Rakı-tekila kardeşliği

SILA ÖZÇELİK / Radikal Vatandaşın sofrasındaki pirincin fiyatına kadar hissettiği küresel krizde kardeşi Brezilya’yı bir üst lige uğurlayan Türkiye’nin yeni "ikiz piyasa"sı artık Meksika olacak. Tarihinde yaşadığı ekonomik krizlerden, ihracat politikalarına, bankacılık sektörü reformlarından son olarak para birimlerinde yaşanan aşırı değerlenmeye kadar Meksika ile Türkiye adeta birbirini yıllar sonra bulmuş iki kardeş gibi görünüyor. Türk ihracatçı da Meksikalı ihracatçı da pahalanan paralarından rahatsız. Ancak her iki ülkenin merkez bankası da paranın kemerlerini sıkma sürecinde. Her iki merkez başkanının da ihracatçının homurdanmalarına rağmen dünya çapında patlak veren "kur savaşları"na katılma niyeti yok. Meksika’nın 3 avantajı Ancak Meksika ile Türkiye arasında da "ağabey" Brezilya’yla olduğu gibi ayrışma sinyalleri baş göstermeye başladı. Meksika’nın 3 avantajı var. Bunlardan biri emtia ihracatçısı olması. Bu, beraberinde döviz rezervlerinde de artış getiriyor. Salı günü Meksika Merkez Bankası tarafından yapılan açıklamaya göre ülkenin elindeki döviz rezervi 8 Ekim’de sona eren hafta itibariyle 109 milyar dolara fırladı. İkinci avantajı ise sanayi üretiminin Türkiye’ye kıyasla çok daha hızlı bir iyileştirme gösteriyor olması. 2009’da küresel krizin etkilerinin hissedilmesiyle Türkiye’nin sanayi üretimi Meksika’dan daha fazla daraldı. Son olarak geçen hafta açıklanan verilere göre Ağustos ayında sanayi üretimi yüzde 8,1 fırlayarak yüzde 6’lık beklentileri hayli aştı. Meksika’nın üçüncü avantajı ise neredeyse ihracatının tümünü gerçekleştirdiği ABD’de iç talebin, Türkiye’nin ticaret ortağı AB’den daha hızlı toparlanıyor olması. Avrupa, Türkiye’nin şanssızlığı Meksika NAFTA üyesi olarak ABD ve Kanada’daki ekonomik gelişmelerden doğrudan etkileniyor. Örneğin ülkede otomotiv ihracatı eylülde yüzde 44 fırladı. Bunda ABD’den gelen talep artışının büyük etkisi oldu. Meksika Dış Ticaret Bakanlığı’nın verilerine göre 2009’un tamamında ABD’ye yapılan ihracat ile bu yılın Ocak-Temmuz dönemi arasında yapılan ihracat karşılaştırıldığında yüzde 40,1’lik bir düşüş var. Ancak bu düşüşe rağmen Türkiye’nin Euro Bölgesi’ne yaptığı ihracat, Meksika’nın ABD’ye yaptığı 131 milyar dolarlık ihracatın yanında devede kulak kalıyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre ise Türkiye’nin aynı dönemde ihracatındaki düşüş yüzde 21,4 oldu. İhracat ve para politikasında aynadaki yansıma gibiler MEKSİKA Uzun müzakereler sonucu 1994’te NAFTA ticaret birliğine kabul edildi Dış ticaret hacmi NAFTA ile 3 kat arttı, 200 milyar dolara çıktı. Toplam ihracatın yüzde 85’e yakını NAFTA üyesi ülkelere yapılıyor. NAFTA bağımlılığından kurtulmak için yeni pazarlar arayışında. Kriz sonrası ekonomik büyüme 2009’da yüzde 6,5 çakıldı. 1994 “Tekila Krizi” sonrası bankacılık sistemini iyice güçlendirdi. Ekonomik daralmada ABD’deki krizle yavaşlayan ihracat etkili oldu. Kriz istihdamı da vurdu işsiz oranı yüzde 4’lerden 4,5’lere çıktı. Para birimi peso, dolardan kaçışla son 1 ayda yüzde 6,6 değerlendi. Merkez Bankası dünyadaki kur savaşına katılmak istemiyor. Otomotiv sektörü ülke ekonomisinin en büyük ikinci kalemi. Merkez, faizi 2011’in 3’üncü çeyreğine kadar yüzde 4,5’de bırakabilir. TÜRKİYE Yıllar süren görüşmeler sonrası 1996’da Gümrük Birliği’ne girildi. Gümrük Birliği ile dış ticaret 3,5 kat artışla 100 milyar dolar oldu. AB ülkeleri toplam ticaret hacminin yüzde 50’sini oluşturuyor. Yeni pazar arayışı çerçevesinde Körfez ülkeleriyle ticaret artıyor. Küresel kriz dalgası bizi de vurdu, 2009’da GSYİH yüzde 4,7 geriledi. 2001 bankacılık krizi tecrübe oldu, sektör yapısal reformdan geçirildi. Euro Bölgesi’nde iç talepteki sert düşüş büyümeyi doğrudan etkiledi. İşsizlik oranı yüzde 14’ü gördü, cuma günkü yeni veri yüzde 10,6. TL’nin değeri doların kan kaybı ile son 1 ayda yüzde 8,2 civarında arttı. Merkez baskılara rağmen çıkış stratejisinden ödün vermiyor. Türk ekonomisinin önemli çarklarından biri otomotiv sektörü. Merkezin 2011’in sonlarına kadar faizine dokunmaması bekleniyor. Lira da Peso da ihracatçıyı üzüyor Meksika Pesosu ABD’nin gevşek para politikasına yeniden döneceği beklentisi ile Türk Lirası gibi değerlenen paraları arasında.Ağustos sonundan bu yana bile peso yüzde 6,4 arttı. 8 Haziran’da 1,5960 seviyesinde olan TL/dolar o zamandan bugüne yüzde 13 düşerek 1,4079’a kadar geriledi. Yani dolar almak ucuzladı, TL güçlendi. Merkez’in geçen hafta başladığı yeni döviz ihalesi alım tekniği ile yapılan alımlar ise TL’nin gevşemesini sağlayamadı. Geçen hafta içinde ABD Merkez Bankası (FED) para kurulu toplantısı tutanaklarında yine parasal gevşeme sinyali verdi. Yeni tahvil alımları gerçekleştirilecek, kürese lhikidite daha da bollaşacak. Bu da sıfır faizle zaten hiçbir cazibesi kalmayan dolardan kaçışları hızlandırabilir. Dolardan kaçanlar ise göreceli olarak daha yüksek getiri sunan gelişen piyasalara ilgi göstermeye devam eder. Yani peso ve tl’de yeni yükselişler yolda. İflas riskleri hızla gerilemeye başladı Ülkelerin iflas riskine karşı sigorta niteliği taşıyan CDS tahvillerinin maliyetleri yükseldikçe o ülkelerin iflas riski de artıyor. Meksika ve Türkiye’nin CDS tahvillerinde ise 2010 mayısında risklerinin zirve yaptığı, geçen ağustos ayından bu yana sıcak para rüzgarı ile risklerin hızlı bir düşüş trendine girdiği görülüyor. 2010 mayısından bugüne ise her iki ülkenin CDS spreadleri de geriledi. Türkiye’nin riski yüzde 48’e yakın düşerken, Meksika’nın riski yüzde 60 kadar düştü.