TÜRKİYE İÇİN TARİHİ GÜN!

Ev sahibi Türkiye, projenin baş oyuncularından biri. Anlaşmadaki imzalar, Türkiye’ye, Avrupa - Hazar enerji koridorunda çok önemli bir konum kazandıracak. Türkiye enerjide aktif oyuncu olacak Hazar doğalgazının Türkiye-Bulgaristan-Romanya-Macaristan ve Avusturya üzerinden Avrupa’ya taşınmasını öngören Nabucco Projesi’ne ilişkin hükümetlerarası anlaşmaya bugün imzalar atılıyor. Ankara’da Rixos Otel’de, Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek Nabucco Hükümetlerarası Anlaşması İmza Töreni ve Zirve Toplantısı, Avrupa’dan cumhurbaşkanı ve başbakanlar düzeyinde katılımlarla başlayacak. Nabucco Doğalgaz Boru Hattı Projesi’nin zirve toplantısına, anlaşmaya taraf devletlerden Romanya Cumhurbaşkanı Traian Basescu, Macaristan Başbakanı Gordon Bajnai, Bulgaristan Başbakanı Sergey Stanişev ile Avusturya Başbakanı Werner Faymann’ın da aralarında bulunduğu yaklaşık 20 ülkeden bakan düzeyinde katılım bekleniyor. ABD ve Rusya’dan katılım Genel oturum ve 8’er dakikalık konuşmalarla başlayacak zirve, imza töreni, aile fotoğrafı çektirilmesi ve basın toplantısıyla devam edecek. Zirvede, Nabucco Uluslararası Şirketi’nin 6 ortağından birinin Alman şirketi RWE olması sebebiyle Almanya; transit ülke Gürcistan; Nabucco boru hattına doğalgaz tedarik edebilecek muhtemel üretici ülkeler olan Azerbaycan, Türkmenistan, Irak, Suriye, Mısır, Katar; projeye destek veren AB Komisyonu ile ABD temsilcileri; bölgenin en önemli doğalgaz tedarikçisi olması sebebiyle Rusya Federasyonu’ndan üst düzey devlet adamları yer alacak. Finansörler de toplantıda Projeye finansman desteğinde bulunmayı vaat eden Avrupa Yatırım Bankası ve Avrupa Yeniden İmar ve Kalkınma Bankası ile Nabucco Uluslararası Şirketi’nden üst düzey yöneticiler de Ankara’da olacak. Hükümetlerarası anlaşma imza töreni dolayısıyla doğalgaz üreticisi, tüketicisi ve transit ülkelerin de iştirakleriyle düzenlenecek zirvede, kaynak ülkelerin projeye gaz tedariki konusu ve bu çerçevede hayata geçirilmesi öngörülen projeler üzerinde görüş alışverişinde bulunulacak. Bu anlaşma, proje tarafı hükümetlerin kesin niyetlerini teyit niteliğinde olacak. -Uzunluğu 3 bin 300 kilometre. -2 bin kilometresi Türkiye’den geçecek. -Hattın 2014 yılında bitirilmesi planlanıyor. -Hat 2020 yılında 31 milyar metreküp kapasiteye ulaşacak. -Hattın 11 milyar dolara mal olması bekleniyor. 3 bin 300 kilometrelik hattın 2 bin kilometresi Türkiye’de - Projenin temel özelliği, Türkmenistan ve Azerbaycan başta olmak üzere, Hazar bölgesi doğalgazının, Rusya atlanarak, Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaştırılması. - Proje 2002 yılında başladı. - Hattın geçtiği ülkelerden birer şirketin katıldığı (Nabucco konsorsiyumu) “Nabucco Gas Pipeline International GmbH” adlıyla (2004 Viyana’da) bir şirket kuruldu. - Bu şirkete eşit hisse ile BOTAŞ (Türkiye), Bulgargaz (Bulgaristan), Transgaz (Romanya), MOL (Macaristan), OMV (Avusturya) katıldı. 6. ortak olarak 5 Şubat 2008’de Alman RWE katıldı. - Toplam uzunluğu, besleme hatları dahil 3 bin 282 kilometre olacak. - Gürcistan sınırı ile Erzurum - Horasan arasındaki 226 kilometre ile İran sınırı-Horasan arasındaki 214 kilometrelik besleme hatlarıyla birlikte hattın bin 998 kilometresi Türkiye’den geçecek.- - Ana hattın 392 kilometresi Bulgaristan, 457 kilometresi Romanya, 388 kilometresi Macaristan, 46 kilometresi de Avusturya’da yer alacak. - Terminal ülke Avusturya’ya kadar sırasıyla Bulgaristan, Romanya ve Macaristan’dan geçecek. - Hat tam kapasiteye ulaştığında yılda 31 milyar metreküp doğalgaz taşıyacak - Maliyeti 7.9 milyar euro (11 milyar dolar) olarak tahmin ediliyor. - Proje maliyetinin yüzde 30’u paydaşlar tarafından kendi öz sermayeleriyle karşılanacak. Bu da her ortak için 400 milyon euro’luk yatırım anlamına geliyor. - Nabucco hattının öncelikle Azerbaycan ve Türkmenistan kaynaklarıyla doldurulması amaçlanırken, uzun vadede de Irak, İran, Mısır ve Rusya’nın da bu sistemi