TEŞVİK PAKETİNİN SON HALİ
Garanti Bankası, kamuoyunda ''teşvik paketi'' olarak algılanan kanun tasarısının ilgili komisyonda yapılan değişiklikler sonrasında geldiği son halini özetledi. İşte ayrıntılar...
Kamuoyunda ''teşvik paketi'' olarak algılanan, ''İşsizlik Sigortası Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı'' Meclis Genel Kurulu'na gelmeden önce komisyonlarda bazı önemli değişikliklere uğradı. Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edildiği hali ile torba Kanun'un içeriğini özetle aşağıda bulabilirsiniz. Kanun Meclis'te görüşülmeye devam ettiğinden, şimdilik etkileri ile analiz yapmamakla birlikte, Kanun'un Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından etkileri ile ilgili ayrıca bir not göndereceğiz...
İstihdama ilişkin teşvikler
· 15-29 yaş arası gençler ile kadın istihdamına yönelik teşvik bir yıl daha uzatılıyor.
· 2008 ve 2009 yıllarında kısa çalışma için yapılan başvurularda; kısa çalışma ödeneğinden azami yararlanma süresi 3 aydan 6 aya uzatılırken, ödenek miktarı da %50 artırılıyor. Ayrıca kısa çalışma ödeneği olarak yapılan ödemelerin, başlangıçta belirlenen işsizlik ödeneği süresinden düşülmemesi planlanıyor. Genel Kurul'da dün onaylandı.
Vergi teşviki içeren düzenlemeler
Kablolu, kablosuz ve mobil internet servis sağlayıcılığı hizmetinden alınan Özel İletişim Vergisi (ÖİV) %15'ten %5'e düşürülüyor. Tüm telekom hizmetlerinden çeşitli oranlarda alınan ÖİV'den, 2008 toplamında 4,6 milyar liralık tahsilat yapılmıştı.
· Özelleştirme kapsamına alınan iktisadi kıymetlerin teslim ve kiralanması işlemleri ile şans oyunları işletme lisansı verilmesi işlemleri vergiden muaf tutuluyor.
· Menkul kıymet yatırım fonlarının ve menkul kıymet yatırım ortaklıklarının, sermaye piyasalarında yaptıkları işlemler nedeniyle elde ettikleri paralar BSMV'den muaf tutuluyor.
· Elektronik ortamda birlikte verilen muhtasar beyanname ve sigorta prim bildirgesinden sadece muhtasar beyanname için damga vergisi alınması öngörülüyor.
· 31/12/2013 tarihine kadar, Ar-Ge ve destek personelinin ücretleri üzerindeki vergilerine çeşitli oranlarda indirim getiriliyor. Genel Kurul'da dün onaylandı.
· Hurda haline gelen ve model yılı 1979 veya daha eski olan motorlu kara taşıtların 31/12/2009 tarihine kadarki ödenmemiş olan motorlu taşıtlar vergisi ile bu vergiye ilişkin gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezaları ve 31/12/2008 tarihine kadar tescil plakasına kesilen idari para cezalarının silinmesi planlanıyor.
· Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla kullanılamaz durumda olan model yılı 1998 ve daha eski taşıtlara ait motorlu taşıtlar vergilerinin 1/4'ünün 31/12/2009 tarihine kadar ödenmesi şartıyla, kalan vergi aslı, gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezaları ve tescil plakasına kesilen idari para cezalarının tamamının tahsilinden vazgeçilecek ve ödemeyi müteakip trafik tescil kayıtları silinecek.
· 5/7/2003 tarihinden önce çalınan motorlu taşıtlara ilişkin, çalınma tarihinden bulunma tarihine kadar, henüz bulunmadıysa 5/7/2003 tarihine kadar olan vergilendirme dönemlerine ait olup bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ödenmemiş olan motorlu taşıtlar vergisi ile bu vergiye ilişkin gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezaları ve tescil plakasına kesilen idari para cezaları silinecek.
Gelir artışı içeren düzenlemeler
· Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu'nun gelir kalemleri arasında sayılan trafik para cezası hasılat payının Fon gelir kalemi içerisindeki devamlılığı sağlanıyor.
İndirimli Kurumlar Vergisi (İKV) uygulamasına ilişkin düzenlemeler
· Hükümet'in yeni teşvik politikasına göre, belirlenen çeşitli kriterlere uyan şirketlere indirimli kurumlar vergisi uygulaması getiriliyor. Finans ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteren kurumlar, iş ortaklıkları, taahhüt işleri, yap-işlet-devret modeli ile yapılan yatırımlar ile madencilikte taşeron (rödovans) sözleşmelerine bağlı olarak yapılan yatırımlar İKV'den yararlanamıyor. İKV uygulamasından yararlanacak yatırımlar teşvik belgesine bağlanacak ve bu yatırımlardan elde edilen kazançlar, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren yatırıma katkı tutarına (İKV ile tahsilinden vazgeçilen vergi tutarı/toplam yatırım
tutarı) ulaşıncaya kadar indirimli oranlar üzerinden kurumlar vergisine tabi tutulacak. Genel Kurul'da dün onaylandı.
