Trump’ın dili dînî fay hatlarını kaşıyor

Finansingundemi.com

ABD Başkanı Donald Trump’ın son dönemdeki söylem ve paylaşımları, hem Orta Doğu’da hem de Batı dünyasında dini hassasiyetleri yeniden tartışma konusu haline getirdi. Uzmanlara göre bu çıkışlar, yeni bir çatışma üretmekten ziyade “küllenen fay hatlarını" yeniden görünür kılıyor.

Orta Doğu’ya ilişkin açıklamalarında sık sık İran ve bölge ülkeleri arasındaki mezhepsel farklılıklara vurgu yapan Trump’ın dili, özellikle Şii-Sünni ayrımının yeniden gündeme taşınmasına neden oldu. Bu söylem, halihazırda kırılgan olan dengelerin daha da hassas hale gelmesine yol açarken, bölgedeki fay hatlarının siyasi söylem üzerinden yeniden şekillendiği yorumlarını beraberinde getirdi.

Trump’ın tartışma yaratan çıkışları yalnızca Orta Doğu ile sınırlı kalmadı. Katolik dünyasının ruhani lideri Pope Francis ile yaşadığı polemik ve kendisini Jesus Christ benzeri bir temsille paylaşması, Hristiyan dünyasında da geniş yankı uyandırdı. Özellikle Katolik çevrelerde bu paylaşımlar “saygısızlık” ve “kutsala müdahale” olarak değerlendirilirken, bazı kesimler tarafından sert ifadelerle eleştirildi.

Tepkilerin dikkat çeken yönlerinden biri ise yalnızca karşıt çevrelerden değil, Trump’a yakın bazı gruplardan da gelmesi oldu. Bu durum, tartışmanın siyasi sınırları aşarak dini hassasiyetler ekseninde daha geniş bir zemine yayıldığını ortaya koydu.

Uzmanlar, yaşanan sürecin doğrudan bir “mezhep çatışması” olarak tanımlanamayacağını, ancak dini kimliklerin siyasi söylemde daha görünür hale gelmesinin uzun vadede kutuplaşmayı derinleştirebileceğini belirtiyor. Aynı değerlendirmelerde, farklı coğrafyalarda benzer bir dilin kullanılmasıyla hem İslam dünyasında hem de Hristiyan dünyasında hassas dengelerin zorlandığına dikkat çekiliyor.

Son gelişmeler, küresel siyasette dini referansların ve sembollerin kullanımının yalnızca kısa vadeli siyasi etki üretmekle kalmadığını, aynı zamanda uzun süredir arka planda kalan tartışmaları yeniden gün yüzüne çıkarabildiğini de gözler önüne seriyor.

Neler olmuştu?

Trump'ın, İran savaşını eleştiren Papa 14. Leo'yu hedef alması ve sosyal medya hesabından kendisinin İsa peygambere benzetildiği bir görseli paylaşlaması, hararetli tartışmalara ve sert tepkilere yol açtı.

Donald Trump, destekçilerinden ve seçmen tabanından yükselen yoğun tepkiler ve "Tanrı'ya küfür ve haraket" eleştirileri üzerine, dün yapay zeka ile hazırlanan görseli sosyal medya hesabından kaldırmak zorunda kaldı.

'Şifa veren doktor' savunması

Gazetecilere yaptığı açıklamada, sosyal medya paylaşımını bizzat kendisinin yaptığını söyleyen ABD Başkanı Trump, "Kızılhaç'ı anımsattığını" iddia ettiği görselin "İsa peygamberi çağrıştırmak amacıyla hazırlanmadığını" savundu.

Trump, kendisinin "insanları çok daha sağlıklı hale getirdiğini" söyleyip, görselin aslında kendisini "şifa veren doktor" gibi yansıtması için hazırlandığını öne sürdü.

Trump'ın bu açıklamaları, inandırıcı bulunmadı ve özellikle sosyal medyada alay konusu oldu.

Faturayı yine basına kesti

Trump, bu görseli, İran savaşını eleştiren Papa 14. Leo'yu sert ifadelerle hedef aldığı açıklamalarından hemen sonra paylaşmıştı.

Silinen görselde Trump'ın hasta yatağındaki bir erkeğin alnına etrafa ışık saçan elini koyarak iyileştirdiği, şifa saçtığı iması yer alıyordu.

Görselde ayrıca dua eden bir kadın, bir hemşire, bir asker ve beyzbol şapkalı sakallı bir adam, İsa peygambere benzer kırmızı pelerinli beyaz kıyafetler giymiş Trump'a hayranlıkla bakarken, gökyüzünde Amerikan bayrağı, iki kartal, Özgürlük Anıtı ve savaş uçakları görünüyordu.

