Yazdır
ABD’de Donald Trump yönetiminin geçen yıl uygulamaya koyduğu geniş kapsamlı ek gümrük tarifeleri, Washington’ın ticaret politikalarında büyük bir krize dönüştü. Mahkemelerin “yetki aşımı” ve “hukuka aykırılık” gerekçesiyle iptal ettiği tarifeler nedeniyle Amerikan hazinesi milyarlarca dolarlık geri ödeme yüküyle karşı karşıya kaldı.
ABD Gümrük ve Sınır Koruma Kurumu’nun (CBP) New York’taki ABD Dış Ticaret Mahkemesi’ne sunduğu belgelerde, 11 Mayıs itibarıyla faiz dahil toplam 35,46 milyar dolarlık iadenin gerçekleştirildiği bildirildi.
Mahkeme dosyasına göre kurum bugüne kadar 126 bin 237 ayrı geri ödeme başvurusu aldı. Bunların 86 bin 874’ü doğrulanırken, yaklaşık 15,1 milyon ithalat işleminin iade kapsamına girdiği tespit edildi. Şimdiye kadar 8,3 milyon sevkiyata ilişkin süreç tamamlandı.
166 milyar dolarlık dev fatura
CBP verilerine göre Trump yönetiminin Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamında topladığı toplam tarife gelirinin yaklaşık 166 milyar dolara ulaştığı belirtiliyor. Hukuka aykırı bulunan bu vergilerin tamamının faizleriyle birlikte geri ödenmesi ihtimali, Washington’da ciddi bütçe tartışmalarını beraberinde getirdi.
Süreç yalnızca devlet ile ithalatçılar arasında yaşanmıyor. Bazı büyük müşteriler ve dağıtım şirketleri de, geçmişte tarifeler nedeniyle üstlendikleri maliyetlerin bir kısmını geri almak için firmalara baskı yapmaya başladı. Özellikle oyuncak, otomotiv ve lojistik sektörlerinde yeni hukuki anlaşmazlıkların gündeme gelebileceği belirtiliyor.
Trump tarifeleri neden iptal edildi?
Trump yönetimi, Çin başta olmak üzere çok sayıda ülkeye yönelik ek tarifeleri Kongre onayı olmadan devreye sokmuştu. Beyaz Saray bu adımları, “ulusal ekonomik acil durum” gerekçesiyle savunuyordu.
Ancak ABD Yüksek Mahkemesi, şubat ayında verdiği kararda, başkanın IEEPA kapsamında bu ölçekte tek taraflı gümrük tarifesi uygulama yetkisine sahip olmadığına hükmetti. Mahkeme, ticaret politikalarının temel olarak Kongre’nin yetki alanına girdiğini vurguladı.
Kararın ardından Trump yönetimi bu kez 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesine dayanarak yeni yüzde 10’luk küresel tarifeler getirdi. Ancak ABD Dış Ticaret Mahkemesi geçen hafta bu tarifeleri de yasa dışı buldu. Trump yönetimi kararı temyize taşıdı.
Şirketler sıraya girdi
ABD basınında yer alan haberlere göre Nintendo, FedEx, Toyota, Costco ve Skechers gibi çok sayıda büyük şirket geri ödeme almak için dava açtı ya da başvuru yaptı. Bazı şirketlerin milyonlarca dolarlık geri ödeme aldığı belirtiliyor.
Uzmanlar ise yaşanan sürecin, Trump’ın “önce uygula sonra müzakere et” yaklaşımının Amerikan ekonomisinde uzun vadeli hukuki ve mali sonuçlar doğurduğunu belirtiyor. Tarife politikalarının özellikle küresel ticaret zincirlerinde belirsizliği artırdığı, şirketlerin yatırım planlarını da olumsuz etkilediği ifade ediliyor.
Temyiz Mahkemesi’nden Trump tarifelerine geçici onay
ABD mahkemesinden Trump’ın küresel tarifelerine “hukuka aykırı” kararı
Trump'tan AB'ye tarife resti: 4 Temmuz'a kadar süre verdi
ABD’de tarife iadesi süreci başlıyor