Mali fişleme iddiası

3 / 3

---

İnisiyatif alınmıyor sorun yukarı itekleniyor

Zeki Gündüz bu noktada şirketlerin şimdilerde idareyle çok sayıda sorun yaşadığını, kimsenin inisiyatif almadığını ve "sorunların hep yukarıya iteklendiğini" anlattı. Gündüz bu noktada vergi incelemeleri açısından Türkiye'de büyük değişiklikler yaşandığını vurguladı. Bir süre öncesine kadar inceleme konusunun şirketler açısından bir nevi piyango gibi olduğunu, şirketlerin ne aralıkla ve ne seviyede inceleneceğine dair bir standart olmadığını aktaran Gündüz, bir süredir bu alanda devrim niteliğinde gelişmeler olduğunu kaydetti.
Mali idarenin inceleme birimlerini yeniden organize etmesi ve stratejisini revize etmesi sonrası sürekli ve düzenli incelemeler başlamış. Özellikle büyük ölçekli şirketler ve belirli sektörler risk bazlı analizler ışığında, elektronik beyanlar ve yazılımlar kullanılarak incelemeler yapılıyor. Ancak incelemeler arttıkça tartışma konuları da elbette artıyor. Gündüz şöyle anlatıyor:
“Bu noktada gereksiz, olmaması gereken tarzda bariz problemli incelemeler de olmaması gerekiyor bize göre. Bunlar keyfi bir ortam varmış, inceleme elemanları istedikleri eleştiriyi yapabilir gibi bir algı yaratabiliyor. Bu da şirketleri ürkütüyor. Bu tür sorunların yaşandığı şirketlerde, eğer bunun çok bariz şekilde haksız olduğu düşüncesi varsa ileri dönük tüm yatırım kararlarını etkiliyor.”

Vergi incelemede hata belleklerde derin iz bırakır

Bir süredir vergi incelemelerine dair böyle bir rahatsızlık olduğunu aktaran Gündüz, “Vergi incelemesi çok hassas yürütülmesi gereken bir süreç. Özenli olunması gerekiyor. Kimse parayı ağaçtan toplamıyor, arkasında büyük risk ve çaba var. Bariz bir haksızlıkla karşılaştığı hissi oluştuğunda bu tepki yaratıyor.”
Peki vergi incelemelerinde bu tip ‘haksız’ olarak algılanan incelemelerde artış algısının ardında ne olabilir? Gündüz, burada eğitim ve tecrübeye işaret ediyor. Vergi idaresi bu yıl 1100 vergi inceleme elemanı alacak. Geçen yıl da buna yakın bir sayıda yeni vergi inceleme elemanı istihdam edilmiş. Gündüz, inceleme elemanlarının sayısının 3 binlerden ilk etapta 5 bine, sonra 8 ve 12 bine çıkarılacağı bilgisini verdi. Ardından da özetle şu tespitlerde bulundu:
“Tabii kısa sürede bu sayı artırılınca genç arkadaşların inceleme yapıyor olması standardizasyon ve kalite kontrolde sıkıntı yaratabiliyor olabilir. Ancak idarenin buna bir önlem alması gerekir çünkü buralarda yapılan en ufak bir hata yatırımcının belleğinde derin izler bırakıyor."

"Bir ülkede standardizasyon yoksa, rekabet adil biçimde işlemiyorsa yabancı yatırımcı ürküyor. O ülkeye doğrudan yatırım yapıp, bir bakıma kaderini bağlayacak, o ülkenin sermaye vatandaşı olacak yatırımcı, politik riski çok büyük hassasiyetle izliyor."

"İstanbul'un uluslararası şirketlerinin bölge merkezi haline getirilmesi stratejisi belirlendi. Ama kısa sürede Maliye Bakanlığı'nın da bir yazılı düzenleme yapıp, karar alıcıları rahatlatması gerekiyor. Burada net bir düzenleme, yatırımda çarpan etkisi yapabilir."

Hükümetin bürokrasiye karşı iradesi yeniden ateşlenmeli

"Yabancı şirketler içinde yatırım çekme yolunda bir rekabet var. Bir global şirketin Türkiye ayağı, adeta gönüllü bir Türkiye elçisi gibi şirketin yatırımlarını Türkiye'ye çekebilmek için var gücüyle çalışıyor. Buralarda yarattığımız gereksiz, özensizlikten kaynaklanan sorunlar onların elini zayıftalıyor ve yatırımın rakip ülkeye kaçmasına yol açıyor. Türkiye 4 kurumuştan yatırım yapılabilir ülke notu aldı. Bu çok önemli. Yatırım çekebilme anlamında iyi durumdayız. Ama bu yetmiyor. Hukuk sistemine, genel uygulamaya güvenin de olması ve bunun istikrarlı şekilde sürdürülmesi gerekiyor. Hükümet ilk dönemde 'bürokratik oligarşi' diyerek bürokrasiyi azaltma yönünde önemli bir irade göstermişti. Bu anlayışın yeniden ateşlenmesi gerekiyor."

