Turizmin önündeki 5 tehdit, 5 fırsat

Ekonominin lokomotif sektörlerinden turizmde uzun vadeli hedefler iddialı. Bu yıl sonuna kadar 30 milyon turisti ağırlamayı planlayan sektörün gelen turistlerden elde ettiği gelir, hedeflerin gerisinde kalıyor. Ekonomist olarak istihdam ve döviz girdisi sağlaması nedeniyle Türkiye için son derece önemli olan turizmin önündeki fırsat ve tehditlerin ne olduğunu araştırdık. Levent Gökmen / Ekonomist Turizm yarattığı istihdam ve sağladığı döviz girdisiyle Türkiye ekonomisin lokomotif sektörlerinden. Bu açıdan 2010’da yaklaşık 30 milyon turisti ağırlamayı planlayan sektörün önündeki fırsatları ve tehditleri değerlendirip, ona göre strateji belirlemesi, sürdürülebilir büyüme açısından büyük önem taşıyor. Geçtiğimiz yıl küresel krize rağmen büyümesinde hız kesmeyen sektör, bu yıl da kriz nedeniyle kan kaybeden rakiplerinin aksine iyi bir sezon yaşıyor. 2023 yılında 50 milyon turist çekme hedeŞ koyan sektörün önünde alması gereken çok yol var. Bu açıdan sektörü tetikleyecek avantajlar ve fırsatlarla birlikte, tehdit olarak ortaya konabilecek sorunların da yakından bilinmesi ve takip edilmesi gerekiyor. Ekonomist dergisi olarak Türkiye ekonomisinin can damarlarından biri olan turizmin önündeki tehdit ve fırsatları araştırdık ve şu sonuçlara ulaştık: TEHDİTLER TURİST SAYISI ARTIYOR GELİRLER DÜŞÜYOR Turist sayısı her yıl artırıyor ancak turizm geliri aynı oranda artış göstermiyor. Bunda Türkiye’ye gelen turistlerin kişi başı harcamalarının azalması etkili oluyor. 2001 yılında kişi başı harcama 655 dolar idi. 2003’te kişi başı harcama 706 dolara yükseldi ancak bu yükseliş sürekli olamadı. 2006’ya gelindiğinde bu rakam 651 dolara düştü. 2007’de ise kişi başı harcama 608 dolara geriledi. 2008’de turist sayısı 26.4 milyona, turizm geliri de 16.8 milyar dolar oldu ama kişi başına düşen rakam ancak 636 dolar oldu. Bu rakam krizli yıl olan 2009’da 580 dolara düştü. Bu yılın ilk çeyreğinde 2.4 milyar dolar turizm geliri elde edilirken kişi başı harcama yüzde 2.1 gerilemişti, ikinci çeyrekte ise turizm geliri 4.5 milyar dolara çıkarken turizm geliri yüzde 7.4 yükseldi. Ancak eski parlak sezonlarına dönemedi. MISIR RUS TURİST ÇALIYOR Turizmde yaptığı atak ile dikkat çeken Mısır,yüksek sezon dönemlerinin birbiriyle çakışmaması nedeniyle Türkiye’nin rakibi olarak görülmüyordu. Ancak son iki yıldan bu yana Mısır, Türkiye’nin Rus pazarından olan turistlerini çekmeye başladı. Türkiye’nin yüksek sezonu ancak Mısır’ın düşük sezonu olan Temmuz, Ağustos aylarında Mısır’ın Rus pazarından turistlerini çalması, Türkiye için ciddi bir tehdit haline geldiğini ortaya koyuyor. Bunda Mısır’ın fiyatlarının daha ucuz olması ve Türkiye’ye göre nem oranının azlığının etkili olduğuna dikkat çekiliyor. SÜRDÜRÜLEBİLİR ÇEVRE SORUNU Türkiye ağırlıklı olarak AB ülkelerinden gelen turistleri ağırlıyor. Bu turistler de çevreye duyarlı tesisleri seçmeye özen gösteriyorlar. Türkiye’deki tesislerin büyük bir kısmı çevreye duyarlılığa önem verirken tesislerin dışı için aynı şeyi söylemek mümkün değil. Sektör temsilcileri altyapı sorununu bir türlü çözemeyen Türkiye’nin önümüzdeki beş yıl içinde sürdürülebilir çevre sorunu nedeniyle ciddi sıkıntılar yaşayacağına dikkat çekiyor. TURİST KARMASI SORUNU: Otellerin ve turizm bölgelerinin oluşturdukları turist karması herhangi bir