· Bakanlar Kurulu; a) İstatistikî bölge birimleri sınıflandırması ile kişi başına düşen milli gelir ve sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeylerini dikkate almak suretiyle illeri gruplandırmaya ve gruplar itibarıyla teşvik edilecek sektörleri ve bunlara ilişkin yatırım ve istihdam büyüklüklerini belirlemeye, b) Her bir il grubu için yatırıma katkı oranını % 25'i, yatırım tutarı 50 milyon Türk Lirasını aşan büyük ölçekli yatırımlarda ise % 45'i geçmemek üzere belirlemeye, kurumlar vergisi oranını % 90'a kadar indirimli uygulatmaya, c) Yatırım harcamaları içindeki arsa, bina, kullanılmış makine, yedek parça, yazılım, patent, lisans ve know-how bedeli gibi harcamaların oranlarını ayrı ayrı veya topluca sınırlandırmaya yetkilidir. Bu düzenleme ile, yakın zamanda açıklanması beklenen teşvik planının boyutları belirlenmiş oluyor. Genel Kurul'da dün onaylandı.
· İKV'den yararlanabilen yatırımlarla ilgili olarak talep edilen taşınmazın bulunduğu ilçenin mülki sınırları içindeki organize sanayi veya endüstri bölgelerinde bu yatırımlar için tahsis edilebilecek boş parsel bulunmaması, gerçekleştirilecek yatırımın toplam tutarının, talep edilen taşınmazların maliki idarelerce takdir edilecek rayiç değerinin üç katından az olmaması kaydıyla; Hazineye, özel bütçeli idarelere, il özel idarelerine veya belediyelere ait arazi veya arsaların üzerinde kırkdokuz yıl süreli bağımsız ve sürekli nitelikli irtifak hakkı tesis edilebilecek. Genel Kurul'da dün onaylandı.
· En az ellimilyon ABD Doları karşılığı Türk Lirası tutarında ve en az yüz kişi istihdam sağlayacak yatırım yapanlara, Hazineye ait taşınmazlar, harca esas değer üzerinden doğrudan satılabilecek. Ancak, bu yerlerin amacı dışında kullanılmayacağına dair tapu kütüğüne şerh konulacak.
· Teşvikli illerde yatırım yaparak gelir vergisi stopajı teşviki, sigorta primi işveren hissesi teşviki ile enerji desteğinden 1/4/2005 tarihinden önce yararlanmaya başlayan ve teşviklerden yararlanma süresi 31/12/2008 tarihinde sona eren işyerleri için bu teşviklerden yararlanma süresi 31/12/2009 tarihine kadar uzatılıyor.
Kayıtdışılığı önlemeye yönelik düzenlemeler
· Tapu işlemlerinde alınacak harçlar; arsa ve arazi üzerine inşa olunacak bina vesair tesislerin tescilinde (Her bir bağımsız bölüm ve sair tesis için) 100 TL, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın görüşü alınarak Maliye Bakanlığı'nca tespit ve ilan edilmiş bulunan sosyal mesken, işçi evleri ve bunlardan daha düşük nitelikteki meskenlerin tescilinde (Her bir bağımsız bölüm için) 50 TL, bunların dışında kalan her nevi cins ve kayıt tashihinde (her bir işlem için) de 50 TL olarak belirleniyor. Bu tutarlar daha önce sırasıyla emlak vergisinin binde 10, binde 5 ve onbinde 5 oranında alınıyordu. Böylece evin değerinin düşük gösterilmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
· Motorin yerine kullanılan yağ ve türevlerinin %167 oranında ÖTV'leri yükseltilirken, ÖTV tutarı bu ürünlerde hem ithalde hem yurtiçi üretiminde eşitleniyor. Böylece motorine alternatif ucuz yakıt uygulamasının önüne geçilerek, yakıttan alınan vergiye ilişkin riskin azaltılması planlanıyor.
Finans sektörü ile ilgili düzenlemeler
· 31/12/2009 tarihine kadar, üzerinde yazılı keşide tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersiz kılınıyor. Böylece çeklere vade getirilerek, ancak keşide tarihinde nakde çevrilebilmesi sağlanıyor.
· Türk Ticaret Kanunu'nun 711. maddesinin üçüncü fıkrası (Keşideci çekin kendisinin veya üçüncü bir kimsenin elinden rızası olmaksızın çıkmış olduğu iddiasında ise muhatabı çeki ödemekten menedebilir) yürürlükten kaldırılıyor. Uygulamada kötü niyetli kullanıma yol açan maddenin kaldırılması, çeki gerçekten çalınan ya da kaybolanların aleyhine bir durum oluşturabilir.
