Siyasi kriz işi de vurdu

Hükümet ile KKTC arasındaki ‘besleme’ gerilimi, ikili ticarete de yansıdı. Birçok firma, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın sert açıklamaları ve Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek’in “Kıbrıs batabilir” sözlerinin ardından İğneden ipliğe her şeyini Türkiye’den karşılayan KKTC’ye vadeli mal satışını durdurdu. Yılda yaklaşık 1 milyar dolarlık ithalatı Türkiye’den yapan KKTC’li işadamları, yıllardır mal aldıkları firmaların vadeyi kestiklerini, nakit para veya teminat istediklerini söylüyor. Radikal’e konuşan KKTC Ticaret Odası Başkanı Günay Çerkez de krizi doğrulayarak, “Düne kadar bir telefonumuz mal almak için yetiyordu. Ancak son olaylardan sonra güven azaldı” dedi.

TOBB’dan yardım istediler
Bugüne kadar Türkiye’den aldıkları mallara karşılık 4-5 ay vadeli çek veren, birçok alım işlemini tek bir telefonla halleden KKTC’li işadamları, 15 gündür Türkiyeli muhataplarından “Ya peşin para ver ya da teminat göster” yanıtını alıyor. KKTC’nin kuruluşundan bu yana ilk kez, Türkiye’den KKTC’ye yapılan ihracatta böyle bir sıkıntı yaşanıyor. Türk işadamları KKTC ekonomisinin girdiği darboğaz nedeni ile alacaklarını riske atmak istemediklerini belirtirken, Kıbrıslı alıcılar ise “40 yıllık güven zedelendiyse, bundan sonra başka ülkelerden de ithalat yapabiliriz” diyor. Bölgede, Erdoğan ve Çiçek’in sert çıkışı sonrasında Türk işadamlarının KKTC’ye tavır almış olabileceği de konuşuluyor. Türk işadamları ile 30 yıllık iş yapma biçiminin bir anda değişmesi ile neye uğradığını şaşıran KKTC’li işadamları, soluğu Ankara’da aldı.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu ile geçen çarşamba günü bir araya gelen işadamları, ikili ticaretteki krizin çözülmesi için yardım istedi. Edinilen bilgiye göre, KKTC’li işadamlarının şikâyetlerini not eden Hisarcıklıoğlu, durumun münferit bazı olaylardan kaynaklanabileceğini, siyasi gerilim sona erdiğinde ticaretin de eski rayına oturacağını belirtti.

‘Aramızdaki güven sarsıldı’
Radikal’e konuşan KKTC Ticaret Odası Başkanı Günay Çerkez de yaşanan sıkıntıyı doğrulayarak, “Düne kadar KKTC’li firmalara çok güven olduğu için bir telefonla mal getirtebiliyorduk. Malların bedelleri vadeli çek ve senetlerle tahsil ediliyordu. Ancak son olaylardan ve açıklamalardan sonra, Türk firmalarının KKTC ekonomisine olan güveni azaldı” dedi. Son 15 gündür Türkiye’den sipariş edilen mallar için kendilerinden peşin para, banka teminatı veya ipotek istendiğini ifade eden Çerkez, “Aramızdaki güven sarsıldı. Bunun geçici bir durum olmasını umuyoruz. Çözüm bulunmasını bekliyoruz. Ticaretteki bu değişimin hükümetin tavrından kaynaklandığına inanmak istemiyoruz” diye konuştu. Adını vermek istemeyen bir Kıbrıslı işadamı ise 30 yıldır iş yaptığı bir Türk firmasının son olaylardan sonra kendisinden mal karşılığı peşin para talep ettiğini anlatarak, “Eğer bu uygulama yaygınlaşırsa, biz de Türkiye yerine başka ülkelerden mal almayı düşünebiliriz” dedi.

KKTC’nin ithalat izni var
Avrupa Birliği yasalarına göre, KKTC’de AB yasaları uygulanmasa da KKTC AB toprağı sayılıyor. Bu nedenle KKTC’nin tüm AB ülkelerinde olduğu gibi üçüncü ülkelerden ithalat yapma hakkı bulunuyor. İhracat ise Yeşil Hat Tüzüğü çerçevesinde Güney Kıbrıs üzerinden yapılabiliyor. Buna karşın KKTC’li işadamları ihracat ve ithalatta Türkiye merkezli bir yol izliyor. Resmi verilere göre adanın 2010 yılında Türkiye’den yaptığı ithalat 978 milyon dolar, Türkiye’ye ihracatı ise 58 milyon dolar. KKTC’nin Türkiye dışındaki ihracatında ise ilginç bir yol izleniyor. KKTC’li üreticilerin ürünlerinin uluslararası pazarlara satılmasını sağlayan ‘menşe şahadetnamesi’ belgesi, Türkiye’de
hazırlanıyor. Böylelikle KKTC’de üretilen malların üçüncü ülkelere satışında, mallar Türkiye’de üretilmiş gibi gösteriliyor.

Gerilim nasıl tırmandı?
Bütçe açığını kapatmak için yürürlüğe konan önlem paketi, 28 Ocak’ta Lefkoşa’da düzenlenen bir miting ile protesto edildi.
Mitingde açılan AKP karşıtı pankartlara kızan Başbakan
Erdoğan, “Ülkemizden beslenenlerin bu yola girmesi manidardır” dedi. Başkan Yardımcısı Cemil Çiçek ise “KKTC, tedbir paketine uymazsa batar” açıklaması yaptı.
Lefkoşa Büyükelçiliği’ne paketin mimarı Halil İbrahim Akça’-nın atanması gerilimi tırmandırdı.
ARAM EKİN DURAN/ Radikal