Verginin oranı değil, dağılımı sorun

Türkiye'de en fazla vergi mal ve
hizmet için ödeniyor. Adil vergilemenin en temel göstergelerinden olan gelir ve
kazanç üzerindeki vergi yükü, ülkemizde bazı gelişmiş ülkelerin altıda biri
seviyesinde bulunuyor.
     AA muhabirinin Maliye Bakanlığının Ekonomik Veriler Raporundan derlediği
bilgilere göre, Türkiye OECD'de 33 ülke arasında vergi yükü açısından sondan
4'üncü sırada yer alıyor. Danimarka'da yüzde 48, İsveç'te yüzde 46,2, İtalya'da
yüzde 43,4, Fransa'da yüzde 41,8, Almanya'da yüzde 36,8, İngiltere'de yüzde 34,2,
Yunanistan'da yüzde 29,3, Japonya'da yüzde 26,5 olan vergi yükünde, OECD
ortalaması da yüzde 34,7 şeklinde hesaplanıyor.
     Türkiye, vergi yükünde sadece yüzde 24'lük orana sahip ABD, yüzde 18,1'lik
oranı olan Şili ve yüzde 16,9'luk oranı olan Meksika'yı geride bırakıyor.
     Ancak Türkiye'de vergi yükü bakımından oranda değil, yükün dağılımında büyük
sorun yaşanıyor. ''Az kazanandan az, çok kazanandan çok vergi alınması'' temel
ilkesi, Türkiye'de kayıt dışılık, yüksek vergi kaçağı ve diğer nedenlerle
yeterince uygulanamıyor. Maliye Bakanlığı da, mevcut tablonun değişmesi için alt
yapı ve mevzuata dönük yeni önlemleri hayata geçirmeye hazırlanıyor.
    
     -GELİR VE KAZANÇ VERGİLERİ DÜŞÜK-
    
     Verilere göre, gelişmiş ülkelerin hemen hemen tümünde vergi yükünde, gelir
ve kazanç üzerinden alınan vergiler, önemli bir ağırlığa sahip bulunuyor.
Türkiye'de gayri safi yurt içi hasılanın ancak yüzde 5,9'unu meydana getiren
gelir ve kazanç üzerindeki vergiler, Danimarka'da yüzde 29,5'luk bir orana
ulaşıyor.
     Gelir ve kazanç üzerinden alınan vergileri oranı, Norveç'te yüzde 18,4,
İzlanda'da yüzde 16,7, İsveç'te yüzde 16,3, Belçika'da yüzde 15,5, İngiltere'de
yüzde 13,2, Almanya'da yüzde 10,7, ABD'de de yüzde 9,8 olarak hesaplanıyor.
     Bu ülkelerde mülkiyet üzerindeki vergi yükü de yüzde 2 ile 3'ler düzeyinde
seyrediyor. Mülkiyet üzerinden alınan vergiler, ABD'de GSYH'nin yüzde 3,3'ünü,
Fransa'da yüzde 3,4'ünü, Kanada'da yüzde 3,5'ini,  Belçika'da da yüzde 2'sini
meydana getiriyor. Türkiye'de ise bu oran yüzde 0,9'da kalıyor.
     Gelir ve kazançtaki vergi yükünde OECD ortalaması yüzde 12,5, mülkiyet
üzerindeki vergi yükünde OECD ortalaması da yüzde 1,8 şeklinde belirleniyor.
    
     -MAL VE HİZMETTE VERGİ YÜKÜ YÜKSEK-
    
     Buna karşılık Türkiye'de mal ve hizmet üzerinden alınan vergilerin yükü
yüzde 11,2'yi buluyor. Türkiye, bu oranla yüzde 10,8'lik OECD ortalamasını bile
aşıyor. Mal ve hizmet üzerindeki vergi yükü, ABD'de yüzde 4,4, Yunanistan'da
yüzde 10,6, İngiltere'de yüzde 10, Almanya'da yüzde 11, Fransa'da yüzde 10,5,
Belçika'da yüzde 10,9, İtalya'da yüzde 10,6, Danimarka'da da yüzde 15,3.
     Sosyal güvenlik primlerinin meydana getirdiği vergi yükü de, ülkemizde yüzde
6 civarında bulunuyor. Danimarka'da yüzde 1 olan sosyal güvenlik yükü, Belçika'da
yüzde 14,4, Fransa'da yüzde 16,4, Hollanda'da yüzde 14,5, Almanya'da yüzde 14,4'e
ulaşıyor. Söz konusu oran, İngiltere'de yüzde 6,8, ABD'de yüzde 6,5 olarak
hesaplanıyor. Sosyal güvenlik yükündeki OECD ortalaması da yüzde 9 seviyesinde
bulunuyor.
     Diğer vergiler de, Türkiye'de GSYH'nin yüzde 0,5'ini meydana getiriyor.
    
     -VERGİ YÜKÜ DAĞILIMI-
    
     OECD ülkelerinde vergi yükünün dağılımı şöyle:
    
     Ülkeler          Vergi    Gelir-Kazanç     Sosyal      Mülkiyet     
Mal-Hizmet 
                      Yükü      Üzerinden       Güvenlik    Üzerinden    
Üzerinden  
                               Alınan Vergi     Primleri    Alınan Vergi  Alınan
Vergi
     ---------     ---------   ------------   ------------  ------------ 
------------
     Danimarka        48,0        29,5            1,0          1,9           15,3
     
     İsveç            46,2        16,3           11,3          1,1           13,5
       
     İtalya           43,4        14,2           13,8          2,7           10,6
    
     Finlandiya       43,0        15,5           12,8          1,1           13,6
    
     Belçika          42,9        15,5           14,4          2,0           10,9
    
     Avusturya        42,6        11,9           14,9          0,5           12,0
    
     Fransa           41,8         8,7           16,4          3,4           10,5
    
     Norveç           41,0        18,4            9,8          1,2           11,6
     
     Macaristan       39,0         9,6           12,3          0,8           15,4
    
     Hollanda         38,8        10,6           14,5          1,6           11,8
    
     Slovenya         37,7         7,9           15,1          0,6           14,1
     
     Lüksemburg       37,4        13,2           11,3          2,5           10,4
     Almanya          36,8        10,7           14,4          0,8           11,0
     Portekiz         35,1         9,3           11,5          1,3           12,9
     Çek Cum.         34,6         7,4           15,3          0,4           11,6
     İngiltere        34,2        13,2            6,8          4,2           10,0
     Polonya          34,2         8,1           11,4          1,2           13,0
     İzlanda          34,1        16,7            2,9          2,1           11,9
     İsrail           31,4         9,4            5,4          3,0           12,3
     Kanada           31,1        14,2            5,0          3,5            7,7
     Y.Zelanda        31,0        17,6            0,0          2,0           11,4
     İspanya          30,6         9,2           12,1          2,0            7,1
     İsviçre          30,3        14,5            7,1          2,4            6,3
     Yunanistan       29,3         7,4           10,0          1,3           10,6
     Slovakya         29,2         5,6           12,6          0,4           10,5
     İrlanda          27,7        10,0            5,5          2,3            9,7
     Avustralya       27,1        16,0            0,0          2,2            7,4
     Japonya          26,5         7,7           10,9          2,7            5,1
     Kore             25,6         7,3            5,8          3,0            8,2
     Türkiye          24,6         5,9            6,0          0,9           11,2
     ABD              24,0         9,8            6,5          3,3            4,4
     Şili             18,1         5,6            1,5          0,6           10,0
     Meksika          16,9         5,0            2,9          0,0            8,8
     OECD Ort.        34,7        12,5            9,0          1,8