· Katılımcıları tam mükellef olmayanların portföylerini yöneten şirketler, bu fonların iş merkezi olarak değerlendirilmeyip, daimi temsilci olarak sayılacak. Böylece, kurumlar vergisi mükellefi olma niteliklerini taşımayan yabancı fonların portföy yönetim şirketlerinin, fonlarını Türkiye'de değerlendirmelerinin önü açılmış olacak. Bu şirketler, Türkiye'de kurulu portföy yönetim şirketleri aracılığıyla sadece elde ettikleri kazanç kadar vergi ödeyecek.
· İçişleri Bakanlığı'nın kişilerin yerleşim yeri adresi bilgilerini bankalara da açması planlanıyor.
Yapısal düzenlemeler
· Sağlık hizmeti sunucularına yapılan ödeme süresi avans sistemiyle 75 günden 60 güne indiriliyor. Genel Kurul'da dün onaylandı.
· İşten çıkarmaların, Kanun'da belirtilen süre içinde SGK'ya bildirilmemesi durumunda, idari para cezası uygulanacak. Genel Kurul'da dün onaylandı.
· İşe giriş ve işten çıkış bildirimlerinin sadece SGK'ya yapılması yeterli olacak. Genel Kurul'da dün onaylandı.
· SGK'ya devredilmesi öngörülen özel sandıkların devir tarihine kadar iştirakçilerinin sandıkla ilgilerinin başlama ve sona ermesine ilişkin bildirimlerini, en geç 10 gün içinde SGK'ya yapacak. Yapılmayan her bir bildirim için, asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanacak. Genel Kurul'da dün onaylandı.
· Yetkili sendikanın belirlemesinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na gönderilen üyelik ve istifa bildirimleri ile SGK'ya yapılan işçi bildirimleri baz alınacak. Genel Kurul'da dün onaylandı.
· Dernekler, kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayarak, ortak projeler yürütebilirler. Yeni düzenleme ile; özürlülerin ve eski hükümlülerin mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işlerini kurmaları, özürlülerin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojilerine ilişkin projeler ile benzeri projelerde bu oran aranmayacak. Genel Kurul'da dün onaylandı.
· Sosyal güvenlik kurumları da, Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamına alınıyor.
TMO'ya özel DİBS imkanı
· Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü'nün, geçmiş yıllarda yapmış olduğu ürün alımlarından dolayı 2009 yılı finansman açığının, Hazine'den olan görev zararı alacaklarına ve ödenmemiş sermayesine mahsuben Özel Tertip Devlet İç Borçlanma Senedi ihraç edilmesi imkanı getirilmek suretiyle karşılanması öngörülüyor. Bu kapsamda ihraç edilecek Özel Tertip DİBS için, Müsteşarlık bütçesinin ilgili tertiplerine 1 milyar TL'ye kadar ödenek eklemeye Maliye Bakanı yetkili kılınıyor.
Diğer düzenlemeler
· Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamındaki kamu idarelerine verilmesi gereken her türlü beyanname, bildirge ve benzeri belgeleri, bu idarelerin mevzuatı gereğince elektronik ortamda bunlar adına almaya Gelir İdaresi Başkanlığı yetkili kılınıyor.
· Usul hukuku kuralları gereği idari yargı mercileri nezdinde Bakanlık husumetiyle açılan davalarda, temsile ilişkin uygulamada karşılaşılan zorlukların giderilmesi ve temsilin iyi bir şekilde sağlanabilmesi için Maliye Bakanlığı'nın da bu çerçevede Gelirler İdaresi Başkanlığı'nın hukuk müşavirlerince temsiline imkan veriliyor.
· Avukatlık Kanunu'nda yapılan değişiklikle, vadesinde ödenmeyen baro keseneği için aylık %5 yerine TCMB'nin reeskont işlemlerinde uygulanan faiz oranında temerrüt faizi uygulanması planlanıyor. Ayrıca ödenmeyen baro keseneğinin tamamının, bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren 60 gün içinde ödenmesi halinde, işlemiş borç faizinin silinmesi öngörülüyor.
· Üyelerin oda ve borsalara, oda ve borsaların da Birliğe ödenmiş aidat borçlarına ait gecikme zamlarının tamamı ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde aidat borçlarının tamamının ödenmesi halinde, bu borçlara ait gecikme zamlarının silinmesi öngörülüyor.
· Ekonomi Koordinasyon Kurulu'na resmi statü getiriliyor.
· 1/6/2008 tarihinden önce ikamet tezkeresine sahip olan Ahıska Türkleri'nden (Gürcistan'ın Mesheti bölgesindeki Türk nüfusu), Kanunun yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde çifte vatandaşlık müracaatında bulunanlara, talep tarihinden itibaren üç ay içinde cevap verilmesi ve talepleri uygun görülenlerin Muş'ta iskan edilmesi öngörülüyor.