4.8 trilyonluk kart limiti traşında 4 kritik soru

Kredi kartı limitlerinin düşürülmesine yönelik düzenleme, hem finans çevrelerinde hem de vatandaşlar arasında geniş yankı uyandırdı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) hayata geçirdiği uygulamayla, toplamda 4,8 trilyon liralık kredi kartı limitinin sistemden çıkarılması öngörülüyor. Düzenleme, kart kullanıcılarının küçük bir bölümünü kapsıyor gibi görünse de, tutar bazında oldukça büyük bir alanı etkiliyor.

Düzenlemeye göre, toplam kredi kartı limiti 400 bin TL’nin üzerinde olup 750 bin TL’yi aşmayan kullanıcıların kullanılabilir limitlerinin yüzde 50’si, 750 bin TL’nin üzerindeki kart limitlerinin ise yüzde 80’i düşürülecek. Ancak 400 bin TL ve altındaki toplam kart limitleri bu kapsamın dışında tutuluyor. Ayrıca, gelirini bordro gibi resmi belgelerle kanıtlayan kullanıcıların, belgelenmiş gelirlerinin dört katına kadar kredi kartı limiti kullanabilmesinin önünde bir engel bulunmuyor.

Limit azaltımı yapılırken, önemli bir ayrıntı olarak son 12 ayda en yüksek harcamanın yapıldığı ay baz alınacak. Yani, kart limitleri bu ayda kullanılan tutara göre yeniden belirlenecek.

Kişi sayısı az, tutar büyük

Rahim Ak'ın Habertürk'teki köşesinde yer alan bilgilere göre, BDDK, düzenlemenin kart kullanıcılarının yaklaşık yüzde 20’sini ilgilendirdiğini açıkladı. Ancak tabloya tutar bazında bakıldığında, etkinin çok daha geniş olduğu görülüyor. Toplam 13,3 trilyon TL’lik kredi kartı limitinin yaklaşık yüzde 70’ine, yani 9,4 trilyon TL’lik bir bölüme düzenleme uygulanıyor.

Buna göre;

400-500 bin TL arası limitlerde 434 milyar TL,
500-750 bin TL arası limitlerde 783 milyar TL,
750 bin-1 milyon TL arası limitlerde 933 milyar TL,
1 milyon TL üzerindeki kart limitlerinde ise yaklaşık 3 trilyon TL azaltım yapılacak.

Toplamda 4,8 trilyon TL’lik kredi kartı limiti sistemden silinmiş olacak.

Amaç: Yasa dışı bahis ve riskli işlemler

Düzenlemenin gerekçesine ilişkin hem uygulama metninde hem de BDDK’nın açıklamalarında yasa dışı bahisle mücadele ve enflasyonla mücadele vurgusu öne çıkıyor. Ekonomi yönetiminin, özellikle yüksek limitli kredi kartlarının yasa dışı bahis işlemlerinde yoğun şekilde kullanıldığını tespit ettiği belirtiliyor.

Ayrıca, kredi kartlarıyla yapılan ve son dönemde hızlı yükselişin ardından sert düşüş yaşayan altın alımları gibi riskli yatırımların da sınırlandırılmasının hedeflendiği ifade ediliyor. Altın ithalatının, cari açığı artırıcı etkisi nedeniyle ekonomi yönetimi açısından ayrı bir risk unsuru oluşturduğu da hatırlatılıyor. Daha önce, Aralık 2021’de kur şokunun yaşandığı dönemde kredi kartlarının döviz alımlarında kullanılması da bu tartışmaların geçmiş örnekleri arasında yer alıyor.

Bankacılardan dört kritik soru

Bankacılık sektörü temsilcileri ise düzenlemenin bazı belirsizlikler içerdiğine dikkat çekiyor ve dört temel soru işaretine işaret ediyor.

İlk olarak, limit azaltımında baz alınacak “en yüksek harcamanın yapıldığı ay” kriterinin sorunlu olabileceği belirtiliyor. Örneğin 2025 Ocak ayında yapılan bir harcamanın, yaklaşık yüzde 30’luk yıllık enflasyonun ardından 2026 Ocak’ta aynı reel değeri taşımadığı vurgulanıyor.

İkinci belirsizlik, limit düşürme işleminin hangi banka tarafından yapılacağı konusu. Birden fazla bankada yüksek limitli kartı bulunan bir kullanıcının, hangi bankadaki limitinin azaltılacağı netlik kazanmış değil.

Üçüncü başlık, gelir belgeleri. BDDK’nın hangi gelir kalemlerini esas alacağı konusunda soru işaretleri bulunuyor. Sadece maaş ve bordro mu dikkate alınacak, yoksa mevduat faizi ya da kira gelirleri de gelir olarak kabul edilecek mi, henüz açık değil.

Dördüncü ve son konu ise özellikle özel okul ve üniversite ödemeleri. Velilerin peşin ödeme indirimi alabilmek için kredi kartı kullanma imkânlarının büyük ölçüde daralacağı, bu avantajın kredi kartı yerine kredili mevduat hesabı (KMH) üzerinden sağlanıp sağlanamayacağının belirsiz olduğu ifade ediliyor.

ATO Başkanı'ndan kredi kartı limit düzenlemesi açıklaması

Kredi kartı kullanıcılarının u'i karardan etkilenmiyor

BDDK’dan kredi kartı ve ihtiyaç kredilerine yeni düzenleme