pazarda yaşanabilecek düşüşte o bölgenin işlerinin birden durmaması bakımından önem taşıyor. Örneğin son dönemde Dalaman ve Fethiye’de İngiliz turistlerin oranının yüzde 40 ile 60 seviyelerine ulaştığına işaret ediliyor. İngiliz pazarında yaşanabilecek bir kaybın bu bölgelerin turizminin bir anda durmasına neden olabileceğine dikkat çekiliyor ve önlem alınması gerektiği belirtiliyor. AB’NİN TURİZM TEŞVİKLERİ Türkiye yeni destek ve teşvik yasalarını ağzına almaya korkarken Avrupa Birliği Komisyonu, Avrupalı tur operatörleri, seyahat acenteleri, otelciler ve diğer turizm tedarikçilerinin rekabet gücünü artırmak için 14 milyar Euro’yu kapsayan bir teşvik uygulamasına başlıyor. Teşvikle, turizmin gelişmediği ama turizm potansiyeli taşıyan bölgelerin turizme kazandırılması hedefleniyor. Teşvikle, 27 AB üyesi ülke, kendi ülkelerinin tanıtımı kadar, Avrupa’yı tek bir destinasyon gibi pazarlayacak. FIRSATLAR TÜRKİYE ARTIK BİR MARKA Türkiye artık bir moda değil, marka. Papa’nın, ABD Başkanları George Bush ile Obama’nın Türkiye’ye gelmesiyle yapılan canlı yayınlar, Türkiye’nin dünya genelinde tanınmasını ve moda olmasını sağlamıştı. Bu sayede turist sayısını artıran Türkiye’nin artık marka bir ülke haline geldiği sektör temsilcilerince vurgulanıyor. KRUVAZİYER GELİŞİYOR Yunanistan ve İtalya’nın krizde olması Türkiye’nin kruvaziyer turizminde gelişmesi için fırsat oldu. Yerli ve yabancı turistler kruvaziyer turizmin gelişmesine katkı sağlıyor. 2010’da bu gemilerle gelen turist sayısının 1.5 milyona ulaşması bunun kanıtı. Beş yıl öncesine kadar en fazla 9 bin olarak tahmin edilen Türk kruvaziyer yolcusu kriz yılı olan 2009'da 30 bine çıktı. Avrupa kruvaziyer pazarının geçen yıl en hızlı büyüyen ülkesi olan Türkiye'de önümüzdeki üç yıl içinde 60 bin kişinin kruvaziyer gemilerle gezmesi bekleniyor. EN İYİ AİLE KONSEPTİ TÜRKİYE’DE Türkiye her şey dahil sistemi ile aile konseptini en iyi uygulayan ülke olarak Akdeniz Çanağı’nda ön plana çıkıyor. Bu sayede tesislerin repeat (tekrar müşteri) oranlarının yüzde 40’lara ulaştığı belirtiliyor. Ayrıca tesisler artık yaşlılar ve bebekler için de özel menüler hazırlayarak aile konseptine verdikleri önemi göstermiş oluyorlar. GOLF TURİZMİ GELİŞİYOR Avrupa ve ABD’de bazı golf turnuvalarının iptal edilmesine neden olan küresel kriz, 2009’da Türkiye’nin golf turizmini olumlu etkiledi. Türkiye’ye golf oynamaya gelen turist sayısı 2007’de 250 bin iken, bu rakam 2008’da 300 bine çıktı. 2009’da Türkiye’ye gelen golf turisti sayısının 100 bine düşmesi beklenirken yüzde 30 artışla 380 bine ulaştı, 500 bin oyun oynandı. Bunda pahalı destinasyonları tercih eden turistlerin Türkiye’yi seçmeleri etkili oldu. Türkiye, İspanya, Portekiz, Güney Fransa gibi ülkelerin müşterilerini çaldı. Bu yıl Belek’te geçtiğimiz yılın rakamlarının üzerine çıkılması bekleniyor. YENİ PAZARLAR İspanya ve Yunanistan krizle boğuşurken Türkiye'nin Arap turistler sayesinde 2010'u da iyi kapatacağı belirtiliyor. Akdeniz bölgesindeki otellerin çoğu, açığını Ortadoğu'dan gelen rezervasyonlarla kapatıyor. En hareketli ülkelerin başında ise Türkiye'nin BM'de yaptırımlara 'hayır' dediği ve nükleer takas anlaşması yaptığı İran geliyor. Vizelerin kaldırıldığı Suriye, Lübnan ve Ürdün de yükselişte. Bu yılın ilk yarısında Lübnan'da yüzde 110, İran'da yüzde 120, Suriye'de yüzde 158 arttı.