Ancak ABD başkanı, buna rağmen sildiği görselin kendisini doktor gibi gösterdiğini öne sürerek, haberlerinde Trump'ın İsa gibi tasvir edildiğine dikkat çeken medyayı hedef aldı, gazetecileri "yalan haber yapmakla" (fake news) suçladı.

Taraftarlarından da öfke

Kasım ayındaki kritik ABD ara seçimlerinden önce, Katolik seçmenlerin tepkisini üzerine çeken Donald Trump, hem Papa 14. Leo ile sözlü atışması, hem de paylaştığı görsel nedeniyle eleştiri oklarının hedefinde.

DW Türkçe'de yer alan habere göre özellikle paylaştığı görsel, Trump'n kendi siyasi destekçilerinde adeta bir öfke fırtınası kopardı, Beyaz Saray'a görselin silinmesi yönünde art arda çağrılar yapıldı.

Trump'a yakın podcast yayıncısı Megan Basham, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda "Başkanın komik olmaya çalıştığını mı düşündüğünü, yoksa bir uyuşturucu etkisi altında mı olduğunu veya bu iğrenç küfür için ne gibi bir açıklaması olabileceğini bilmiyorum" sözleriyle tepki gösterdi.

Cumhuriyetçi Ulusal Komite Gençlik Konseyi'nin (RNC) eski eş başkanı Brilyn Hollyhand'dan da bir açıklama geldi.

Hollyhand, sosyal medya paylaşımında, "İman bir araç değildir" diyerek, Trump'ın paylaşımı için "Bu apaçık dine ağır bir küfürdür" ifadelerini kullandı.

Muhafazakar yorumcu Riley Gaines de görsele sert tepki gösterenler arasında yer aldı.

Gaines, "Ciddi anlamda, bunu neden paylaştığını anlayamıyorum" diyerek Trump'a tevazu gösterme çağrısı ve "Tanrı alay konusu edilemez" uyarısı yaptı.

Vance'dan "şakaydı" açıklaması 

Trump ile Katolik dünyası arasında tırmanan gerilimde, kendisi de Katolik olan ve Papa 14 Leo'yu seçilmesinin ardından Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile birlikte ilk ziyaret edenler arasında yer alan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance devreye girdi.

Fox News yayınına katılan Vance, Trump ile Papa arasındaki görüş ayrılıklarını ciddi bir sorun olarak görmediğini, bunun kendisini endişelendirmediğini, görüş ayrılıklarının her daim olabileceğini söylerken, aynı zamanda "Papa'nın dini ve ahlaki konulara odaklanmasının, Amerikan siyasetinden ise uzak durmasının da iyi olacağını" belirtti.

Trump'ın sosyal medya hesabından paylaştığı görselle ilgili olarak da JD Vance, "Bunu şaka olarak paylaştı, daha sonra birçok insanın bu durumda mizahını anlamadığını çabucak fark etti" diyerek tepkileri yumuşatmaya çalıştı.

Oysa Trump, görseli şaka olarak değil "kendisini şifacı doktor" olarak gösterdiği için paylaştığını iddia etmişti.

Katolikler Trump'a sırt çevirir mi?

ABD ile Vatikan arasındaki anlaşmazlığın Kasım ayında yapılması planlanan seçimler üzerinde herhangi bir etkisi olup olmayacağı belirsizliğini koruyor.

Katolikler de dahil olmak üzere Hristiyanlar, Trump'ın son seçimlerdeki zaferinde kritik bir rol oynamıştı.

Fordham Üniversitesi Din ve Kültür Merkezi'nden David Gibson, Trump'ın Papa Leo'ya saldırmasına ve tartışmalı görseli paylaşmasına anlam vermenin çok güç olduğuna dikkat çekiyor.

Gibson, ABD'deki Katoliklerin, Trump'a sırt çevirip çevirmeyeceğinin seçimlerde kilit rol oynacağına işaret ederek, "Bu bir dönüm noktası: Amerika'daki Katolikler Papa'yı mı yoksa Başkan Trump'ı mı seçecek?" diye konuştu.

Trump'ın kabinesinin en az sekiz üyesi Katolik, bunlar arasında Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio da yer alıyor.

Trump, tepki çeken 'İsa' paylaşımını 12 saat sonra sildi

Trump, kendisinin Hazreti İsa gibi tasvir edildiği görseli paylaştı

Trump: ABD Başkanı'nı eleştiren bir papa istemiyorum

Pezeşkiyan, Trump’ın Papa’ya yönelik sözlerini kınadı