beslemesi isteniyor. Bundan sonra neler yapılacak? - Ankara’daki projeyi destekleyici nitelikte olan hükümetler arası anlaşmadan sonraki 6 ay içinde detayları ihtiva eden bir anlaşma daha yapılacak. Bu anlaşma, hükümetlerarası anlaşma ile bütünlük arz edecek. Detay çalışmaları, tarafların taleplerinin uzlaştırılması gibi konular hat konsorsiyumunun ortakları arasında müzakere edilerek sonuçlandırılacak. - Proje firması ortaklarının çözüme kavuşturması gereken konuların başında, ortak ülkelerin istemeleri durumunda hattan alacakları gaz mikrarı var. Ortaklar gazın yüzde 50’sini öncelikle alma hakkına sahipler. Türkiye bu kapsamda yüzde 15 istiyor. - Vergilendirme konusu (geçiş ücreti) açıklığa kavuşturulacak. - Ortakların anlaşmasında ‘yatırım’ konusu da açıklığa kavuşacak. Kimin ne kadar yatırım yapacağı belli olacak. 2009 sonu 2010 başlarında nihai finansman-yatırım kararları alınmış olacak. - Hükümetlerarası anlaşma nihai halini aldıktan sonra başlayacak açık sezon döneminde ilgili ülkeler rezervasyonlarını yapacaklar. Bu aşamada alım taahhütleri toplanacak. - Arkasından taşıma anlaşmalarının tamamlanması devreye girecek. - Daha sonra organizasyonel yapısının geliştirilmesi ve tamamlanması süreci başlayacak. - Bu aşamadan sonra detaylı mühendislik çalışmaları yapılacak ve mali kapanış gerçekleştirilecek. - Boru hattının inşasına 2011 yılında başlanması öngörülüyor. - İlk gazın 2014’te pompalanması, güneydoğu Avrupa, batı Avrupa ve Türkiye’ye gaz tedariğinin başlaması bekleniyor. - İlk yıl 8-10 milyar metreküplük bir gaz akışı sağlanması öngörülüyor. 31 milyar metreküp gaz nereden gelecek? Hatta gaz vermesi sözkonusu olan ülkeler 2005’te Azerbaycan, İran, Irak ve Mısır olarak açıklanmıştı. Daha sonra Kazakistan ve Türkmenistan’ın da gaz vermesi gündeme geldi. Rusya, Kazakistan ve Türkmenistan’la, son olarak da Azerbaycan’la gaz anlaşmaları yaptı. Kazakistan, Nabucco için gaz verilmeyeceğini açıkladı. Azerbaycan ve Türkmenistan Nabucco’yu destekliyor. Türkmenistan Devlet Başkanı Berdimuhammedov, önceki gün Nabucco’ya gaz vermeye hazır olduklarını söyledi. Nabucco’nun destekçileri arasında bulunan ancak ABD’nin sıcak bakmadığı, dünyanın ikinci büyük doğalgaz rezervlerine sahip İran’dan doğalgaz alınması konusu bir sonraki aşama olarak düşünülüyor. Nabucco için tek sorunsuz gaz kaynağı, Azerbaycan’da bulunan ve 2015 yılında gaz üretilmesi planlanan Şahdeniz 2 sahası olarak görülüyor. Buradan başlangıçta yıllık 5-8 milyar metreküp gaz alınması öngörülüyor. Azerbaycan: Nabucco’ya destek veriyoruz Devlet Petrol Şirketi SOCAR Başkanı Rövnag Abdullayev, Azerbaycan gazının uluslararası pazarlara çıkması için çalışmalar yaptıklarını söyledi. Abdullayev, Azerbaycan’ın halihazırda 4 ülkeye gaz verme imkanı olduğunu dile getirerek, bu ülkelerin Türkiye, Rusya, Gürcistan ve İran üzerinden Nahçıvan olduğunu bildirdi. 2006 yılına kadar Rusya’dan 5 milyar metreküp gaz ihraç ettiklerini anlatan Abdullayev, şimdi ise Rusya’ya gaz satma imkanına sahip olduklarını söyledi. Abdullayev, Azerbaycan gazının dağıtımında pazar şartları, fizibilite şartları ve transit şartlarına bakacaklarını ifade ederek, “Azerbaycan’ın Rusya’ya gaz verip Türkiye’ye gaz vermesi söz konusu olamaz. Azerbaycan’da geniş gaz rezervleri vardır. Nabucco projesine siyasi olarak destek ve öncelik veriyoruz” dedi. Maliki’den son dakika kararı Nabucco projesi imza törenine Avrupa Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barosso ile projeyi destekleyen ABD’den Senatör Richard Logar ile ABD Başkanı Barack Obama’nın Avrusya Enerji Koordinatörü Richard Morningstar’ın da katılması bekleniyor. Türkiye imza törenine Rusya ve Irak’ı da davet etmişti. Ancak iki ülkeden de dün öğlen saatlerine kadar yanıt gelmedi. Irak Başbakanı Nuri El Maliki son dakikada törene katılma kararı aldı. Avusturya Başbakanı Werner Faymann ile Bulgaristan Başbakanı Sergei Stanishev dün akşam Türkiye’ye geldi. BAHAR BAKIR / MİLLİYET