Uyuşmazlıklar çoğaldı, hukuk şirketlerinin sayısında artış var

Türkiye’de son dönemde vergi incelemelerinde artış, bu alanda uyuşmazlık sayısında yükselişe, bu da hukuk şirketlerine ihtiyacın artmasına yol açtı. Tüm uluslar arası zincirler bu alanda Türkiye’de ofis açma yolunda çalışma yapıyor, bu anlamda ciddi bir ilgi artışı var. Bu kapsamda son dönemde kurulan avukatlık şirketi sayısı da arttı. GSG Hukuk da bu şirketlerden biri. Bünyesinde 40 avukat çalışıyor.
GSG Hukuk, şirketler ve ticaret hukuku, birleşme ve devralmalar, şirket yapılandırmaları, enerji ve madencilik hukuku, gayrimenkul hukuku, rekabet ve finans hukuku gibi alanlarda yerli ve yabancı firmalara hukuki danışmanlık desteği veriyor. Şirketin ortaklarından Zeki Gündüz, “Türkiye’de insanlar hapse düştüğünde avukata giderler. Oysa gelişmiş ülkelerde, kurumlarda yöneticilerin mutlaka sağında avukatı, solunda danışmanı, arkasında ise denetçisi vardır. Türkiye’de de kurumların bu kavramı yerleştirmesi gerekiyor. Riskleri yönetmek için danışmanlarla çalışmak zorundalar. Bu bilinç hızla artıyor. Yeni Türk Ticaret Kanunu da bu yolda şirketlerimizi zorluyor” dedi.

Düzenlemelerimiz reform yorgunu oldu

Zeki Gündüz, düzenlemelerin artık reform yorgunu olduğunu, birçok ek ve geçici madde ile düzenlemelerin ucu bucağının belirsizleştiğini anlatıyor. Ona göre yeni Gelir Vergisi Kanunu, alanında bu dağınıklığı ortadan kaldıracak. Gündüz, her alanda bu tip derleyip toparlamalara ihtiyaç olduğunu belirtti. İstisnaların törpülendiği, kademeli istisnalara geçilen, beyanname verme yükümlülüklerinin artırıldığı yeni Gelir Vergisi Kanunu'nun ekim ayında çıkması bekleniyor.

Uzlaşma müessesesi çalışmazsa 2 yılda bir vergi affı şart olur

Uzlaşma, idare ile sorunların yargı sürecine girmeden çözülmesine yardımcı olan bir müessese. Ancak Gündüz’e göre son dönemde uzlaşma müessesesinin üzerine gidiliyor. “Denetim elemanları öteden beri uzlaşma komisyonlarını sevmez, buldukları her fırsatta eleştiri getirirler” diyen Gündüz bu noktada önemli bir riskin altını çizdi:

“Uzlaşma komisyonundaki insanlar, görüyoruz, can siperane şekilde sorunların yargıya gitmeden çözülebilmesi için çaba gösteren insanlar. İdareden eleştiri alınca bu kişilerin tüm motivasyonu yok oluyor. Dedikodu mekanizmaları ile de yıpratılınca ‘uzlaşmayalım ne olacaksa olsun’ noktasına gidilebilir. Bu ortamı nasıl rahatlatırız bilmiyorum ama bunun kimseye hayrı yok. Uzlaşma müesseselerinin iyi işleyebilmesi gerekiyor. Aksi halde incelemelerden gelen her konu yargıya gider. Bunun altından kalkabilmek mümkün değil. Bunun anlamı Türkiye her iki yılda bir genel vergi affı çıkarmak durumunda kalır. Uzlaşma müessesesi elbette denetlenir ama oradaki insanlara bir yetki verildiyse onun teknik sorgusu dışında politik malzeme yapılması çok doğru değil.”

Mali fişleme tüm hızıyla sürüyor

Zeki Gündüz, “Şimdilerde şirketler hukuk firmalarına en çok neden gidiyor?” sorusunu şöyle yanıtladı:

1. Vergi iadeleri: Bize gelen şikayetlere baktığımızda sanki vergi iadesi yapmamak için sorunlar yaratılıyor gibi bir algının oluştuğunu görüyoruz. İhracattan doğan KDV iadeleri için de düşük satıştan doğan iadelerde de bu durum söz konusu. Bu alanda TİM ve Maliye Bakanlığı bir toplantı yaptı son dönemde ama pratikte doğrudan doğruya sorunlar yaşanıyor.

2. Fişleme: Siyasi alanda fişleme denildiğinde gündem oluyor ancak mali fişleme tüm yoğunluğu ile devam ediyor. Hiçbir hukukiliği de yok aslında. Bu öyle bir kavram ki siz bir mal aldınız, oranın belgelerinde bir şey yok ama o fırından bir şey almış ve onun belgelerinde bir sorun var. Bu sorun size yansıtılıyor. Bu sorun hala çok yoğun biçimde devam ediyor. Şirketler kara listeye girmemek için daha önce ödedikleri KDV’yi bir daha ödemek durumunda bile kalabiliyor. Kara liste uygulaması tüm hızı ve hukuksuzluğu ile sürüyor. Kimseye bunu izah edemiyorum.

3. Vergi denetimlerinde uyuşmazlıkların artışı: Son dönemde vergi incelemelerinin sayısında artış, uyuşmazlıkların artışını da beraberinde getirdi. Mükellef bir vatandaş, korunması gereken onun hukuku. Devletle mükellefin karşı karşıya gelmesi bir devle cücenin karşı karşıya gelmesidir. Hukukun devi değil, cüceyi koruması gerekir.

Özlem Ermiş Beyhan / Dünya