Trump'ın Grönland ısrarının asıl nedeni ortaya çıktı!

ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a yönelik ısrarlı tutumu, Avrupa ile yaşanan tarife gerilimini daha da tırmandırdı. Uzmanlar, adanın yalnızca jeopolitik ve askeri konumuyla değil, aynı zamanda barındırdığı stratejik “donmuş kaynaklar” nedeniyle de küresel rekabetin odağında yer aldığına dikkat çekiyor. Önümüzdeki dört yıl içinde küresel ölçekte su sıkıntısının derinleşebileceği öngörülürken, Trump’ın Grönland hamlesinin arkasında siyasi ve askeri hesapların yanı sıra geleceğin en kritik varlığı olarak görülen tatlı suya erken erişim hedefinin bulunduğu değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Trump, Danimarka’ya bağlı özerk statüdeki Grönland’ı satın alma ya da kontrol altına alma seçeneklerini gündemde tutarken, bu yaklaşıma karşı çıkan Avrupa Birliği ülkeleriyle ticari tansiyon da yükseliyor.

Bu kapsamda Trump yönetimi, Grönland’a asker konuşlandıran 8 Avrupa ülkesine yüzde 10 oranında ek gümrük vergisi uygulama kararı aldı. Avrupa Parlamentosu ise ABD’ye karşılık olarak 93 milyar euroluk yeni bir gümrük vergisi paketini devreye sokmaya hazırlanıyor. Böylece Grönland merkezli kriz, transatlantik ticaret ilişkilerinde yeni bir restleşmeye dönüşmüş durumda.

Grönland'ın önemi

Dünya'dan Şeyda Karaca'nın haberine göre, sınırlı bir kaynak olan suyun, giderek artan ulusal bir güvenlik sorunu haline geldiğini hatırlatan analistler su talebinin 2030 yılında yüzde 40 oranında artacağına işaret ediyor. Su giderek stratejik bir varlığa dönüşürken, piyasa gözlemcileri Grönland'ın tatlı su rezervlerini potansiyel bir kaynak olarak değerlendiriyor. 

Ülkelerin su politikaları

Öte yandan dünyadaki suyun sadece yüzde 3′ü tatlı suyken analistler yeraltı sularının da artık kendini yenileyemediğini, yüzey sularının yeraltına karışmasının çok uzun sürdüğüne dikkat çekiyor. Sınırlı kaynaklara karşılık sürekli artan nüfus, kaynak milliyetçiliğini güçlendirirken Grönland da 'donmuş sermaye' olarak dikkat çekiyor.

Geçmişte su açısından avantajlı olan ülkeler, bugün her yıl en az bir ay su sıkıntısı yaşarken analistler bunun halk sağlığı ve gıda güvenliğini de tehdit ettiğini vurguluyor. Çin bu riske karşı su altyapısını güçlendirirken, 182 milyar dolarlık yatırım yaptı. Orta Doğu'da ise İsrail deniz suyunu içme suyuna dönüştüren teknolojiler geliştirdi. Bu gelişmeler karşısında ABD kendi su stratejisini yürütürken, Avrupa Komisyonu da 'su direnci' planını devreye aldı.

'Donmuş sermayeye' erişim savaşı

Tüm bu yatırımlara karşılık dünyadaki tatlı suyun büyük çoğunluğu, Antarktika ve Grönland olmak üzere buzullarda depolanmış durumda. Grönland hükümeti, her yıl eriyen buzullardan 300 milyar ton su salındığına işaret ederken Grönland'ın tatlı su rezervleri, Dünya üzerindeki tüm rezervlerin yüzde 10′unu oluşturuyor. Bu rezervler 'donmuş sermaye' olarak adlandırılırken Grönland'ı da stratejik bir varlık ve niş bir iş fırsatı olarak öne çıkarıyor.

Örneğin Arctic Water Bank, eriyen kar sularını toplayıp ihraç etmek için baraj kurmayı planlamış ancak proje hayata geçirilememişti. Buna karşılık Inland Ice adlı bir şirket, bu suları yüksek saflıkta 'premium' içme suyu olarak şişeleyip satışına başladı. Halihazırda aralarında Greenland Water Bank'in de bulunduğu beş şirketin de 20 yıllık aktif lisansı var.

Yetkililer büyük ölçekli su ihracatı projelerini değerlendirse de, şimdiye kadar gerçekleşenler sınırlı ve butik ölçekli ihracatlar oldu. Büyük projelerin çoğu duyurulduktan sonra rafa kaldırıldı. Uzmanlara göre bunun temel nedeni ise suyun taşınmasındaki yüksek lojistik maliyeti. 

Tüm bunların dışında ülkeler arasında zaman zaman su gerilimleri yaşansa da, analistler asıl riskin ülkelerin kendi içlerinde suyun adaletsiz dağılımından kaynaklandığını belirtiliyor. İran'da son yıllarda yaşanan protestoların da arka planında uzun süredir devam eden ağır kuraklık ve su kesintilerinin olduğunu vurgulanıyor. 

Grönland tartışması: Anlaşamayacağımız konusunda anlaştık

Trump’tan şok sözler: Danimarka Grönland’ı koruyamaz

AB Komisyonu Başkanı Von der Leyen Grönland gündemiyle liderleri aradı