Türkiye, fabrika krizi nedeniyle BYD'ye 1 milyar dolar ceza kesebilir

Dünyanın önde gelen elektrikli araç üreticilerinden Çin merkezli BYD’nin, Manisa’da yıllık 150 bin adet kapasiteli üretim tesisi kurmasına yönelik yatırım anlaşması yapılmıştı. Ticaret Bakanlığı ile imzalanan ve yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırımı kapsayan protokol kapsamında şirkete çeşitli vergi teşvikleri sağlandı. 8 Temmuz 2024’te imzalanan anlaşma çerçevesinde BYD’ye, fabrika tamamlanana kadar Türkiye’ye getireceği araçlar için belirli bir ithalat kotası dahilinde vergi avantajı tanınmıştı.

Gazeteci Fatih Altaylı’nın aktardığına göre, yaklaşık 5 bin kişiye istihdam sağlaması öngörülen ve bir yıl içinde tamamlanması planlanan tesiste henüz somut bir ilerleme kaydedilmedi. Bu süreçte şirkete tanınan ithalat kotasının da dolduğu ifade edildi.

1 milyar dolarlık ceza gelebilir

Altaylı’ya göre şartları yerine getirmeyen BYD’ye Ticaret Bakanlığı tarafından 1 milyar dolarlık yani yatırım miktarı kadar ceza kesilebilir.

Marka ise aksamanın kendilerinden değil Çin hükümetinden kaynaklandığını iddia ediyor. Çin hükümetinin yatırım için gerekli onayı vermediği öne sürülüyor.

BYD’nin Macaristan’da yeni kurduğu tesislerinde deneme üretimlerine başlaması da yatırımın Türkiye dışına kayabileceği ihtimalini gündeme getirmişti. Szeged şehrindeki fabrikanın yılın ikinci yarısında seri üretime geçmesi bekleniyor.

Fabrika Meclis gündemine taşınmıştı

Türkiye gazetesinin haberine göre, tesis çalışmalarının başlamaması geçtiğimiz aylarda Meclis gündemine de taşınmıştı. Milletvekillerinin sorularını cevaplayan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fatih Kacır, yatırımın teşvik mevzuatı çerçevesinde yakından takip edildiğini belirterek, şartların yerine getirilmemesi durumunda yatırımcıya yaptırım uygulanabileceğini söylemişti.

BYD’nin Türkiye’ye yapacağı yatırımın, mevcut teşvik mevzuatının çizdiği sınırlar dâhilinde desteklendiğini hatırlatan Kacır “Bu proje, yatırımın niteliği, asgari şartları, proje takvimi, firmanın sorumlulukları ve taahhütleri tanımlanarak devlet desteklerinden yararlandırılmaktadır. Desteklenen yatırımların öngörülen şekilde tamamlanmaması durumunda yatırımcılara uygulanacak müeyyideler mevzuatımızda düzenlenmiştir. Bu müeyyideler bahse konu yatırım için de geçerlidir. Teminat mekanizmaları ile de ülke çıkarlarımız korunmuştur” açıklamasını yaptı.

Satışlarda sert düşüş

Vergi avantajı sona eren markanın satışlarında da sert düşüş yaşandı. Marka 2026 yılının ilk üç ayında 6 bin 127 araç satışı gerçekleştirirken, Mart ayında sadece 833 adet otomobil satabildi.

BYD Türkiye’yi bekletti, Macaristan’da üretecek!

BYD, fabrika planlarını iptal etti, rotasını değiştirdi

BYD üretimi yavaşlattı: Büyüme planları askıda

BYD bayilerini neden kapatıyor?