Yarı başkanlık sistemi mi geliyor?

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Nihat Ergün, “Artık bu fiilen yarı başkanlık sistemidir. Yeni cumhurbaşkanı halkın lideri ve icranın başı olur. Fransa’da da yarı başkanlık sistemi var. Fransa Başbakanı’nı kim tanıyor?” dedi.
Ergün, “Başbakan Erdoğan, 2.5 yıl sonra ‘Aday oluyorum’ derse balıkçı da, taksici de, biz de, ‘Olma’ demeyiz. Çankaya Köşkü’ne çok yakışacağını düşünüyorum” sözleriyle çarpıcı açıklamalarda bulundu:
Yeni bir tanım
Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi düzenlemesiyle birlikte adaylar artık miting ve kampanya yapacak, halka taahhütlerde bulunacak. Cumhurbaşkanının görüşünü herkes bilecek. Cumhurbaşkanı artık toplumun beklentilerini ölçecek ve ona göre vaatte bulunacak. Toplumun beklentilerine yanıt vermek zorunda olacak. Çünkü yüzde 50’den fazla oy almak zorunda.
Toplumun lideri
Anayasa’da yazan yetkilerle cumhurbaşkanı seçilirse, bu sistem otomatikman yarı başkanlık sistemine döner. Halkın seçtiği cumhurbaşkanı bu yetkileri daha farklı kullanır. Yeni bir liderlik tipi ortaya çıkar. Parti liderliğinden, bağımsız toplum liderliğine dönüşür. Yeni bir lider profili ile partilerüstü bir halk liderliği ortaya çıkacak.
Adı yarı başkanlık
Kim seçilirse seçilsin, bu yetkilerle eski cumhurbaşkanları gibi olmaz. Halkın seçtiği cumhurbaşkanıyla parlamentonun seçtiği cumhurbaşkanının müdahale kabiliyeti de aynı olmaz. Fransa’da yarı başkanlık sistemi var, kimse başbakanı bilmez. Herkes cumhurbaşkanını tanıyor. Hem ulusal, hem de uluslararası düzeyde Cumhurbaşkanı ön plana çıkıyor. Türkiye’de de aynı durum olur mu, o gün geldiğinde göreceğiz.
Halka hesap verecek
Cumhurbaşkanı, Anayasa’ya göre zaten yürütmenin başıdır. Halk tarafından seçilen cumhurbaşkanı halktan aldığı güce göre yetkisini kullanacaktır. Cumhurbaşkanı 2’nci kez aday olabilecek, yani ilk döneminin hesabını da halka verecek. Parti lideri sıfatıyla kalmak isteyen biri, Cumhurbaşkanı seçilmeyi düşünemez. Halkın kendisini seçmesi için parti liderliğinin üzerinde bir yerde olması lazım.
Erdoğan çok yakışır
Henüz 2.5 sene var. Ben Başbakan adına bir şey demek istemem. Ama geçen cumhurbaşkanı seçimi sırasında aday olabilirdi olmadı. Tayyip Erdoğan o gün balıkçılara taksicilere sordu. ‘Siz başbakan olarak kalın’ dediler. Erdoğan, 2.5 yıl sonra ‘Aday oluyorum’ derse balıkçı da, taksici de, biz de, ‘Olma’ demeyiz. Çankaya Köşkü’ne çok yakışacağını düşünüyorum.
‘Bizim oğlanlar’ diyemeyiz
Hrant Dink cinayeti, Zirve Yayınevi, Rahip Santoro olayı bir zincirin halkaları gibi. Bu nedenle arka planının iyi araştırılması lazım. Kimisi, bu gerçeğe ya da delillere hakikaten ulaşamıyor, kimisi görüyor ama görmezden geliyor. Böyle olduğuna dair kafalarda kuşkular var. Yargılamanın bu aşamasında bu soruların yanıtının ortaya çıkması lazım. Bu karar, fırsata da dönüşebilir. Ben umutluyum. Bu işler karanlıkta kalırsa, önceki hükümetlerin düştüğü yanlışa düşeriz. ‘Oradaki kişiler, tanıdığımız kişiler, olduğu kadar olsun’ dersek, önceki hükümetlere benzemiş oluruz. ‘Bizim oğlanlar’ ayrımı yapmayız. Bu olay Danıştay saldırısından daha az vahim bir olay değildir. Hrant Dink cinayeti ile Danıştay olayındaki amaç aynıdır; siyasi iradeyi sarsmak.