Trump küresel finansın can damarını kesebilir

FINANSINGUNDEMI.COM – DIŞ HABERLER SERVİSİ

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) küresel ekonomideki rolü, sadece dünyanın en büyük ekonomisine yön vermek veya gösterge faiz oranlarını belirlemekle sınırlı değildir. Brown Üniversitesi’nden Aditi Sahasrabuddhe’nin Financial Times’taki yazısına göre Fed’in siyasallaşması, kriz ve çalkantı dönemlerinde diğer ülkelere hayati destek sağlayan "swap hatlarına" (merkez bankaları arasında para birimi takası anlaşmaları) da zarar verebilir.

‘Swap hatlarının’ geleceği ne olacak?

Küresel finans sisteminin altyapısının temel bir parçası olan bu hatlar, zor durumdaki ekonomilerin dünyanın rezerv para birimi olan dolara erişmesini sağlayarak krizlerin felakete dönüşmesini engelliyor. Yazar, 2008 Küresel Finansal Krizi’nden pandemiye kadar bu hatların güvenilir müttefikler için bir "can simidi" işlevi gördüğünü belirtiyor. Ancak bu sistem, ABD'nin liderlik etme istekliliğine ve kapasitesine bağlı olarak işliyor.

Yazara göre, ABD Adalet Bakanlığı’nın Fed Başkanı Jay Powell hakkında başlattığı cezai soruşturma, para politikasının çok ötesinde küresel sonuçlar doğurabilir. Bu soruşturmayı Trump yönetiminin Fed üzerinde daha doğrudan bir nüfuz kurma isteğinin bir işareti olarak yorumlayan Sahasrabuddhe, merkez bankası liderliğine aday olanların bu duruma uyum sağlamasının beklenebileceğini ifade ediyor. Yazar, böyle bir ortamda swap hatlarının kullanımının da siyasallaşmasının önünde bir engel kalmayabileceği uyarısında bulunuyor.

Diğer merkez bankaları neden ayaklandı?

Dünya genelindeki merkez bankalarından Powell’a verilen benzeri görülmemiş destek, Fed’in bağımsızlığının zedelenmesinin yaratacağı küresel risklere dair artan endişeyi gözler önüne seriyor. Powell’ın görev süresinin mayıs ayında dolacağını hatırlatan Sahasrabuddhe, bir sonraki başkanın Trump’ın tercihlerine ne kadar boyun eğeceği konusundaki spekülasyonların arttığını belirtiyor. Adaylar arasında Amerikan Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett ve eski Fed Yönetim Kurulu Üyesi Kevin Warsh gibi isimler öne çıkıyor.

Sahasrabuddhe, Fed üzerindeki siyasi baskının 2025 yılı boyunca sadece Trump’ın hakaretleriyle sınırlı kalmadığını vurguluyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in de Fed’i "standart dışı politikaların aşırı kullanımı ve görev tanımının dışına çıkmakla" eleştirdiğine dikkat çekiliyor.

Yazar, Trump yönetiminin uluslararası ilişkilere daha tek taraflı yaklaşımı ve "Önce Amerika" gündemi göz önüne alındığında, swap hatları üzerinden jeopolitik nüfuz elde etmeye çalışmasının veya destek karşılığında tavizler beklemesinin şaşırtıcı olmayacağını savunuyor. Hatta geçen yıl Reuters’ta yer alan bir habere göre, Avrupalı yetkililerin ABD’ye olan bağımlılığı azaltmak için alternatif dolar havuzları oluşturmayı tartıştığı, bunun da ABD imkanlarının bir "silah" olarak kullanılabileceği endişesinden kaynaklandığı hatırlatılıyor.

Kongre baskısı ve gelecek senaryoları

Tarihsel sürece bakıldığında, Küresel Finansal Kriz sırasında yarım trilyon doları aşan swap işlemlerinin küresel ekonomiyi uçurumun kenarından döndürdüğü görülüyor. Ancak Sahasrabuddhe, bu hamlelerin ABD Kongresi’nde "yabancıların kurtarılması" biçiminde görüldüğü yönündeki eleştirileri hatırlatıyor. Ekonomi uzmanı, Euro Bölgesi krizi sırasında dönemin ABD Kongre Üyesi Rand Paul’un şu tepkisine dikkat çekti: "Zor durumdaki Avrupa piyasalarına likidite sağlama kisvesi altında Fed, euroyu desteklemek için havadan yüz milyarlarca dolar yaratıyor."

Sahasrabuddhe, Fed’in Avrupa, Japonya ve Kanada ile olan mevcut beş daimî swap hattının her yıl yenilendiğini ve ABD Kongresi’nin bu yetkiyi kaldırma gücüne sahip olduğunu vurguluyor. Fed Başkanı’nın kimliğinin bu noktada kritik olduğunu belirten yazar, Alan Greenspan’in 1990’larda swap hatlarını azalttığını, buna karşın Janet Yellen’in bu hatları "uluslararası iş birliğine bağlılığın önemli bir sembolü" olarak savunduğunu aktardı.

Yazara göre, Powell’ın halefi Federal Açık Piyasa Komitesi’nin (FOMC) onayı olmadan bu hatları bir gecede tek taraflı olarak kaldıramaz; ancak kriz anlarında bu hatlara erişim kişisel ilişkilere de bağlıdır. Sahasrabuddhe, ABD dışındaki merkez bankalarının bundan sonraki süreçte acil durum planlarını gözden geçirmesi gerektiğini belirtiyor. Ekonomi uzmanı, Fed başkanı adaylarına ABD Kongresi’nde yapılacak onay oturumlarında swap hatları hakkındaki görüşlerinin mutlaka sorulması gerektiğini belirterek analizini sonlandırdı.

Trump, Fed Başkanı Powell'a faiz indirimi çağrısı yaptı

St. Louis Fed Başkanı: Faizleri daha fazla düşürmeye ihtiyaç yok

Eski Fed başkanlarından Trump'a soruşturma tepkisi