Petrol, jeopolitik gerilimin tırmanmasıyla yükseldi

ABD ile İran'ın 17 Haziran'da Pakistan'ın başkenti İslamabad'da üzerinde anlaştıkları ve İslamabad Mutabakatı olarak bilinen anlaşmada öngörülen 69 günlük müzakere süreci gece yarısı sona erdi. Dün yaşanan gelişmeler ise iki ülke için de müzakerelere dönme umutlarını tüketti. İran’ın savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin sonuçsuz kalması halinde “tamamen saldırgan” bir askeri pozisyona geçeceğini açıklaması ve ABD’nin ateşkesin uzatılmasını gündemden çıkarması, Orta Doğu’dan petrol arzına ilişkin endişeleri artırdı.

Brent petrol vadeli kontratları yüzde 0,3 artışla varil başına 91,14 dolara yükseldi. Brent, pazartesi günü 30 Temmuz’dan bu yana en yüksek seviyesini görmüştü.

ABD ham petrolü (WTI) ise 42 sent yükselerek 85,04 dolara çıktı. WTI seansın erken saatlerinde yüzde 1’den fazla değer kazanarak 85,37 dolarla 31 Temmuz’dan bu yana en yüksek seviyesine ulaşmıştı.

KCM Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, ABD-İran ilişkilerinin giderek daha kırılgan hale geldiğini, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik bir anlaşmanın hâlâ görünür olmadığını ve bölgedeki gemi trafiğinin son derece düşük seviyelerde kaldığını belirtti.

"İran askeri duruşunu saldırgan çizgiye taşıyacak"

Reuters’a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, ABD ile savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin durmasının ardından İran’ın askeri duruşunu “tamamen saldırgan” bir çizgiye taşıyacağını söyledi. Washington ise geçici ateşkes anlaşmasının uzatılmayacağını açıkladı.

Bu gelişmeler, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmanın daha da uzayabileceği endişelerini güçlendirdi. Barış görüşmelerinde ve stratejik Hürmüz Boğazı’ndan petrol tankerlerinin yeniden geçişinde sağlanan ilerleme de büyük ölçüde durdu.

Tanker saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’ndaki geçişler de ciddi şekilde azaldı. Kpler verilerine göre cumartesi günü boğazdan yalnızca beş ticari gemi geçerken, pazar günü herhangi bir geçiş kaydedilmedi. Önceki hafta sonunda ise bu sayı 31 olmuştu.

Bunun yanı sıra Yemen’deki Husiler, Kızıldeniz’de Suudi Arabistan’a ait olduğunu öne sürdükleri bir askeri gemi ile dört eskort gemisine füze saldırısı düzenlediklerini açıkladı.

Küresel petrol arzı için kritik risk

Waterer, Hürmüz Boğazı ile Bab el-Mendeb Boğazı’nın aynı anda baskı altında olmasının küresel petrol arzı açısından kritik bir risk oluşturduğunu söyledi.

İran ayrıca Hürmüz Boğazı’nın yönetimine ilişkin Umman ile ayrı bir anlaşma üzerinde görüşmeler yürütüyor ve tarafların anlaşmaya yaklaştığını belirtiyor. Ancak ABD Başkanı Donald Trump, uzun süredir ABD’nin güvenlik ortağı olan Umman’a yönelik askeri müdahale tehdidinde bulundu.

Öte yandan diplomasi açısından sınırlı da olsa umut veren bir gelişme yaşandı. Basında yer alan haberlere göre Trump yönetimi, İran Devrim Muhafızları Ordusu ile perde arkasında görüşmeler başlattı.