilmeleri, ev işleri ile çocuk bakıcılığında tercih edilmelerini sağlıyor. Yabancıların çalıştığı sektörler ise şöyle: Tarım, pazarcılık, ev işleri, özel çay fabrikalarında işçilik, fındık toplama, tezgâhtarlık, inşaat, duvarcılık, marangozluk, otellerde temizlikçi, kat işçiliği, tekstil ve konfeksiyon, dericilik, bulaşıkçılık, benzin istasyonlarında pompacılık, garsonluk, barmenlik, animatörlük, tercümanlık, çiçekçilik, bahçıvanlık ve işportacılık.

Yunanlılar da Türkiye'de iş arıyor

AB'nin kapılarının açılmasıyla Türklerin akınına uğrayacaklarından çekinen Yunanistan'da, ekonomik kriz bu düşünceyi tersine çevirdi. Artık Yunanlılar çalışmak için Türkiye'de iş aramaya başladı. Yunan gençler, Yunanistan Başkonsolosluğu ve Selanik'teki Kuzey Yunanistan Türk-Yunan İş Konseyi'ne başvurmaya başladı. Özellikle gençler Türkiye'de çalışmak istiyor. Her ay iş için en az 10 başvuru alan İstanbul'daki Yunan Başkonsolosluğu ticaret yetkilisi Yiannis Karkanis, geçen yıla kadar tek bir başvuru bile yapılmadığını vurgularken, yılbaşından sonra başvuruların gelmeye başladığını ve sürekli arttığını belirtti.

YABANCI İŞÇİ İZİNLERİ*

Yıl Sayı

2004 7 bin 302

2005 9 bin 438

2006 10 bin 603

2007 8 bin 930

2008 10 bin 705

* Çalışma Bakanlığı verileri

İSA YAZAR / ZAMAN